Publicystyka - ngo.pl

Zgodnie z ustawą o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, wolontariat opiera się na definicji wolontariusza jako osoby fizycznej, która ochotniczo (dobrowolnie) i bez wynagrodzenia wykonuje świadczenia na zasadach określonych w ustawie, angażując się w pracę na rzecz m.in. organizacji społecznych, instytucji publicznych czy kościołów. 

 Centrum Wolontariatu wskazuje na szerszy wymiar wolontariatu, definiując go jako świadomą, dobrowolną działalność podejmowaną na rzecz innych, która wyraźnie wykracza poza zwykłe więzy rodzinne, koleżeńskie czy przyjacielskie.

Warto przy tym pamiętać, że jeśli dany rodzaj zadań wymaga konkretnych uprawnień (np. lekarskich czy pedagogicznych), wolontariusz powinien posiadać kwalifikacje i spełniać wymagania odpowiednie do rodzaju oraz zakresu wykonywanych świadczeń wynikające z odrębnych przepisów.

Angażowanie wolontariuszy nie jest dozwolone w każdym miejscu i przy dowolnym typie zadań. Ustawodawca określił katalog podmiotów, które mogą współpracować z osobami pomagającymi bezpłatnie. Są to przede wszystkim:

• organizacje społeczne (przede wszystkim stowarzyszenia i fundacje);
• osoby prawne i jednostki organizacyjne Kościoła katolickiego i innych kościołów lub związków wyznaniowych (np. parafie, zakony, bractwa religijne);
• stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego (np. związki gmin czy powiatów);
• administracja publiczna (np. ministerstwa, urzędy wojewódzkie, urzędy miejskie);
• jednostki organizacyjne podległe organom administracji publicznej lub przez nie nadzorowane (np. szkoły, domy kultury, biblioteki, ośrodki pomocy społecznej, teatry, galerie sztuki);
• spółdzielnie socjalne;
• non-profit spółki akcyjne, spółki z o.o. oraz kluby sportowe będące spółkami, o ile nie działają w celu osiągnięcia zysku, przeznaczają całość dochodu na cele statutowe i nie dzielą zysku pomiędzy udziałowców czy pracowników.

Podmioty te mogą angażować wolontariuszy wyłącznie do pomocy przy swojej działalności statutowej, ze szczególnym uwzględnieniem sfer pożytku publicznego. Z zasady nie wolno angażować wolontariuszy do działań przy pracach związanych z działalnością gospodarczą. Jedynym wyjątkiem są podmioty lecznicze (w tym hospicja prowadzone przez stowarzyszenia i fundacje), które w zakresie wykonywanej działalności leczniczej mogą korzystać ze wsparcia wolontariuszy także wtedy, gdy formalnie stanowi ona działalność gospodarczą.

Wolontariuszem i wolontariuszką w danej organizacji może być także jej członek i członkini. Zgodnie z art. 42 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, członek lub członkini stowarzyszenia może wykonywać zadania na rzecz swojego stowarzyszenia wolontariacko – w takim przypadku organizacja powinna zawrzeć z nimi stosowne porozumienie.

CZYTAJ TAKŻE: Jak zaangażować wolontariusza do działań swojej organizacji? >>

Wolontariusz nie wykonuje pracy w rozumieniu Kodeksu pracy i nie pobiera za swoje zaangażowanie wynagrodzenia.

Podstawą relacji jest porozumienie (umowa cywilnoprawna), a nie umowa o pracę. Prawnie świadczenie wolontariusza nie jest „świadczeniem pracy”, lecz „świadczeniem odpowiadającym świadczeniu pracy”. Kwestie nieuregulowane w porozumieniu lub ustawie rozstrzyga się na podstawie Kodeksu cywilnego. Czas poświęcony na wolontariat nie wlicza się również do stażu pracy ani nie wpływa na uprawnienia pracownicze, takie jak wymiar urlopu wypoczynkowego czy świadczenia emerytalne.