Publicystyka - ngo.pl

Według najnowszych doniesień stan zagrożenia epidemicznego zostanie odwołany z dniem 1 lipca 2023 roku. Wskazuje tak projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia.

Z odwołaniem stanu zagrożenia było sporo zamieszania. Zapowiedzi dotyczące końca epidemii - stanu zagrożenia pojawiały się w 2022 roku i na początku 2023. Zamiar przedłużenia stanu identyfikowany był początkowo z pojawianiem się kolejnych nowelizacji rozporządzenia w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń (…), ale w tym roku zaczęto wskazywać, że należy też zwracać uwagę na oddzielne rozporządzenie odwołujące. Właśnie takie zostało przygotowane przez resort zdrowia (patrz wyżej).

Odwołanie stanu epidemii jest kłopotliwe, ponieważ gdyby nastąpiło z dnia na dzień (i gdyby kierowano się wyłącznie oceną czy stan zagrożenia występuje), administracja nie zdążyłaby na czas zreorganizować swojej pracy, która nadal w jakiejś mierze korzysta z "trybów" epidemicznych. Stąd konieczność dłuższego okresu przygotowawczego, wdrożenia przepisów przejściowych (w ustawach), i dlatego propozycja 1 lipca. Na dziś trzeba tę datę traktować bardzo poważnie, ale nie jest wykluczone, że potrzeba będzie jeszcze wydłużyć okres przygotowań.

Odwołanie jest kłopotliwe dla administracji, która korzysta ze specjalnych przepisów, i podobnie jest z NGO-sami, na co właśnie, po raz kolejny, wskazujemy.

W czasie epidemii, ale także w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego, organizacje pozarządowe korzystają z przepisów, które w założeniu miały im ułatwić działania w tych dwóch stanach. Wprowadzono je na początku pandemii, kiedy okazały się niezbędne dla wielu NGO-sów. To przepisy o:

• kadencjach zarządów (i innych organów) oraz 
• możliwości podejmowania decyzji i organizowania spotkań za pomocą środków komunikacji elektronicznej. 

Poniżej omawiamy obie grupy przepisów i przypominamy jak w związku z ich wygaśnięciem powinny się zachować NGO-sy .

Jeśli w okresie epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego organizacja pozarządowa miała kłopot z wybraniem nowego zarządu, komisji rewizyjnej czy innego statutowego organu, którego kadencja upływała, mogła poczekać. Kadencja dotychczasowego mogła trwać do końca epidemii (lub stanu zagrożenia) plus dwa miesiące.

Organizacja MOGŁA - nie musiała przedłużać kadencji.

Co więcej, organizacja mogła skorzystać z przepisów np. w 2021 roku, ale potem, nie czekając na ich wygaśnięcie, mogła skorzystać ze sprzyjających okoliczności (poprawy sytuacji - większej możliwości spotkań) i powołać nowe organy. Te organizacje, które to zrobiły, nie muszą teraz przejmować się końcem okresu obowiązywania regulacji.

Regulacje o przedłużaniu kadencji to przepisy okresowe. Mają działać w czasie epidemii oraz stanu zagrożenia epidemicznego. Nie będą jednak działać, kiedy epidemia lub stan zagrożenia zostaną odwołane. W tej sytuacji będziemy mieli dwa miesiące na "odświeżenie" organów - powołanie nowych członków.

Podsumujmy co należy zrobić

• sprawdźcie czy korzystaliście z możliwości przedłużenia kadencji
• ustalcie, których organów to dotyczyło, czy dotyczyło ich w całości, czy tylko odnosiło się do poszczególnych członków
• dokonajcie wyborów jak najszybciej 
• zgłoście zmiany do rejestru.

Spotykanie się i decydowanie nie zawsze było łatwe w "normalnych" czasach (np. gdy członkowie NGO rozproszenie byli po całej Polsce), ale z nastaniem pandemii stało się szczególnie trudne. Dlatego stworzono organizacjom specjalne możliwości:

• możliwość podejmowania uchwał w trybie obiegowym z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej - czyli można podjąć decyzję, w ogóle nie organizując spotkania (nawet takiego w trybie online),
• możliwość organizowania spotkań online (np. walnego zebrania, posiedzenia komisji rewizyjnej, posiedzenia zarządu etc.), podczas których obradujemy i głosujemy.

Przepisy, które dały w pandemii powyższe możliwości, były ważne szczególnie dla tych NGO-sów, które decyzji i spotkań innych niż "analogowe", nie przewidziały w swoich statutach.

Kiedy nastąpi odwołanie stanu zagrożenia epidemicznego, przepisy o decyzjach i spotkaniach online przestaną obowiązywać (z dnia na dzień). Konsekwencje dla organizacji będą zależne od nastawienia danej NGO i zapisów w jej statucie. Możemy wyróżnić trzy sytuacje.