Publicystyka - ngo.pl

Eksperci z III sektora od kilku lat zwracają uwagę na niebezpieczeństwa związane z archaicznym, nieprzystającym do obecnych realiów zwolnieniem z CIT - zwolnieniem z którego korzysta większość organizacji. NGO-sy wypracowały lepsze rozwiązania. Kiedy zostaną przyjęte i czy w kształcie postulowanym przez same organizacje?

"Zwolnienie z podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, przysługuje organizacji pozarządowej nie z samego fakt bycia organizacją pozarządową, ani nie z faktu prowadzenia działalności w sferze pożytku publicznego. Trzeba prowadzić działalność w którymś z obszarów wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 (…), i mieć to wymienione wprost w swoim statucie jako cel statutowy. Ponadto zwolnienie będzie dotyczyło wyłącznie tej części poniesionych wydatków, które zostały faktycznie przeznaczone na te cele" - opisywała powszechnie stosowane przez NGO-sy zwolnienie podatkowe Katarzyna Sadło (zob. Zwolnienia podatkowe organizacji. Uporządkujmy). Jak łatwo się zorientować taka konstrukcja zwolnienia jest sztywna i wymaga od organizacji sporej uważności. 

Ale to nie wszystko. "Wiele aktywnych organizacji prowadzi obecnie działalność, którą trudno zakwalifikować do którejkolwiek z przesłanek z art. 17. ust. 1 pkt 4. Dotyczy to np. większości organizacji działających w obszarze praw człowieka bądź aktywizacji obywatelskiej" - tłumaczył Rafał Dymek w artykule "Podatek CIT w organizacji – stan prawny i dylematy". "Konstrukcja systemu opodatkowania organizacji pozarządowych podatkiem CIT jest w niektórych miejscach anachroniczna, niejasna, a czasem także niesprawiedliwa" - przeczytamy w tym samym tekście.

Czy od czasu sformułowania powyższych ocen sytuacja się zmieniła? Nie.

Przedstawiciele organizacji nie poprzestali na formułowaniu wskazanych wyżej ocen. Zabrali się do pracy. W ramach Zespołu OFOP Proste prawo dla NGO powstał projekt nowego zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych. Zwolnienia, które wyeliminowałoby wszystkie niewygody i niebezpieczeństwa stosowania zwolnienia z art. 17 ust. 1 pkt 4. Gotowe rozwiązania wraz z diagnozą i uzasadnieniem przedstawiono podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Organizacji Pozarządowych i Społeczeństwa Obywatelskiego w lutym 2023 r. (w poprzedniej kadencji Sejmu). 

Po dwóch miesiącach pojawił się poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, w którym wykorzystano propozycje przedstawione przez organizacje (zob. Podatek dochodowy od osób prawnych. Bezpieczniejsze zwolnienie dla NGO w projekcie poselskim). W projekcie zaproponowano dopisanie organizacji pozarządowych do katalogu podmiotów z punktu 39 art. 17 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Podmioty wymienione w tym punkcie (m.in. partie polityczne, organizacje pracodawców czy związki zawodowe), nie płacą podatku od dochodów w części przeznaczonej na cele statutowe, z wyłączeniem działalności gospodarczej. 

Czy zaproponowane rozwiązanie zostało wprowadzone w życie? Nie. Projektowi nie nadano nawet numeru druku (czyli w ogóle nie podjęto nad nim prac).

Postulat dotyczący bezpiecznego zwolnienia podatkowego to jeden z postulatów przedstawianych przez środowisko organizacji nowemu rządowi. W sierpniu 2024 roku z rządu wychodzi obietnica zmiany. Nie jest ona jednak sformułowana w sposób, który wcześniej zaproponowały organizacje. 

Co planuje rząd? Proponowana jest "modyfikacja zakresu zwolnienia przedmiotowego określonego w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy CIT, skutkująca objęciem nim dochodów wszystkich organizacji pozarządowych, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (dalej ustawa OPP), w części przeznaczonej na działalność określoną w art. 4 ustawy OPP (sfera zadań publicznych) z wyłączeniem działalności gospodarczej".

O planach rządu informuje wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. Czy po zapowiedzi z początku sierpnia Ministerstwo Finansów przedstawiło projekt do konsultacji i uruchomiło rządowy proces legislacyjny? Nic o tym nie wiadomo.

W ostatnich dniach o korzystne zwolnienie upomniała się Grupa robocza ds. uproszczeń prawnych dla organizacji pozarządowych powołana przez Przewodniczącą Komitetu ds. pożytku publicznego. 

Grupa przypomniała, że organizacjom zależy na zwolnieniu podmiotowym. Zwolnione z podatku CIT miałby być dochody organizacji pozarządowych przeznaczone na ich działalność statutową, z wyłączeniem działalności gospodarczej. 

Propozycję konkretnego zapisu możemy znaleźć w relacji z trzeciego posiedzenia grupy [KLIKNIJ]. Będziemy śledzić reakcje na tę propozycję.