1% w nowelizacji Polskiego Ładu. Poznaliśmy propozycję Ministerstwa Finansów
24 marca upubliczniono projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw. To odpowiedź rządu na krytykę, z jaką spotkały się nowe, działające od 1 stycznia 2022 roku, regulacje podatkowe, określane jako "Polski Ład". Z przygotowanego przez resort finansów projektu wyciągamy przepisy o 1%, które mają spowodować, że 1% nie będzie mniejszy niż był dotychczas.
Celem dodawanej regulacji jest wprowadzenie do systemu podatkowego rozwiązania zabezpieczającego pułap środków przekazywanych na rzecz OPP z 1% podatku przekazywanego przez podatników podatku dochodowego od osób fizycznych w ramach ich rozliczenia rocznego.
(fragment uzasadnienia)
Jak projektodawca identyfikuje problem?
Zagrożenia jakie stworzył "Polski Ład" dla 1% opisano w uzasadnieniu do projektu w dwóch zdaniach.
"W związku z wejściem w życie ustawy z 29 października 2021 r. obciążenia podatkowe części podatników mogą ulec zmniejszeniu w rozliczeniu rocznym za 2022 r. i kolejne lata, dla niektórych podatników może to także oznaczać brak możliwości zasilenia OPP 1% ich podatku. Oznacza to wyłączenie możliwości łatwego, a zaraz „bezkosztowego” wsparcia działalności społecznie użytecznej."
W uzasadnieniu znajdziemy też dwie liczby:
- kwotę 1%, którą została przekazania przez podatników w 2021 roku (przy rozliczeniach za rok 2020) - to kwota 972,7 mln zł oraz
- szacowaną kwotę 1% w 2022 roku (przy rozliczeniach za 2021 rok) - kwotę tą oszacowano na 1 mld zł.
Rzeczywista kwota z 2022 roku (którą poznamy w drugiej połowie roku) ma być punktem wyjścia dla dokonywanego wyrównania - "zabezpieczenia".
Zabezpieczenie dla 1%. Zmiany w ustawie o działalności pożytku
Przepisy wprowadzające mechanizm wyrównujący ("zabezpieczający pułap 1%") zostaną dodane do ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Do ustawy o pożytku proponuje się dodanie następujących zapisów.
Art. 6 projektowanej ustawy
W ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2020 r. poz. 1057 oraz z 2021 r. poz. 1038, 1243 i 1535) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 27 ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„3. Minister właściwy do spraw finansów publicznych zamieszcza w terminie do dnia 30 września każdego roku, na stronie internetowej urzędu obsługującego ministra, wykaz organizacji pożytku publicznego, zawierający: nazwę i numer wpisu organizacji pożytku publicznego do Krajowego Rejestru Sądowego, wysokość środków otrzymanych przez tę organizację, pochodzących z 1% podatku dochodowego od osób fizycznych za rok poprzedzający oraz z wyrównania, o którym mowa w art. 27d.”;
2) po art. 27c dodaje się art. 27d w brzmieniu:
„Art. 27d. 1. Jeżeli łączna kwota środków pochodzących z 1% podatku dochodowego od osób fizycznych, przekazana w danym roku organizacjom pożytku publicznego na zasadach i w trybie określonym w przepisach odrębnych, jest na dzień 31 lipca danego roku niższa od łącznej kwoty takich środków przekazanej w 2022 r., organizacjom pożytku publicznego przysługuje wyrównanie dokonywane przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.
2. Łączna kwota środków pochodzących z 1% podatku dochodowego od osób fizycznych przekazana na rzecz organizacji pożytku publicznego w 2022 r. jest corocznie indeksowana wskaźnikiem średniookresowej dynamiki wartości produktu krajowego brutto w cenach bieżących, o którym mowa w art. 38b pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 305, 1236, 1535, 1773 i 1927), przy czym w kolejnych latach indeksacji podlega kwota zindeksowana w latach poprzednich.
3. Wyrównanie pomniejsza dochody budżetu państwa z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych.
4. Kwota wyrównania przysługuje organizacji pożytku publicznego w proporcji, w jakiej pozostaje udział kwoty środków pochodzących z 1% podatku dochodowego od osób fizycznych przekazanej w danym roku na rzecz organizacji pożytku publicznego na zasadach i w trybie określonym w przepisach odrębnych, do łącznej kwoty tych środków przekazanej na rzecz wszystkich organizacji pożytku publicznego w tym roku na zasadach i w trybie określonym w przepisach odrębnych.
