Opublikowano ustawę o ekonomii społecznej. Wejdzie w życie pod koniec października
Ustawa przyjęta ostatecznie 5 sierpnia 2022 roku, podpisana została przez Prezydenta 10 sierpnia. Na publikację nowego aktu prawnego czekaliśmy do 29 sierpnia 2022 roku. Ustawa o ekonomii społecznej wchodzi w życie po upływie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia (z wyjątkiem art. 67 oraz art. 72 pkt 2 lit. b i pkt 3, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2023 r.). Przypominamy o ustawie i debatach, które toczyły się na jej temat.
Celem […] regulacji jest (…) aktywne włączenie społeczne osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, w szczególności: bezrobotnych czy też osób niepełnosprawnych, przez tworzenie wysokiej jakości, stabilnych miejsc pracy w przedsiębiorstwach społecznych. Ekonomia społeczna ma stanowić narzędzie reintegracji społecznej i zawodowej, realizować cele zatrudnieniowe, a także wspierać szeroko rozumiany rozwój lokalny w jednostkach samorządu terytorialnego. Wsparcie rozwoju lokalnego wydaje się być w szczególności pożądane w sytuacji rosnącego zapotrzebowania na usługi społeczne wiążące się przede wszystkim ze zmianami demograficznymi w Polsce.
(fragment uzasadnienia)
Opublikowana ustawa to zupełnie nowy akt prawny. Jego powstanie postulowano i zapowiadano od wielu lat, ale prawdziwe przyspieszenie prac nastąpiło kiedy oczekiwana regulacja nabrała znaczenia w kontekście nowej perspektywy finansowej - środków jakie mamy otrzymać z Unii Europejskiej za l. 2021-2027.
Zakres ustawy (opisany w artykule 1 ustawy)
Ustawa reguluje:
1) organizację i zasady działania przedsiębiorstwa społecznego;
2) zasady uzyskiwania i utraty statusu przedsiębiorstwa społecznego oraz nadzór nad przedsiębiorstwem społecznym;
3) instrumenty wsparcia przedsiębiorstwa społecznego;
4) zasady i formy wspierania rozwoju ekonomii społecznej przez organy administracji publicznej;
5) ochrona danych osobowych w związku z realizacją celów wynikających z ustawy.
Co znajdziemy w ustawie o ekonomii społecznej
Definicja ekonomii społecznej (zawarta w artykule 2 ustawy)
[Ilekroć w ustawie jest mowa o] ekonomii społecznej – należy przez to rozumieć działalność podmiotów ekonomii społecznej na rzecz społeczności lokalnej w zakresie reintegracji społecznej i zawodowej, tworzenia miejsc pracy dla osób zagrożonych wykluczeniem społecznym oraz świadczenia usług społecznych, realizowaną w formie działalności gospodarczej, działalności pożytku publicznego i innej działalności o charakterze odpłatnym.
W części definicyjnej (cały art. 2), poza kluczową definicją ekonomii społecznej (zacytowaną wyżej), znajdziemy też wymienione podmioty ekonomii społecznej. Zostały do nich zaliczone spółdzielnie socjalne, warsztaty terapii zajęciowej i zakłady aktywności zawodowej, centra i kluby integracji społecznej, spółdzielnie pracy (w tym inwalidów i niewidomych), organizacje pozarządowej oraz inne podmioty z ustawy o działalności pożytku (wymienione w art. 3 ust. 3 pkt 1, 2 i 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie).
Ważną częścią ustawy jest część poświęcona przedsiębiorstwu społecznemu (cały Dział II), w której też odnajdziemy definicję takiego przedsiębiorstwa, jednak bardziej opisową i rozbudowaną. Żeby być przedsiębiorstwem trzeba być w pierwszej kolejności podmiotem (definicja - lista wspomniana wyżej), a ponadto spełniać określone warunki. Takim warunkiem będzie prowadzenie działalności, która służy rozwojowi lokalnemu i ma na celu:
- reintegrację społeczną i zawodową osób zagrożonych wykluczeniem społecznym lub
- realizację usług społecznych.
Więcej warunków (dotyczących np. zatrudnienia i reintegracji, organów czy zabronionych dla przedsiębiorstwa działań) opisują art. od 5 do 9.
Status przedsiębiorstwa społecznego nadawać będzie wojewoda w drodze decyzji administracyjnej. Wojewoda będzie też sprawował nadzór nad przedsiębiorstwami społecznymi.
Ustawa zawiera również system wsparcia dla przedsiębiorców społecznych i podmiotów ekonomii społecznej. Opisuje zadania poszczególnych władz - regionalnych i na poziomie krajowym. Wymienia znane już dziś instrumenty i podmioty jak ośrodki wsparcia ekonomii społecznej i Krajowy Komitet Rozwoju Ekonomii Społecznej.
Projekt zakłada też liczne zmiany w innych aktach prawnych. Ma się zmienić ustawa o działalności pożytku (nowy punkt w artykule wyliczającym sfery pożytku), ale też m.in. ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (zwolnienie podatkowe dla przedsiębiorstw społecznych), ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ustawa o zatrudnieniu socjalnym, o spółdzielniach socjalnych, o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy czy ustawa o pomocy społecznej.
Zobacz tekst ustawy o ekonomii społecznej opublikowany w Dzienniku Ustaw
Debaty o ekonomii społecznej
Dyskusja nad projektem ustawy o ekonomii społecznej odbyła się w 2021 roku. Przeprowadziliśmy wtedy w portalu debatę. Wszystkie opublikowane w niej głosy można znaleźć w wątku "Jakiej ustawy o ekonomii społecznej potrzebujemy?".
Również w 2022 roku środowisko organizacji pozarządowych wyrażało opinie na temat proponowanej regulacji. Warto zapoznać się z podsumowaniem przedstawionym przez #prosteNGO, a także ze stanowiskiem OFOP. Oba materiały w dużej mierze są nadal aktualne, ponieważ zgłoszone w nich postulaty nie zostały uwzględnione w przyjętej ustawie.
Debata z 2021 roku nie była pierwszym pochyleniem się nad pomysłami kiełkującymi w resorcie polityki społecznej. Zapowiedź projektu i dyskusja nad założeniami do ustawy miały bowiem miejsce jeszcze w 2017 roku. Wtedy to w portalu prowadziliśmy debatę "Dla kogo ustawa o ekonomii społecznej?".
Zobacz też informację o podpisaniu ustawy ze strony prezydent.pl
Dodaj informację do portalu ngo.pl!
Czekamy na Twój artykuł, komentarz, wywiad czy relację. Dotrzyj ze swoją informacją do tysięcy osób, które czytają ngo.pl.
Skorzystaj ze Stołecznego Centrum Wspierania Organizacji Pozarządowych
(22) 828 91 23
-
●Dorota Setniewska, ngo.pl
-
●Anna Mucha, Stowarzyszenie MOST
-
●Anna Mucha, Stowarzyszenie MOST
-
●Iwona Danilewicz