Publicystyka - ngo.pl

RDPP obradowała 21 września 2020 r. Było to 10. posiedzenie plenarne Rady Działalności Pożytku Publicznego VI kadencji - drugie, które odbyło się w czasie epidemii za pośrednictwem internetu.

Dziesiąte posiedzenie rozpoczęła dyskusja na temat przedstawionego przez Prezydenta projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo oświatowe. Projekt ten znajduje się obecnie w Sejmie i zakłada zmiany w zasadach obecności NGO-sów w placówkach oświatowych (pisaliśmy o nim m.in. w informacji: "Czy Prezydent utrudni organizacjom pozarządowym pracę w szkołach?"). 

Rada recenzuje projekt w uchwale w sprawie przedstawionego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo oświatowe (druk sejmowy nr 458).

RDPP proponuje w uchwale, żeby m.in.:

• nie nakładać dodatkowych obciążeń biurokratycznych na organizacje pracujące w szkołach,
• wycofać przepisy dotyczące sankcji,
• umożliwić rodzicowi wyrażenia niezgody na uczestniczenie dziecka w zajęciach prowadzonych przez NGO (w powiązaniu z informacją, którą organizacja przedstawia zanim pojawi się w szkole; taka informacja byłaby przedmiotem rozporządzenia ministra edukacji - Rada zaleca, żeby ta informacja nie przekraczała objętością jednej strony A4).    

Podczas głosowania uchwały (właściwie podczas głosowania nad doprecyzowaniem punktu mówiącego o szczególnych uprawnieniach rodziców) dały o sobie znać trudności procedowania online. Część członków Rady nie zrozumiała zasad głosowania i nie mogła się potem zgodzić z jego wynikiem. Zarządzono reasumpcję i ostatecznie przegłosowano uchwałę.

Dyskusje o sprawozdawczości w łonie Rady sprowokowały wystąpienia medialne Ministra Środowiska. Na wiosnę zapowiedział on stworzenie projektu ustawy, który wprowadziłby dodatkowe obowiązki dla organizacji pozarządowych. Dyskusja odżyła w wakacje. Projekt Ministra Wosia przewidywał, że NGO-sy, które korzystają ze środków zagranicznych musiałyby w sposób szczególny informować o tym fakcie, a także zgłaszać się do specjalnego rejestru (zobacz m.in.: Lex Woś: Istotą ustawy jest oddanie pełnej kontroli nad organizacjami Zbigniewowi Ziobrze [Felieton Sadło]). Plany ministerstwa spotkały się z krytycznym nastawieniem organizacji. Negatywną ocenę wystawia im również Rada.

W przyjętej uchwale członkowie RDPP odwołują się do stanowiska Piotra Glińskiego, w którym Przewodniczący KPP dystansuje się od pomysłów przedstawianych przez Michała Wosia. 

Uchwała postuluje również wypracowanie nowych zasad sprawozdawczości.

Na posiedzeniu pozarządowi członkowie RDPP opisują jaką abstrakcją dla małych, lokalnych organizacji są zapisane dziś w prawie obowiązki sprawozdawcze. Zgodnie postulują uspójnienie i zmniejszenie obciążeń sprawozdawczych, które nakładane są na NGO-sy. 

Nad zmianami w sprawozdawczości będzie pracował specjalnie powołany zespół problemowy Rady.

Problemy ze sprawozdaniami wynikają z ich wielości i różnorodności. Największe spowodowane są dziś ich elektroniczną formą, sposobem podpisywania i wysyłania do odpowiednich instytucji sprawozdań finansowych. Realizacja postulatów o uspójnieniu i zmniejszeniu obciążeń wymagałaby poważnych ustępstw ze strony Ministerstwa Finansów, w praktyce zdjęcia z NGO-sów obowiązku sporządzania sprawozdań finansowych w obecnej formie - podobnie należałoby myśleć o CIT-8. Czy taka zmiana jest w ogóle realna? Przed projektantami prostszej sprawozdawczości dla NGO ciężki bój i poważny namysł. Efektów nie należy spodziewać się zbyt szybko, bo na razie przedstawiane koncepcje sprowadzają się do prostych haseł.

Ustawa o ekonomii społecznej i solidarnej powstaje w Ministerstwie Rodziny Pracy i Polityki Społecznej. Nie jest to sprawa nowa - dyskusja nad założeniami do ustawy trwa już od paru lat (zobacz: Jaka będzie ekonomia społeczna i solidarna). Wydaje się, że obecnie prace przyspieszyły. Po serii debat (miały miejsce w wakacje) planowane jest przedstawienie projektu. Resort pracy sygnalizuje, że ustawa może zostać przyjęta jeszcze w tym roku. Wiązałoby się to z ogłoszeniem konsultacji na jesieni. Póki co oficjalnego ministerialnego projektu nie ma. 

Wejście w życie ustawy o ekonomii społecznej i solidarnej będzie mieć duże znaczenie dla III sektora w Polsce. Nie dziwi więc, że pozarządowi członkowie RDPP są bardzo zainteresowani kształtem przyszłej regulacji. Dyskutuje się przede wszystkim o definicji przedsiębiorstwa społecznego, a także o wzajemnym przenikaniu się (czy zależności/podległości) tworzonego systemu ekonomii społecznej oraz systemu zapisanego w ustawie o działalności pożytku.  

Rada przyjęła uchwałę w sprawie prac nad założeniami ustawy o ekonomii społecznej i solidarnej, w której zwraca uwagę na konieczność wypracowania tej regulacji we współpracy z organizacjami pozarządowymi. Rekomenduje się również, żeby ustawę tworzono z udziałem różnych resortów oraz NIW-u, a nie tylko siłami Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Podczas dziesiątego posiedzenia poznaliśmy też nowych członków RDPP. Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego powołał w skład Rady, reprezentującego stronę rządową, Jana Sarnowskiego z Ministerstwa Finansów oraz Krzysztofa Maćkiewicza ze Związku Powiatów Polskich, reprezentującego stronę samorządową.

Ponadto na posiedzeniu przyjęto następujące uchwały:

• w sprawie projektu uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia Rządowego programu rozwijania szkolnej infrastruktury oraz kompetencji uczniów i nauczycieli w zakresie technologii informacyjno-komunikacyjnych na lata 2020-2024 – „Aktywna tablica” (uchwała zawiera rekomendacje RDPP dotyczące zwiększenia poziomu finansowania oraz unowocześnienia omawianych narzędzi),
• w sprawie projektu rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie kontroli i nadzoru w pomocy społecznej (z rekomendacjami),  
• trzy uchwały pozytywnie opiniujące trzy rozporządzenia przygotowane przez Ministerstwo Zdrowia (pozytywne opinie bez uwag),
• w sprawie realizacji zasady partnerstwa oraz zmniejszenia obciążeń związanych z realizacją projektów finansowanych ze środków Unii Europejskiej przez organizacje pozarządowe (z podkreśleniem istotnej roli NGO-sów we wdrażaniu Umowy Partnerstwa oraz na etapie jej planowania), 
• w sprawie projektu programu wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego pod nazwą „Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWE FIO na lata 2021-2030”,
• w sprawie projektu Regulaminu konkursu Programu Wspierania Rozwoju Uniwersytetów Ludowych na lata 2020-2030, edycja 2020.

Dwie ostatnie z wymienionych tu uchwał dotyczą nowych (w przypadku FIO - kolejnej edycji) programów Narodowego Instytutu Wolności i zawierają wiele uwag, m.in. dotyczących zwiększenia środków przeznaczonych na program czy dodania kolejnego priorytetu (w Nowym FIO).