5. Kwota wyrównania przysługująca organizacji pożytku publicznego, ustalona zgodnie z ust. 4, jest przekazywana do końca września danego roku kalendarzowego, po jej zaokrągleniu do pełnych dziesiątek groszy w dół. Kwota ta jest pomniejszana o koszty przelewu bankowego.
6. Minister właściwy do spraw finansów publicznych odstępuje od przekazania wyrównania na rzecz organizacji pożytku publicznego, jeżeli organizacja ta została usunięta z wykazu prowadzonego zgodnie z art. 27a.
7. Minister właściwy do spraw finansów publicznych, uwzględniając potrzebę sprawnego zorganizowania procesu przekazywania wyrównania, o którym mowa w ust. 1, upoważni w drodze rozporządzenia, podległy organ, do przekazania wyrównania.”.
Opis mechanizmu zabezpieczającego pułap 1% w uzasadnieniu do projektu
Projektowane rozwiązanie zabezpieczające pułap środków przekazywanych OPP będzie polegało na tym, że w sytuacji, gdy łączna kwota środków przekazanych w ramach 1% podatku należnego w danym roku, będzie kwotowo niższa niż łączna kwota środków z 1% podatku przekazana w 2022 r., nastąpi wyrównanie tej różnicy. Przekazanie środków przysługujących poszczególnym OPP następuje proporcjonalnie do udziału kwoty przekazanej określonej OPP do łącznej kwoty przekazanej wszystkim OPP z 1% podatku należnego, wynikającego z rozliczenia za dany rok.
Zgodnie z dodawanym art. 27d ust. 1-3 ustawy o działalności pożytku publicznego, wyrównanie przysługuje OPP w sytuacji, gdy globalna wysokość środków przekazanych wszystkim OPP w ramach 1% podatku należnego w danym roku jest niższa od globalnej kwoty wpływów z 1% podatku należnego w 2022 r. Porównania łącznej kwoty przekazanej w ramach 1% podatku należnego w 2022 r. z łączną kwotą przekazaną z tego samego tytułu w danym roku, dokonuje się na dzień 31 lipca danego roku. Wyznaczenie konkretnej daty ma na celu zapewnienie porównywalności między poszczególnymi latami. Ponadto, określona data jest skorelowana z przekazywaniem przez naczelników urzędów skarbowych kwot, o których mowa w art. 45c ust.1 ustawy PIT oraz art. 21b ust. 1 ustawy o ryczałcie, o czym mowa w art. 45c ust.4 ustawy PIT oraz art. 21b ust. 4 ustawy o ryczałcie. Dodatkowo wprowadzany jest mechanizm, który umożliwia dokonanie wiarygodnego porównania kwot przekazanych na rzecz OPP w celu ustalenia prawa do wyrównania. Dla zapewnienia porównywalności obu kwot, wartość środków przekazanych w 2022 r. podlega corocznej indeksacji, poczynając od 2024 r., przy zastosowaniu wskaźnika średniookresowej dynamiki produktu krajowego brutto w cenach bieżących, o którym mowa w art. 38b pkt 3 ustawy o finansach publicznych7. W związku z wprowadzeniem mechanizmu wyrównania dla OPP, środki przekazane na ten cel pomniejszają dochody budżetu państwa z tytułu PIT.
Art. 27d ust. 4 określa w jaki sposób dokonywany jest podział przysługującego wyrównania na poszczególne OPP. Przede wszystkim, należy wskazać, że wyrównanie przysługuje OPP, które w danym roku otrzymały jakiekolwiek środki w ramach 1% podatku należnego. Oznacza to wyłączenie z mechanizmu redystrybucji tych OPP, które nie otrzymały żadnych środków z 1% podatku należnego w danym roku. Natomiast kwota środków dla poszczególnych OPP wyznaczana jest w proporcji, w jakiej pozostaje udział kwoty przekazanej na rzecz wskazanej OPP w danym roku w łącznej kwocie środków przekazanych na wszystkie OPP. Przyjęty mechanizm redystrybucji kwoty wyrównania na poszczególne OPP ma na celu odzwierciedlenie oraz odwzorowanie wyborów dokonanych przez podatników w ramach przekazanego 1% podatku należnego w danym roku.
