Publicystyka - ngo.pl

Każda organizacja społeczna korzystająca ze wsparcia wolontariuszy i wolontariuszek musi pamiętać o zasadach ubezpieczenia,  wynikających z ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Zasady ubezpieczenia wolontariusza od następstw nieszczęśliwych wypadków (NNW) zależą bezpośrednio od czasu trwania podpisanej z nim umowy:

• współpraca do 30 dni (oraz umowy na czas nieokreślony w pierwszych 30 dniach): organizacja ma obowiązek zapewnić wolontariuszowi ubezpieczenie NNW. Oznacza to konieczność wykupienia komercyjnej polisy w wybranym towarzystwie ubezpieczeniowym i sfinansowania jej z własnych środków.
• współpraca powyżej 30 dni: obowiązek wykupienia prywatnej polisy NNW przez organizację znika. Zgodnie z ustawą wolontariusz lub wolontariuszka zostają objęci  tzw. zaopatrzeniem z tytułu wypadków w szczególnych okolicznościach, a funkcję ubezpieczyciela teoretycznie przejmuje państwo za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS).

Co istotne, organizacja nie zgłasza wolontariusza do ZUS z wyprzedzeniem (nie odprowadza za niego żadnych składek). Dopiero, gdy dojdzie do nieszczęśliwego zdarzenia, przygotowuje się dokumentację – w tym kartę wypadku, zaświadczenie lekarskie oraz kopię porozumienia o współpracy – i przekazuje ją do ZUS.

CZYTAJ TAKŻE W PORADNIKU ngo.pl: Obowiązki wobec wolontariuszy >>

Choć na papierze zwolnienie z obowiązku kupowania polisy NNW po 30 dniach wygląda na wsparcie dla budżetów stowarzyszeń i fundacji, w praktyce kryje się w nim poważna pułapka. Powszechnie panuje przekonanie, że skoro wolontariusz przechodzi pod opiekę państwa, to w razie złamania nogi czy urazu ręki otrzyma z ZUS-u jednorazowe odszkodowanie – tak jak pracownik na etacie. Nic bardziej błędnego.

Wolontariusze nie podlegają standardowej, „dużej” ustawie wypadkowej, lecz ustawie o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach. Żeby ZUS wypłacił jednorazowe odszkodowanie wolontariuszowi, muszą zostać spełnione wyśrubowane kryteria: wolontariusz musi doznać stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu i – co najważniejsze– wskutek tego wypadku musi stać się całkowicie niezdolny do pracy.

W praktyce oznacza to, że jeśli wolontariusz lub wolontariuszka podczas akcji charytatywnej złamie rękę, dozna urazu kręgosłupa czy skręcenia stawu i uzyskają np. 10% trwałego uszczerbku na zdrowiu, ale nie straci całkowicie zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej – ZUS odmówi wypłaty odszkodowania.

CZYTAJ TAKŻE: Pułapka „darmowego” ubezpieczenia wolontariusza. Dlaczego ustawowe zwolnienie z NNW może być ryzykowne dla Twojej organizacji i ludzi? >>

Ta niejasność i rozbieżność między oczekiwaniami a stanem prawnym stwarza olbrzymie ryzyko. Poszkodowani wolontariusz lub wolontariuszka, którzy poświęcali swój wolny czas dla dobra wspólnego, zostają bez wsparcia finansowego na leczenie czy rehabilitację.

Co więcej, w takiej sytuacji rośnie ryzyko dla samej organizacji społecznej: wolontariusz lub wolontariuszka , nie dostając wsparcia z państwowego systemu, może skierować swoje roszczenia odszkodowawcze bezpośrednio do fundacji czy stowarzyszenia na drodze cywilnej (zarzucając np. niedopełnienie obowiązków w zakresie zapewnienia bezpiecznych warunków pracy).

Z tego powodu eksperci zachęcają, aby nawet przy współpracy trwającej dłużej niż 30 dni,dobrowolnie wykupić komercyjną polisę NNW dla swoich wolontariuszy. Koszt grupowego ubezpieczenia często nie jest wygórowany, a zapewnia realną pomoc finansową (za każdy procent uszczerbku) i chroni dobre relacje oraz bezpieczeństwo prawne organizacji.