Publicystyka - ngo.pl

Konsultacje koncepcji rozpoczęły się 3 listopada - będą trwały 21 dni, do 24 listopada 2026 r.

zobacz: Konsultacje społeczne „Ramowej koncepcji Strategii Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego”

Dyskusja dotycząca Strategii Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego była jedynym punktem posiedzenia Podkomisji stałej do spraw współpracy z organizacjami pozarządowymi 5 listopada. Autorów Strategii reprezentował dyrektor Departamentu Społeczeństwa Obywatelskiego Łukasz Jachimowicz. 

Dowiedzieliśmy się, że to co upubliczniono i poddano konsultacjom na początku tygodnia to "dokument horyzontalny" i "szkielet" przyszłej Strategii. Dyrektor opisał działania, które poprzedziły przedstawienie dokumentu: zebranie od resortów informacji o ich współpracy z organizacjami, ankietę, którą zbierano opinie od organizacji na przełomie maja i czerwca, warsztaty z członkami Rady Działalności Pożytku Publicznego oraz i diagnozę przygotowaną przez firmę zewnętrzną.

Łukasz Jachimowicz przedstawił podstawowe wnioski diagnozy: 

• społeczeństwo obywatelskie ma duży potencjał mobilizacyjny i organizacyjny
• organizacje działają przede wszystkim lokalnie
• Polacy coraz częściej angażują się społecznie, ale jest to zaangażowanie okazjonalne
• lokalna aktywność zależy od niewielkiej grupy liderów. 

Wnioski negatywne to:

• niski poziom kapitału społecznego i zaufania
• niestabilność finansowa organizacji i nierówności rozwojowe między organizacjami
• przeciążenie liderów
• niedostateczne partnerskie relacje między państwem a społeczeństwem obywatelskim.

Dyrektor DSO wymienił następujące cele: 

• Polska jako państwo, w którym obywatele są aktywni i angażują się w sprawy wspólne
• ludzie ufają sobie i współpracują
• społeczności lokalne są silne i zintegrowane
• organizacje są stabilne finansowe, profesjonalne i innowacyjne
• organizacje i administracja współpracują na zasadach partnerstwa
• NGO-sy mają wpływ na tworzenie polityk publicznych
• społeczeństwo obywatelskie jest ważnym elementem odporności i bezpieczeństwa państwa.

Łukasz Jachimowicz opowiedział co dalej wydarzy się w ramach prac nad Strategią Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. Następne etapy to:

• konsultacje ramowej koncepcji (obecny etap, ma się zakończyć rozpatrzeniem uwag i przygotowaniem raportu z konsultacji)
• skierowanie strategii do Komitetu Koordynacyjnego do spraw Polityki Rozwoju
• prace nad uzyskaniem wpisu do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów i sam wpis - na tym etapie wymagany jest już projekt strategii
• konsultacje i uzgodnienia, przygotowanie kolejnej wersji i skierowanie jej na Radę Ministrów.

Dopytywany przez przewodniczącego podkomisji Tadeusza Tomaszewskiego, dyrektor departamentu uściślił, że finał zarysowanych prac przewidywany jest na połowę 2027 r.

Po wystąpieniu dyrektora Jachimowicza przyszedł czas na pytania przedstawicieli i przedstawicielek organizacji pozarządowych. Piotr Frączak z Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych pytał jakie jest miejsce wypracowywanej Strategii w systemie innych dokumentów strategicznych rządu - od tego miejsca zależeć będzie na ile poważnie potraktowane zostaną przyjęte rozwiązania. Przedstawiciel OFOP chciał też wiedzieć czy można zapoznać się z głosami organizacji (zbieranymi przez ankietę internetową), z diagnozą, a także z informacjami od resortów. Wyraził też zaniepokojenie zapisami, które zapowiadają, że za wdrożenie strategii odpowiadać będzie Komitet ds. Pożytku Publicznego i Rada Działalności Pożytku Publicznego. To ciała, których pozycja w rządzie, w ocenie OFOP, jest raczej słaba - "strategia nie będzie miała zębów"

Julia Kluczyńska z Forum Darczyńców w Polsce chciała się dowiedzieć czy w pracach nad Strategią zostaną wykorzystane wypracowane już i przekazane departamentowi założenia do Strategii Rozwoju Filantropii. Pytała również, czy w ramach obecnych konsultacji należy komentować to co przedstawiono w ramowej koncepcji, czy też należy wykraczać poza ten "szkielet" i proponować konkretne działania. 

Przedstawiciel Polskiej Rady Organizacji Młodzieżowych postulował powiązanie Strategii z Krajową Strategią Młodzieżową.

Co to jest ramowa koncepcja? To szkielet, który ma być obudowany "propozycjami, które spłyną do nas od przedstawicieli organizacji", wyjaśnił dyrektor DOB. Oznacza to, że już w trakcie obecnych konsultacji III sektor powinien zaproponować konkretne rozwinięcia ("kwestie operacyjne", w tym propozycje zmiany prawa) koncepcji przygotowanej w departamencie. 

Diagnoza w opinii Łukasza Jachimowicza jest dokumentem publicznym. Jednak departament nie planuje chyba jej upublicznienia, ponieważ… poleca zainteresowanym wystąpienie do departamentu o przekazanie diagnozy w trybie dostępu do informacji publicznej. 

Okazało się również, że nie można uzyskać od departamentu propozycji, które zgłaszały organizacje pozarządowe (było ich ok. 200). Mamy tu "lekki problem" wyjaśniał dyrektor. Zbierając informacje za pomocą ankiety internetowej nie zadbano o uzyskanie właściwych zgód w ramach ochrony danych osobowych. To stwierdzenie może budzić szczególne zdziwienie ponieważ dane ankietowe są dość łatwe do anonimizacji. Łukasz Jachimowicz poinformował, że departament będzie się starał udostępnić ten materiał zabiegając teraz o zgody.

Dowiedzieliśmy się też, że założenia strategii powinny być wyznacznikiem działania "wszystkich innych instytucji", w tym Narodowego Instytutu Wolności. 

Inne wypracowane i dostępne departamentowi strategie (m.in. dotycząca filantropii czy wolontariatu), będą wykorzystywane, jednak w tym kontekście dyrektor DOB tłumaczył, że charakter (ogólność) Strategii Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego nie pozwala na pomieszczenie w niej wszystkiego.