Publicystyka - ngo.pl

Stowarzyszenie Klon/Jawor przeprowadziło badanie wpływu pandemii na działanie organizacji. Badanie odbyło się w pierwszej połowie kwietnia. Sytuacja spowodowana pandemią i obowiązującymi ograniczeniami zmienia się bardzo dynamicznie, ale wydaje się cenne poznanie bieżącego stanu organizacji i dotychczasowego wpływu pandemii na ich funkcjonowanie.

Na początku maja przedstawimy pełny raport z badania “Organizacje wobec pandemii”. Teraz publikujemy pierwsze wyniki i odpowiedzi na kluczowe pytania – czy organizacje działają mimo pandemii i w jakim zakresie.

Kluczowe pytanie o konsekwencje pandemii koronawirusa dla funkcjonowania organizacji pozarządowych dotyczyło tego, czy organizacje nadal prowadzą swoje dotychczasowe działania, czy może je zmodyfikowały, ograniczyły lub zawiesiły.

33% organizacji twierdzi, że zawiesiło wszystkie swoje działania, kolejne 27% to organizacje, które zawiesiły ponad połowę swoich aktywności. Oznacza to, że 60% sektora pozarządowego istotnie lub w całości ograniczyło swoje dotychczasowe aktywności. 

Co czwarta organizacja, czyli 25% sektora, prowadzi większość swoich działań, a tylko część z nich musiała zawiesić. Najmniejsza część organizacji, bo 14%, to takie, które nadal realizują wszystkie lub większość swoich działań, choć oczywiście mogą być one prowadzone w zmodyfikowanej formie, np. online.

Innym ważnym pytaniem było to o podejmowanie nowych działań, które są odpowiedzią na sytuację wywołaną pandemią. Okazuje się, że sektor jest tu podzielony na dwie niemal równe części – połowa (49%) organizacji już podjęła lub planuje podjąć nowe działania, a druga połowa (47%) nie podjęła tego typu działań, nie planuje też ich w najbliższej przyszłości.

Podejmowane nowe działania to najczęściej działania informacyjne, prowadzenie kampanii społecznych czy przygotowywanie materiałów edukacyjnych dotyczących tematów dotychczas przez organizację nie podejmowanych. Więcej informacji o charakterze nowych działań organizacji znajdzie się w raporcie z badania.

Biorąc pod uwagę wpływ pandemii na stan dotychczas prowadzonych działań oraz ewentualne podjęcie nowych działań przez organizacje, można wyróżnić trzy kategorie organizacji. 

Zamrożone – to organizacje, które zawiesiły całość lub większość dotychczasowych działań, a jednocześnie nie podjęły, ani nie planują podjęcia nowych działań. Taki opis pasuje do co trzeciej organizacji w Polsce (34%).

Walczące – to organizacje, które działają mimo pandemii, prowadzą dotychczasowe (choć dopasowane do panujących warunków) działania bądź zupełnie nowe. Mieszczą się tu zarówno te organizacje, które zawiesiły większość dotychczasowych działań, ale w reakcji na pandemię podjęły lub wkrótce planują podjąć nowe aktywności (26%), a także te organizacje, które prowadzą większość dotychczasowych działań, ale nie podejmują nowych (15%). Organizacje walczące stanowią największą część sektora pozarządowego – 41%.

Zmobilizowane – to organizacje, które prowadzą ponad połowę dotychczasowych działań, a jednocześnie podjęły nowe aktywności lub je planują. Tak funkcjonuje do czwarta organizacja, czyli 25% sektora pozarządowego

Sytuacja zawieszenia czy hibernacji dotyka częściej organizacje: 

• z małych miast do 50 tys. mieszkańców i ze wsi,
• z branży sportowej i kulturalnej,
• opierające się wyłącznie na pracy społecznej (te z kolei najczęściej są zlokalizowane na wsi i w małych ośrodkach). Najrzadziej natomiast zawieszają działania (oczywiście nie mówimy tu o formalnym zawieszeniu działalności) organizacje zatrudniające na umowę o pracę oraz posiadające stałych współpracowników,
• dysponujące budżetem do 100 tys. zł rocznie (zdecydowanie najrzadziej działania zamrażają organizacje z budżetem 1 mln zł lub więcej).

