Publicystyka - ngo.pl

Postulaty dotyczące poprawy jakości świadczeń z zakresu zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego, na podstawie ponad 30-letniej praktyki, przygotowała FEDERA (Fundacja na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny) wraz z organizacjami zrzeszonymi przy niej w Wielkiej Koalicji za Równością i Wyborem (WKRW). 

 Wśród najważniejszych rozwiązań wymienić można:

• dekryminalizację aborcji (uchylenie art. 152 KK) oraz jej legalizację i poprawę faktycznej dostępności zabiegu;
• dopuszczenie do obrotu w Polsce mifepristonu, jednej z substancji stosowanych podczas aborcji farmakologicznej, znajdującej się na liście leków podstawowych WHO;
• natychmiastowe odejście od łyżeczkowania jamy macicy jako metody przerywania ciąży;
• uchylenie art. 39 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty, tzw. „klauzuli sumienia”;
• poszerzenie programu refundowanych badań prenatalnych;
• dofinansowanie systemu ochrony zdrowia, w szczególności placówek znajdujących się poza obszarami dużych miast;
• uzupełnienie programu kształcenia kadr medycznych (w szczególności ginekologicznych i położniczych) o aspekty medycyny seksualnej i reprodukcyjnej, socjologię medycyny, oraz edukacją prawną (w zakresie regulujących pracę medyków aktów prawnych);
• wprowadzenie systemów refundacji środków antykoncepcyjnych na wzór państw Europy Zachodniej (np. Francji, Anglii);
• zniesienie recepty na antykoncepcję postkoitalną, tzw. „tabletkę po”;
• przeprowadzenie nowelizacji podstawy programowej dla edukacji seksualnej (prowadzonej pod nową nazwą, która zastąpi obowiązujące dziś „wychowanie do życia w rodzinie”).

Postulaty obejmują zmiany z zakresu prawa, medycyny i edukacji, tworząc spójną strategię wieloetapowej poprawy sytuacji zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego osób mieszkających w Polsce.

Skupiając się na natychmiastowej potrzebie nowelizacji prawa antyaborcyjnego, przechodzimy później do dalszych zagadnień z zakresu wiadomego planowania rodziny tj. dostępności badań prenatalnych i antykoncepcji, oraz edukacji – niezbędnej do wprowadzenia jeszcze na etapie szkolnym. 

FEDERA i WKRW zwracają też uwagę na pilną potrzebę reakcji na problem braków w podstawach programowych dla lekarzy i lekarek, w szczególności tych, którzy planują ukończyć specjalizację ginekologiczną. Należy jak najszybciej wdrożyć na uczelniach medycznych obowiązek uczenia o metodach przerywania ciąży poprzez przekazywanie najnowszych informacji naukowych i uwarunkowań prawnych – dziś o aborcji na studiach medycznych w żadnym z tych kontekstów się nie mówi.

Przedstawione wyżej postulaty składają się w spójny plan działania, który ograniczy śmiertelność kobiet w polskich szpitalach i podniesie jakość opieki ginekologiczno-położniczej świadczonej w państwowych placówkach ochrony zdrowia.

Przede wszystkim: dekryminalizacja, legalizacja i zagwarantowanie dostępności aborcji (np. poprzez wprowadzenie na rynek mifepristonu czy umożliwienie kadrze medycznej uzupełnienie braków sprzętowych poprzez refundację części do urządzeń służących aborcji chirurgicznej) znacząco zmniejszy śmiertelność okołoporodową kobiet, które dziś umierają przez szok septyczny w związku z odmową lub zbyt późnym przerwaniem nierokującej, obumierającej ciąży.

Ponadto, swobodny dostęp do aborcji co najmniej do końca pierwszego trymestru to dziś europejski standard, do którego nasz kraj powinien dążyć jeśli chcemy, by w Polsce rodziły się chciane dzieci. Świadomość posiadania wyboru to także większe poczucie bezpieczeństwa samych kobiet, które przełożyć się może na rozpoczęcie procesu odbudowywania strzaskanego dziś zaufania kobiet do systemu ochrony zdrowia.

Uchylenie tzw. „klauzuli sumienia” oraz zapewnienie powszechnego dostępu do diagnostyki prenatalnej to naturalne przedłużenie chęci odbudowy zaufania kobiet do systemu ochrony zdrowia, gwarantujące także lepszą dostępność opieki ginekologicznej i poprawę jakości świadczeń z zakresu świadomego planowania rodziny. Każda rodzina w Polsce powinna mieć możliwość odpowiednio wczesnej diagnozy rozwijającej się wady płodu, a co za tym idzie – podjęcie decyzji czy chce podjąć się wychowania chorego, być może śmiertelnie chorego, dziecka.

Postulat dotyczący refundacji antykoncepcji i zniesienia recepty na „tabletkę po” to pierwsze kroki ku poprawieniu dostępności antykoncepcji w Polsce. Europejskie badanie Contraception Atlas od lat plasuje Polskę na ostatnim miejscu pod względem dostępności antykoncepcji w Europie (nie tylko w Unii Europejskiej, mowa o całym kontynencie). Polska ma gorszy dostęp do antykoncepcji niż autorytarne Rosja i Białoruś, a nawet niż ogarnięta wojną Ukraina. To sytuacja bez precedensu, która wymaga natychmiastowej reakcji władz. Potrzebujemy refundacji środków antykoncepcyjnych dla osób niezamożnych, pochodzących z grup wykluczonych (uchodźczyń, kobiet ze społeczności romskiej), czy niepełnoletnich (w Polsce aktywność seksualną podjąć można w wieku 15 lat, jednak samodzielne uzyskanie antykoncepcji – bez zgody opiekuna prawnego – możliwe jest dopiero od 18 roku życia).

Ostatni postulat to wycofanie przedawnionego i niedopasowanego do potrzeb młodzieży „wychowania do życia w rodzinie”. Edukacja seksualna powinna być prowadzona na podstawie nowej podstawy programowej i pod nową nazwą, opierając przekazywane informacje na wynikach badań i światowym stanie wiedzy o ludzkiej seksualności. Więcej uwagi w nowej podstawie programowej należy poświęcić przeciwdziałaniu przemocy seksualnej, świadomej zgodzie na seks, różnorodności cielesnej (tzw. ciałopozytywności), asertywności w relacjach seksualnych, chorobom przenoszonym drogą płciową, zagadnieniom LGBTQIA oraz antykoncepcji.

FEDERA rozesłała do partii politycznych list z pytaniem o poparcie dla uchylenia art. 152 KK. Obecnie czekamy na odpowiedzi komitetów.