Publicystyka - ngo.pl

Warszawska Rada Działalności Pożytku Publicznego już raz zajmowała się Społeczną Agencją Najmu (SAN), zapoznając się z ideą. Obecnie Biuro Polityki Lokalowej przygotowało uchwałę, na podstawie której rozwiązanie to ma zostać wprowadzone w Warszawie. Uchwała odwołuje się do ustawy z dnia 26 października 2023 r. o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa

Społeczna Agencja Najmu (SAN) to pośrednik (instytucja miejska lub organizacja społeczna) współpracujący z gminą, który dzierżawi mieszkania od prywatnych właścicieli i podnajmuje je osobom o umiarkowanych dochodach, których nie stać na czynsz rynkowy. SAN gwarantuje właścicielom stały czynsz i zarządzanie lokalem, a najemcom – stabilne warunki mieszkaniowe. To rozwiązanie dla osób, które nie kwalifikują się na lokal komunalny, ale nie mają zdolności na wynajem rynkowy. Z oferty Społecznej Agencji Najmu mogą skorzystać osoby, które spełniają określone kryteria ustalone w uchwale Rady Gminy.

Warszawska uchwała przewiduje, że mieszkania będą przyznawane na podstawie: kryteriów formalnych, takich jak odpowiedni dochód gospodarstwa domowego, rozliczanie podatków w Warszawie, brak posiadania innej nieruchomości oraz odpowiednie dostosowanie powierzchni lokalu do liczby osób w rodzinie oraz systemu punktowego, preferującego m.in. osoby z niepełnosprawnościami, rodziny z dziećmi, seniorów, osoby wychodzące z bezdomności, kandydatów na repatriantów, wychowanków pieczy zastępczej oraz przedstawicieli wybranych zawodów, np. nauczycieli, ratowników medycznych, pracowników kultury i pomocy społecznej.

Członkinie i członkowie WRDPP pytali, czy przyjęcie uchwały poprzedziły badania lub symulacje: jak duża będzie grupa mieszkańców i mieszkanek chętnych do udostępnienia lokali do wynajmu poprzez SAN, a jak duża potencjalnych najemców.

– Nie mamy takich danych, ponieważ nie ma instrumentarium badającego, jaki jest zasób prywatny – wyjaśniał Tomasz Krettek, zastępca dyrektora Biura Polityki Lokalowej. Dodał także, że doświadczenia innych miast są różne. W niektórych SAN się „rozkręcił” dlatego, że „włożono” do niego zasób miejskich lokali, co jest rozwiązaniem wątpliwym prawnie i warszawski urząd tego nie będzie robił.

– Jaka jest różnica między prywatnym pośrednikiem a SAN-em? – pytali członkowie i członkinie WRDPP.

– SAN korzysta z preferencji, jako stabilna instytucja z gwarancją samorządu. Nie będzie to tak konkurencyjna oferta dla właścicieli mieszkań, jak na rynku prywatnym, ale ludzie mają różne intencje, gdy wprowadzają mieszkania do SAN. To jest rozwiązanie komplementarne do całego systemu – wyjaśniła wiceprezydentka Aldona Machnowska-Góra. – Jak będzie wynajętych 50 mieszkań w Warszawie, to będzie sukces. Nie zmieni to sytuacji mieszkaniowej w Warszawie, ale jest to jakiś instrument, z którego warto skorzystać.

Komisja dialogu społecznego zaopiniowała projekt uchwały negatywnie, uznając, że niedostatecznie chroni ona prawa właścicieli.

– Ten argument nie jest bez znaczenia, ale to jest uchwała, która opiera się na ustawowych uwarunkowaniach – wyjaśniała wiceprezydentka. Prawa właścicieli są chronione na podstawie innej ustawy i odpowiednie zapisy będą się znajdowały już w umowach. To nie miasto będzie stroną umowy. Umowy będą zawierane między SAN-en a najmującym lub wynajmującym. W Warszawie planowane jest przekazania prowadzenia SAN organizacji społecznej. To ona – jako operator – będzie odpowiadała m.in. za przygotowanie tych umów.

Uchwała została zaopiniowana pozytywnie przez WRDPP.

Podczas marcowego posiedzenia WRDPP dyskutowała także o Programie przeciwdziałania przemocy w rodzinie i ochronie osób doznających przemocy domowej w m.st. Warszawie na lata 2026–2030.

Program jest kontynuacją działań z lat poprzednich. Główny cel Programu to zwiększenie skuteczności przeciwdziałania przemocy domowej oraz zmniejszenie skali tego zjawiska w Warszawie. Zakłada m.in. zintensyfikowanie działań profilaktycznych, zwiększenie ochrony i wsparcia dla osób doznających przemocy oraz skuteczniejsze oddziaływanie na osoby stosujące przemoc. Diagnoza przygotowana na potrzeby programu wykazała wzrost świadomości mieszkańców w zakresie rozpoznawania przemocy psychicznej i ekonomicznej, wskazując jednocześnie na konieczność wzmocnienia systemowej pomocy dla dzieci, osób starszych oraz osób z niepełnosprawnościami.