1% przekazywany przez emerytów i rencistów
W projekcie znalazł się jeszcze jeden fragment, który dotyczy alokacji. Mówi on o sposobie przekazywania 1% przez "zdefiniowaną" grupę podatników - chodzi o 1% od osób, które są rozliczane przez organy rentowe.
Projektowana zmiana ustawy PIT ma na celu umieszczenie na stałe w ustawie PIT przepisów dotyczących sposobu postępowania w sytuacji, gdy podatnik, któremu organ rentowy przekazał roczne obliczenie podatku, z którego wynika podatek należny na podstawie art. 34 ust. 9 ustawy PIT, nie złożył wniosku, o którym mowa w art. 45c ust. 3a ustawy PIT, tj. wniosku w postaci wskazania przez niego, w oświadczeniu sporządzonym według określonego wzoru jednej organizacji pożytku publicznego (OPP) poprzez podanie jej numeru wpisu do KRS.
(…)
Dodawany art. 45c ust. 3c ustawy PIT zakłada, że w sytuacji, o której mowa powyżej, przekazanie kwoty w wysokości nieprzekraczającej 1% podatku na rzecz OPP, która została wskazana przez podatnika, następuje na podstawie wniosku zawartego w złożonym zeznaniu, o którym mowa w art. 45c ust. 1 ustawy PIT, złożonej korekcie tego zeznania albo w złożonym oświadczeniu, o którym mowa w art. 45c ust. 3a ustawy PIT, za ubiegły rok podatkowy.
(fragment uzasadnienia)
Wniosek (jego brak), na który wskazuje zacytowany wyżej fragment uzasadnienia to PIT-OP - specjalna deklaracja, która pozwala emerytom i rencistom na wskazywanie organizacji pożytku, do których ma trafić ich jeden procent, bez konieczności składania "prawdziwej - pełnej" deklaracji z wszystkimi skomplikowanymi wyliczeniami. W sytuacji kiedy emeryt lub rencista nie złoży PIT-OP w danym roku (i nie wskaże w nim OPP), jego 1% trafi do organizacji pożytku wskazanej w roku ubiegłym. Tak dzieję się już teraz (na podstawie - jak przeczytamy w uzasadnieniu - przepisów "epizodycznych" z art. 52va ustawy PIT), ale ustawodawca postanowił skorzystać z okazji, żeby zasadę tę uczynić "zasadą ogólną".
Zaproponowane przepisy przewidują też możliwość "wycofania zgody" na przekazanie 1% danej OPP.
Opisaną tu propozycję zawiera punkt 33 w artykule 1 projektu ustawy (zmiana w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych - w art. 45c).
Zobacz cały projekt z usasadnieniem i oceną skutków regulacji w serwisie legislacja.gov.pl
Konsultacje? Potrwają tydzień
Projekt został przekazany do konsultacji publicznych 24 marca. Na liście podmiotów, do których wysłano projekt znajdujemy mniej niż 10 organizacji pozarządowych (zobacz listę). Opinie, zgodnie z treścią pisma zapraszającego do konsultacji, mają spływać do 2 kwietnia. Ustawa ma wejść w życie (większość jej zapisów) 1 lipca 2022 roku - w połowie roku podatkowego.
Zobacz debatę w portalu: "Czy 1% przegra z Polskim Ładem?”
Polski Ład może znacznie zmniejszyć kwoty, które organizacje pożytku publicznego otrzymują w ramach 1%, dlatego rząd planuje mechanizm wsparcia. W lutym, po zapowiedzi premiera, prowadziliśmy w portalu debatę. Zachęcamy do przypomnienia sobie, co na ten temat pisali zaproszeni do debaty społecznicy i społeczniczki - Czy 1% przegra z Polskim Ładem?
Dodaj informację do portalu ngo.pl!
Czekamy na Twój artykuł, komentarz, wywiad czy relację. Dotrzyj ze swoją informacją do tysięcy osób, które czytają ngo.pl.
Skorzystaj ze Stołecznego Centrum Wspierania Organizacji Pozarządowych
(22) 828 91 23
-
●Dorota Setniewska, ngo.pl
-
●Anna Mucha, Stowarzyszenie MOST
-
●Anna Mucha, Stowarzyszenie MOST
-
●Iwona Danilewicz