W rządowym projekcie wraca dobre zwolnienie z CIT dla organizacji pozarządowych
Po długim czasie oczekiwania wracają rozwiązania, które miały zwiększyć bezpieczeństwo podatkowe organizacji pozarządowych. O lepsze zwolnienie z podatku dochodowego od osób prawnych NGO-sy zabiegają od kilku lat. Właśnie pojawił się projekt, w którym zostało zapisane takie zwolnienie.
Kluczowym postulatem jest taka modyfikacja art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT, by zwolnienie objęło dochody wszystkich organizacji pozarządowych przeznaczane na działalność statutową, mieszczącą się w ramach pożytku publicznego, wyszczególnioną w art. 4 ustawy OPP.
(fragment uzasadnienia do projektu ustawy)
Gdzie znajdziemy korzystne rozwiązania?
Propozycja nowego kształtu zwolnienia organizacji z podatku dochodowego od osób prawnych pojawiła się w projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.
Projekt ten ma długą historię. Pierwsza jego wersja z września 2025 roku nie zawierała postulowanych przez organizacje rozwiązań. Od tego czasu projekt został jednak rozbudowany i uzupełniony. W marcu 2026 roku pojawia się wersja ze zwolnieniem. Zaproponowano następujący zapis:
w art. 17 w ust. 1 (ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych):
a) pkt 4 otrzymuje brzmienie:
„4) dochody podatników, z zastrzeżeniem ust. 1c, których celem statutowym jest działalność w zakresie określonym w art. 4 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie – w części przeznaczonej na te cele;"
W przedstawionym projekcie znajdziemy obszerne uzasadnienie zaproponowanej zmiany. Przeczytamy w nim m.in., że "wieloletnia praktyka stosowania tej regulacji [chodzi o obecne zwolnienie, z którego korzystają organizacje pozarządowe nie mające statusu OPP] ujawniła jednak potrzebę – zgłaszaną przez organizacje pozarządowe – urealnienia zakresu istniejącego zwolnienia z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT.". Dalej tłumaczy się, że dzisiejszy przepis, a konkretniej wskazany w nim "katalog obszarów" ma "w istocie charakter nieco przestarzały". Dlatego właśnie proponuje się "modyfikację zakresu zwolnienia przedmiotowego skutkującą odwołaniem się wprost w przepisie do katalogu zadań publicznych w sferze pożytku publicznego, określonego w art. 4 ustawy OPP. W ten sposób realizuje się postulat urealnienia przedmiotu zwolnienia w kontekście adekwatności do katalogu zadań publicznych przewidzianych w ustawie OPP.".
Na czym polega problem z obecnym zwolnieniem z CIT dla NGO?
Powyżej, we fragmentach zacytowanego uzasadnienia, pojawiają się już stwierdzenia pokazujące dlaczego organizacje pozarządowe zabiegały o nowe zwolnienie. Przypomnijmy więc, że przepisy które dziś stosuje większość NGO-sów są archaiczne (powstały w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku) i ich stosowanie jest dla organizacji niebezpieczne.
"Zwolnienie z podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, przysługuje organizacji pozarządowej nie z samego fakt bycia organizacją pozarządową, ani nie z faktu prowadzenia działalności w sferze pożytku publicznego. Trzeba prowadzić działalność w którymś z obszarów wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 (…), i mieć to wymienione wprost w swoim statucie jako cel statutowy. Ponadto zwolnienie będzie dotyczyło wyłącznie tej części poniesionych wydatków, które zostały faktycznie przeznaczone na te cele" - opisywała powszechnie stosowane przez NGO-sy zwolnienie podatkowe Katarzyna Sadło (zob. Zwolnienia podatkowe organizacji. Uporządkujmy). Jak łatwo się zorientować taka konstrukcja zwolnienia jest sztywna i wymaga od organizacji sporej uważności.
Ale to nie wszystko. "Wiele aktywnych organizacji prowadzi obecnie działalność, którą trudno zakwalifikować do którejkolwiek z przesłanek z art. 17. ust. 1 pkt 4. Dotyczy to np. większości organizacji działających w obszarze praw człowieka bądź aktywizacji obywatelskiej" - tłumaczył Rafał Dymek w artykule "Podatek CIT w organizacji – stan prawny i dylematy". "Konstrukcja systemu opodatkowania organizacji pozarządowych podatkiem CIT jest w niektórych miejscach anachroniczna, niejasna, a czasem także niesprawiedliwa" - przeczytamy w tym samym tekście.
Jeszcze raz odwołajmy się poniżej do aktualnego uzasadnienia z projektu przedstawionego przez rząd 16 marca 2026 roku.
Wydaje się również, że obecne brzmienie wskazanego przepisu opiera się na zbyt szerokich pojęciach, które niejednokrotnie mogą wymagać – na co wskazuje środowisko NGO – dokonywania wykładni przez sądy administracyjne. Sytuacja ta jest niekorzystna w szczególności dla tych podmiotów, które często nie są w stanie wesprzeć się profesjonalną pomocą prawną.
(fragment uzasadnienia do projektu ustawy)
Historia starań o korzystsne zwolnienie dla organizacji pozarządowych
Zebrane argumenty za zmianą zwolnienia podatkowego dla organizacji pozarządowych nie od razu przyniosły skutek. O zwolnienie środowisko NGO-sów zabiega co najmniej od kilku lat. Pierwszy rokującym efektem był poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, którego nie udało się jednak uchwalić przed końcem kadencji Sejmu w 2023 roku (w ogóle nie podjęto prac nad tym projektem - zobacz: Korzystne zmiany dla NGO w CIT. Projekt w zamrażarce?).
Projekt zawierał zwolnienie podmiotowe, które zrównywało sytuację organizacji pozarządowych z sytuacją takich podmiotów jak partie polityczne czy związki zawodowe.
W kolejnym roku wydawało się, że zwolnienie znajdzie się w projekcie rządowym. Taka zapowiedź zapisana została w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów w sierpniu 2024 roku (zob. Rząd chce nowego zwolnienia podatkowego dla NGO-sów). Kształt zaproponowanego zwolnienia był inny niż w omówionym wyżej projekcie poselskim - bardziej odwoływał się do obecnej konstrukcji, podtrzymując zwolnienie przedmiotowe. Po roku dowiedzieliśmy się jednak, że zapowiedź nie zostanie zrealizowana.
Po kolejnych kilku miesiącach, mamy kolejną wersję projektu - tym razem zwolnienie dla organizacji wraca. Trudno ocenić na ile sprawa zwolnienia rzeczywiście leży na sercu autorów. Wydaje się, że zmienia się koncepcja projektodawców, co do tego jak dużo można zmieścić w przygotowywanej nowelizacji (wygrała opcja, że można dużo i zyskują na tym NGO-sy). Dobrze, że marcowa wersja ma rozwiązania oczekiwane przez środowisko organizacji pozarządowych. Miejmy nadzieję, że utrzymają się one w projekcie.
Kiedy możemy spodziewać się finału?
Omówiony projekt powinien teraz trafić pod obrady Rady Ministrów a następnie do Sejmu. Jego dotychczasowe długa historia wskazuje, że przedstawione zapisy mogą być jeszcze uważnie oceniane i dyskutowane. Projektodawcy zakładają jednak, że uda się je uchwalić w tym roku. W ostatnim artykule projektu zapisano, że przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 roku.
Źródło: inf. własna poradnik.ngo.pl
Skorzystaj ze Stołecznego Centrum Wspierania Organizacji Pozarządowych
(22) 828 91 23