Organizacje społeczne są kluczowym partnerem dla władz miasta w realizacji tego Programu. Organizacje brały udział w tworzeniu programu w ramach modelu partycypacyjno-eksperckiego. Przeprowadzono z nimi konsultacje społeczne (przez platformę, dyżury i spotkania on-line).

Program przewiduje także bezpośrednią pomoc i prowadzenie placówek przez organizacje społeczne, realizujące zadania zlecone przez miasto w otwartych konkursach, w tym prowadzą specjalistyczny ośrodek wsparcia dla ofiar przemocy, domy dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, a także miejskie programy mieszkaniowe.

Świadczyć mają również poradnictwo specjalistyczne oraz realizować programy korekcyjno-edukacyjne i psychologiczno-terapeutyczne skierowane bezpośrednio do osób stosujących przemoc (miasto wspiera je poprzez otwarte konkursy ofert i małe granty).

Przedstawiciele organizacji zasiadają w Zespołach Interdyscyplinarnych (32 osoby w 2025 r.) oraz Grupach Diagnostyczno-Pomocowych (47 osób w 2025 r.). Biorą również aktywny udział w doradztwie w ramach komisji dialogu społecznego (BKDS i DKDS).

Program uzyskał pozytywną opinię KDS ds. przemocy w rodzinie i poradnictwa specjalistycznego. WRDPP również zaopiniowała go pozytywnie.

WRDPP zajęła się także sprawą zgłoszoną przez fundację Dom Sztuki: chodzi o rozstrzygnięcie konkursu z zakresu kultury ogłoszonego pod koniec 2025 roku na Pradze Południe. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez przedstawiciela fundacji – Doriana Widawskiego – rekomendacje (w formie protokołu z posiedzenia komisji) przekazane do Zarząd Dzielnicy przez komisję konkursową dotyczące dofinansowania wybranych ofert zostały przez Zarząd zwrócone ponownie do komisji. A ta zmieniła rekomendacje, wskazując do dofinansowania o jedną ofertę więcej i obcinając dofinansowanie pozostałym. Fundacja Dom Sztuki wystosowała wniosek do Prezydenta m. st. Warszawy, aby podjął decyzję zgodną z pierwotną rekomendacją albo zwiększył kwotę dotacji o 21 tys. zł. Przedstawiciel fundacji pytał także, czy ponowne otwieranie zamkniętej procedury jest dopuszczalne.

Pismo trafiło do Pełnomocniczki Prezydenta m.st Warszawy ds. współpracy z organizacjami.

– Wystąpiłam do Dzielnicy z prośbą o wyjaśnienie – mówiła Ewa Kolankiewicz, dodając jednocześnie, że tryb wracania ze sprawami związanymi z rozstrzygnięciami konkursowymi do komisji w praktyce w mieście występuje. – Rekomendacje komisji konkursowej nie mają mocy prawnej i ich zmiany są możliwe, i się zdarzają. Gdy są różne trudne sytuacje, pojawiają się nowe okoliczności i trzeba wrócić do rozpatrzenia ofert, to wracamy do komisji.

Nie zdarza się natomiast, by Zarząd Dzielnicy sam zmieniał rekomendacje.

 – Gdyby któryś z burmistrzów lub dyrektorów chciał to zrobić, to bym poleciła ścieżkę powrotu do komisji – mówiła Ewa Kolankiewicz. – Proceduralnie to jest cenne, że wszystko się odbyło w sytuacji transparentności – nie było sytuacji, że ktoś ukrywał jakiś protokół.

– W Biurze Kultury zdarzają się sytuacje, że w trakcie realizacji zadania organizacja przebudowuje ofertę, wtedy dyrektor sam nie podejmuje decyzji, tylko wraca to do komisji konkursowej. Gdybyśmy mieli ręczne sterowanie przez Zarządy Dzielnic, to transparentność byłaby mniejsza – mówił Bartłomiej Włodkowski, dodając także, że kontaktował się w tej sprawie z Urzędem Dzielnicy Praga-Południe i z jego informacji wynika, że niedostatecznie jasno zostało przekazane, dlaczego rekomendacje wróciły do komisji.

Aldona Machnowska-Góra wyjaśniła z kolei, że nie uda się spełnić wniosku Fundacji, ponieważ zarządzenie o przyznaniu dotacji zostało podpisane zanim do Prezydenta wpłynęło pismo, a dołożenie środków także wymagałoby decyzji komisji.

Na koniec posiedzenia poruszono jeszcze tematy, które będą szerzej omawiane na kolejnym posiedzeniu Rady: zasady najmu lokali dla organizacji społecznych (sposób wyznaczania stawki za najem, zmniejszania stawki związanej z realizacją zadania publicznego) oraz sytuacja na Osiedlu Jazdów.

WRDPP wybrała także swoich przedstawicieli do Kapituły konkursu S3KTOR: Annę Zielińską, Andrzeja Mrowca, Sylwestra Biragę.

Posiedzenie Warszawskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego odbyło się 4 marca 2026. Kolejne zaplanowano na 8 kwietnia 2026. Protokoły z posiedzeń dostępne są na stronie https://um.warszawa.pl/waw/ngo/-/WRDPP-2023-2026.