Organizacje z segmentu zamrożonych dotkliwiej odczuwają wszystkie problemy niż pozostała część sektora pozarządowego. 80%-90% organizacji z tej grupy ma trudności z:

• zapewnieniem ciągłości usług świadczonych na rzecz swoich beneficjentów, 
• terminową realizacją zobowiązań projektowych,
• wypłatą wynagrodzeń osobom na umowach o pracę oraz na innych umowach,
• pozyskiwaniem funduszy poprzez prowadzenie działalności gospodarczej,
• poszukiwaniem zewnętrznych źródeł finansowania.

Organizacji walczących jest najwięcej wśród organizacji z budżetami rocznymi 100-500 tys. zł. W odniesieniu do lokalizacji organizacji, branży oraz opieraniu się na pracy płatnej lub społecznej, nie można powiedzieć, żeby jakąś grupę organizacji można było częściej zaliczyć do grona “walczących” niż pozostałe organizacje.

Kluczowe problemy, z którymi zmagają się organizacje walczące są takie same jak te, z którymi borykają się organizacje zamrożone, jednak tu ich nasilenie jest mniejsze. Te problemy to (wskazania 80%-85% organizacji):

• zapewnienie ciągłości usług świadczonych na rzecz swoich beneficjentów, 
• terminowa realizacja zobowiązań projektowych,
• pozyskiwanie funduszy poprzez prowadzenie działalności gospodarczej,
• poszukiwanie zewnętrznych źródeł finansowania. 

W szczególności różnicę między kategoriami organizacji zamrożonych a walczących obserwujemy w odniesieniu do problemu z wypłatą wynagrodzeń osobom zatrudnionym na podstawie umów o pracę (“tylko” 66% organizacji walczących się z tym zmaga, podczas gdy wśród organizacji zamrożonych było to 79%).

Do grona organizacji zmobilizowanych zdecydowanie najczęściej zaliczają się organizacje:

• najbogatsze, dysponujące rocznie co najmniej 1 mln zł. Najrzadziej z kolei te z budżetami 100 tys. zł lub mniej (co ciekawe, z wykluczeniem organizacji najbiedniejszych, mających do 1 tys. zł),
• z branży pomocy społecznej i usług socjalnych. 

Organizacje zmobilizowane wszystkie problemy typowe dla organizacji pozarządowych odczuwają mniej dotkliwie niż organizacje walczące i zamrożone. To, co doskwiera im najbardziej, to (69-72% wskazań):

• terminowe wywiązanie się ze zobowiązań projektowych,
• zapewnienie ciągłości usług świadczonych na rzecz beneficjentów,
• prowadzenie działalności gospodarczej/odpłatnej,
• pozyskiwanie funduszy zewnętrznych.

Organizacje z grupy zmobilizowanych zdecydowanie rzadziej niż te z dwóch pozostałych segmentów wspominają o problemach z wypłatami wynagrodzeń – w porównaniu do organizacji zamrożonych różnica to 30 punktów procentowych (w odniesieniu do wypłat pracownikom zatrudnionym na umowę o pracę).

• W badaniu wzięło udział 700 organizacji pozarządowych z całej Polski. Zastosowano wagę statystyczną uwzględniającą wielkość miejscowości, w której organizacja jest zarejestrowana.

POD LUPĄ to cykl portalu ngo.pl i Badań Klon/Jawor, w którym bierzemy na warsztat wybrane zagadnienie dotyczące życia organizacji społecznych i przyglądamy mu się z różnych stron. Już wkrótce przedstawimy kolejne materiały, w których przyjrzymy się, co zmieniła i co zmieni pandemia w funkcjonowaniu organizacji.