Publicystyka - ngo.pl

Temat drugiej części posiedzenia zaproponowała strona społeczna, jako element rozmowy o sytuacji na Osiedlu Jazdów. Kwietniowe spotkanie dotyczyło rozwiązań systemowym, kolejne – podczas majowego posiedzenia WRDPP – ma dotyczyć bieżących problemów organizacji działających na Jazdowie.

W spotkaniu – oprócz członkiń i członków WRDPP – wzięli udział przedstawiciele organizacji z Jazdowa, a także Jakub Wygański, jako obserwator.

Dyskusja krążyła przede wszystkim wokół stawek najmu lokali użytkowych, jakie są proponowane i z jakich mogą korzystać organizacje społeczne w Warszawie.

W Warszawie funkcjonuje trzystopniowy model opłat, zależny od statusu organizacji i prowadzonych przez nią działań:

• stawka utrzymaniowa (najniższa): obejmuje wyłącznie koszty eksploatacyjne, jakie ponosi miasto. Jeśli najemca (najczęściej Zarząd Gospodarowania Nieruchomościami w danej dzielnicy) ustali stawkę czynszu poniżej utrzymaniowej, musi dopłacać do lokalu. Od 2025 roku do tej stawki nie są wliczane koszty remontów, co jest korzystne dla organizacji. Wynosi ona od ok. 5 zł do 15 lub nawet 27 zł za metr kwadratowy. Stawka zależy od dzielnicy, miejsca, gdzie lokal się znajduje i jego stanu technicznego. Jeśli organizacja społeczna realizuje w lokalu zadania publiczne zlecone przez m.st. Warszawę (biuro lub dzielnicę) – automatycznie ma przyznaną stawkę utrzymaniową za najem tego lokalu.
• stawka preferencyjna: kwota pośrednia pomiędzy stawką utrzymaniową a rynkową. Stosowana wobec większości organizacji pozarządowych. Ustalają ją dzielnice,
• stawka rynkowa (komercyjna): obowiązuje organizacje, które w danym lokalu prowadzą działalność gospodarczą. Średnia stawka rynkowa w Śródmieściu na koniec 2024 roku wynosiła ok. 70 zł netto.

Jednym z bardziej dyskutowanych podczas spotkania zagadnień były czynniki różnicujące stawki.

– Z czego wynikają te różnice w stawce utrzymaniowej? – pytał Piotr Kaliszek.

Według wyjaśnień wiceprezydentki Aldony Machnowskiej-Góry i przedstawicieli Biura Polityki Lokalowej stawki mogą się różnić w zależności od:

• dzielnicy: zarządy dzielnic mają autonomię w kształtowaniu polityki lokalowej i mogą podejmować osobne uchwały dotyczące stawek.
• standardu lokalu: inne stawki obowiązują w piwnicach czy suterenach, a inne w lokalach naziemnych czy budynkach zabytkowych.
• lokalizacji i stanu technicznego: koszty utrzymania nieruchomości w Śródmieściu mogą być inne niż w dzielnicach obrzeżnych.

Jednak – jak się okazało w trakcie dyskusji – nawet stawki utrzymaniowe (przyjęte w danej dzielnicy) bywają obniżane dla niektórych organizacji. Tak się dzieje np. w Śródmieściu.

– To warto zbadać – mówiła Anna Gierałtowska i zapowiedziała, że tą sprawą zajmie się DKSD Śródmieście. W maju zaplanowane jest spotkanie z burmistrzem, podczas którego ten temat zostanie poruszony.

Gorąco dyskutowano także na temat zasad obniżania czynszu do stawki utrzymaniowej. Obecnie organizacja może liczyć na takie obniżenie, jeśli realizuje zadania publiczne na rzecz miasta i otrzymuje na te działania dotację z budżetu m.st. Warszawy.

Część przedstawicieli strony społecznej w WRDPP oraz goście podnosili jednak argument, że jest wiele organizacji, które realizują zadania podobne lub nawet takie same, jak te dotowane przez warszawski samorząd, z tej oferty także korzystają mieszkańcy i mieszkanki Warszawy, ale finansowanie na te działania zostało pozyskane z innych niż miejskie źródeł. 

– System przyjęty w Warszawie dobrze działa, ale może czas, aby się zastanowić, co zrobić, aby organizacja, która prowadzi działania i nie ma dotacji, mogła korzystać z zasobów lokalowych po kosztach eksploatacji – mówił Witek Hebanowski. – Musimy odejść od myślenia projektowego, aby także organizacje działające wolontariacko mogły skorzystać z tych niższych stawek – przekonywał Witek Hebanowski.

Z takim podejściem nie zgadzała się Anna Gierałtowska. Według niej bonifikata od stawki utrzymaniowej jest też wyrazem docenienia przez urzędników wysiłku włożonego w przygotowanie i złożenie projektu przez organizację. Jej zdaniem system przyjęty w Warszawie jest sprawiedliwy.

Aldona Machnowska-Góra podkreślała z kolei, że organizacje korzystające z tych obniżek realizują zadania i polityki przyjęte przez Miasto, są partnerami samorządu.

W odpowiedzi przedstawiciele organizacji zauważyli, że nierzadko stowarzyszenia i fundacje wyprzedzają działania Miasta, pierwsze zajmują się tematami, które dopiero później są podejmowane przez samorząd i zlecane jako zadania publiczne. System najmu i określania stawek takich innowacji nie wspiera.

Zdaniem Anny Gierałtowskiej nie jest prawdą, że organizacje, które nie realizują zadań dotowanych przez miasto nie mają preferencji w najmie lokali. Mają, ponieważ mogą korzystać z preferencyjnej stawki (czyli pośredniej między stawką utrzymaniową a komercyjną).

Do dyskusji włączył się także Jakub Wygnański z Fundacji Stocznia.

– Czy sprawiedliwie jest po równo? Czy jednolite zasady oznaczają jednolite stawki? Czy logika, że miasto nie chce zarabiać na organizacjach jest słuszna? Może musi dopłacać?  – pytał. Na razie mechanizm przyjęty w Warszawie – jego zdaniem – jest ułomny, ponieważ jedyną metoda sprawdzenia, czy organizacja jest pożyteczna dla miasta jest danie jej dotacji. – Czy istnieje inna metoda docenienia? Być może tak i być może Warszawa byłaby skłonna eksperymentować. Miasto jest zamożne, także obywatelsko, i mogłoby sobie pozwolić na eksperymenty.

Zdecydowano, że temat będzie kontynuowany w zespole roboczym ds. lokali, w którego pracach wezmą także udział eksperci i ekspertki związani z organizacjami społecznymi spoza WRDPP.

Posiedzenie Warszawskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego odbyło się 8 kwietnia 2026. Kolejne zaplanowano na 6 maja 2026. Protokoły z posiedzeń dostępne są na stronie https://um.warszawa.pl/waw/ngo/-/WRDPP-2023-2026.