Publicystyka - ngo.pl

Rada znajdowała się w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie od samego początku i rozpoczęła pracę zaraz po wejściu w życie ustawy (rady samorządowe pojawiły się kilka lat później). RDPP zaczynała jako ciało doradcze ministra pracy i polityki społecznej (ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego), ze stworzonym do jej obsługi departamentem pożytku publicznego. W ten sposób działała kilkanaście lat. W 2017 została przeniesiona do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Obecnie doradza Przewodniczącej Komitetu do spraw Pożytku Publicznego.

Rada Działalności Pożytku Publicznego ma głównie kompetencje i zadania doradcze. Powinny do niej trafiać (do oceny) wszelkie akty prawne mające wpływ na działania organizacji pozarządowych. W praktyce nie zawsze udawało się realizować to założenie – jednak centrum prac nad nowelizacjami ustawy o działalności pożytku (i aktami wykonawczymi do ustawy), nad Programem Fundusz Inicjatyw Obywatelskich, w jakimś stopniu również nad ustawą o NIW-CRSO, zwykle lokalizowane było w RDPP.

Do zadań Rady należy w szczególności:

1) wyrażanie opinii w sprawach dotyczących stosowania ustawy;

2) wyrażanie opinii o projektach aktów prawnych oraz programach rządowych, związanych z funkcjonowaniem organizacji pozarządowych oraz działalnością pożytku publicznego oraz wolontariatu;

3) udzielanie pomocy i wyrażanie opinii w przypadku sporów między organami administracji publicznej a organizacjami pozarządowymi, lub podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3, związanych z działalnością pożytku publicznego;

4) zbieranie i dokonywanie analizy informacji o prowadzonych kontrolach i ich skutkach;

5) wyrażanie opinii w sprawach zadań publicznych, zlecania tych zadań do realizacji przez organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 oraz rekomendowanych standardów realizacji zadań publicznych;

6) tworzenie, we współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3, mechanizmów informowania o standardach prowadzenia działalności pożytku publicznego oraz o stwierdzonych przypadkach naruszenia tych standardów;

7) (uchylony);

8) organizowanie wyborów przedstawicieli organizacji pozarządowych do składu komitetu monitorującego, o którym mowa w art. 14 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, i organizowanie postępowania w celu wyłonienia organizacji pozarządowych do składu komitetu monitorującego, o którym mowa w art. 16 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027.

Jak sygnalizowano już wyżej, założenia, że do Rady trafiają (w ogóle albo na czas) najważniejsze dla III sektora dokumenty rządowe, w praktyce nigdy nie udało się zrealizować. Poszczególne resorty w różnym stopniu realizowały obowiązek konsultowania z RDPP swoich pomysłów - ministerstwa miały też często problem z oceną czy dany projekt dotyczy NGO-sów. Do Rady trafiały więc z jednej strony projekty dość luźno powiązane z organizacjami, z drugiej istotne regulacje potrafiły omijać RDPP. Nieraz okazywało się, ze najskuteczniej działał mechanizm, w ramach którego sami pozarządowi członkowie Rady wyłapywali i domagali się prac nad ważnym projektem. Sytuacji nie poprawiło pojawienie się rządowego centrum, które miało koordynować sprawy organizacji - Komitetu do spraw Pożytku Publicznego.

Rada pracuje na posiedzeniach, które odbywają się co dwa miesiące. Tworzy również stałe i doraźne zespoły problemowe. Od czasów pandemii znaczna część prac Rady (szczególnie spotkania Zespołów) przebiega zdalnie. Dotyczy to również części głosowań. Podejmowanie decyzji online pozwala RDPP reagować szybciej w sytuacjach wymagających takiej reakcji. Konsekwencją jest jednak mniejsza przejrzystość prac oraz rzeczywiste zaangażowanie w dyskusję nad poszczególnymi problemami tylko części członków Rady.

Kadencja RDPP trwa trzy lata. Obecna kadencja RDPP (2021-2024) dobiega właśnie końca i mamy nabór członków do kolejnej kadencji. Jak kształtowany jest skład RDPP?

Ustawa wskazuje, że "członków Rady powołuje i odwołuje Przewodniczący Komitetu" do spraw Pożytku Publicznego. Kandydaci - przedstawiciele NGO - muszą legitymować się poparciem co najmniej 20 organizacji pozarządowych lub co najmniej 3 związków stowarzyszeń zrzeszających organizacje (federacji). Nie ma ustawowego zalecenia, że Przewodniczący w swoim wyborze powinien kierować się ilością poparć (ani czymkolwiek innym). Skład Rady może być uzupełniany również w trakcie jej kadencji.

Początkowa stabilna liczba członków RDPP zmieniała się. Pierwotnie ustawa określała konkretnie, że w Radzie ma pracować 20 osób. W 2015 roku przepisy pozwoliły formalnie na dowolne zwiększenie składu RDPP, jednak przy zachowaniu zasady, że co najmniej połowę stanowią przedstawiciele NGO-sów. Zaczęto z tego korzystać i Rada powiększała się o kolejnych członków. Swoje apogeum osiągnęła w 2021 r. na początku VII kadencji (do RDPP trafiło wtedy 27 przedstawicieli i przedstawicielek organizacji). Efekt był odwrotny do zamierzonego: brak zaangażowania części nowych członków utrudniał działania, m.in. przez pierwszą połowę VII kadencji nie udawało się zebrać odpowiednio licznego gremium do przeprowadzenia głosowań podczas posiedzeń plenarnych.

VII kadencję zamykamy z 25 członkami i członkiniami pozarządowymi (części została wymieniona w trakcie kadencji - zobacz informacje na stronie https://www.gov.pl/web/pozytek/sklad-rdpp4).

Dobrze wykonana praca przy Komitetach Monitorujących. Szóste posiedzenie RDPP VII kadencji

Co sądzi RDPP o najnowszej wersji projektu ustawy o sprawozdawczości

RDPP. Co robimy dla III sektora w sytuacji kryzysowej?

Dziesiąte posiedzenie RDPP. Lex Woś przyniesie nam prostszą sprawozdawczość?

Pomoc osobom bezdomnym w okowach regulacji

RDPP. Specjalne posiedzenie w związku z Instytutem Wolności