Publicystyka - ngo.pl

ZAPROSZENIE na XX Ogólnopolskie Forum Pełnomocników JST ds. współpracy z organizacjami pozarządowymi [patronat ngo.pl] >

Elementem niemal niezmienionym, znanym wszystkim osobom stosującym ustawę, jest otwarty konkurs ofert. Przedstawiany projekt nie wprowadza w jego ramach większych zmian, ani nie narzuca żadnych ograniczeń w stosowaniu tego trybu. Jednocześnie, odpowiadając na postulaty wszystkich stron korzystających z rozwiązań ustawowych, wprowadza nowe tryby zlecania zadań publicznych.

Obecnie funkcjonuje, nienazwany oficjalnie tryb, regulowany art. 19a ustawy. Roboczo funkcjonują nazwy „mały granty” lub „19a”. Po pierwsze, projekt wprowadza nazwę własną „małe zlecenie”. Tryb ten zastępuje „19a” i wprowadza gruntowne zmiany w jego ramach. Po pierwsze, maksymalna kwota jednej oferty to 30 000 zł. Po drugie maksymalna suma środków dla jednego podmiotu w danym roku, z jednego organu administracji to 45 000 zł. Z uwagi na to, że zmiany kwot są znaczące, w stosunku do obecnie obowiązujących, proponujemy, aby jednostki samorządu terytorialnego w swoich programach współpracy mogły ustalać własne, niższe kwoty graniczne. Wzmocni to znaczenie samego programu, który postrzegany jest powszechnie jako jeden dokumentów, które muszą być opracowane, ale nie budzą emocji i zainteresowania. Zachowany zostaje jednocześnie próg wydatkowania maksymalnie 20% sumy wszystkich środków dotacyjnych w tym trybie. Proponujemy jednocześnie rezygnację z określenia ustawowego maksymalnej długości zadania czyli 90 dni.

W samej procedurze starania się o dotację w tym trybie, precyzyjnie zostało zapisane, co dzieje się z ofertą w 3, znanych z praktyki, przypadkach: organ administracji ma środki i przedkładana oferta jest poprawna i może być dofinansowana, organ administracji nie jest zainteresowany ofertą bądź nie ma środków oraz trzecia sytuacja, gdy organ administracji ma środki, oferta jest ciekawa, ale wymaga poprawek. Obecne rozwiązanie, w ogóle nie dostrzega tych trzech sytuacji i zarówno organizacje jak i administracja tworzą „protezy prawne” funkcjonujące na marginesie ustawy. Propozycja jasno wskazuje, co w maksymalnie 7 dni roboczych administracja może zrobić z ofertą: stwierdzić brak możliwości realizacji, wystąpić z propozycją modyfikacji oferty lub sporządzić ocenę oferty i poinformować organizację o chęci zawarcia umowy na jej realizację. Projekt pomoże obu stronom poruszać się w tych sytuacjach.

Ostatnią zaproponowaną zmianą w przypadku małych zleceń, jest odejście od publikowania ofert. Obecnie oferty, które spotkały się z pozytywną oceną i mają być dofinansowane, są publikowane i oczekuje się na uwagi do nich. Z opinii wszystkich stron tego procesu, wyłania się jednoznacznie obraz obecnego rozwiązania, które jest fikcją, procedurą dla samej procedury, w praktyce nic nie zmieniającego w realizacji zadania. W związku z powyższym, oszczędzając czas i likwidując przepis, który nie spełnił zakładanych celów, proponujemy aby następowała publikacja umowy, oferty oraz treści jej oceny, po zawarciu umowy.

Całkowitą nowością w ustawie jest propozycja trybu negocjacyjnego. Zapewne wiele osób zna z różnych konkursów dwustopniowe postępowania. W ich ramach, w pierwszym kroku organizacje składają ogólny opis projektu i na tej podstawie komisja wybiera najlepsze pomysły do negocjacji. W wyniku negocjacji organizacje składają pełne oferty, spośród których wybierane są zwycięskie. Tryb ten będzie zapewne stosowany np. do zlecania zadań co do których wiadomo, że jest niewielu potencjalnych wykonawców, wymagających specjalistycznego zaplecza, np. z zakresu pomocy społecznej. Jednocześnie może być to atrakcyjny tryb do zlecania zadań innowacyjnych i poszukiwania organizacji, które chcą się podjąć całkowicie nowych przedsięwzięć.

Kolejną nowością w ustawie jest partnerstwo publiczno-społeczne. Wychodząc z doświadczeń partnerstw publiczno-prywatnych oraz odpowiadając na postulaty trzeciego sektora i administracji publicznej, został szczegółowo opisany sposób wspólnej realizacji zadania publicznego. Ideą tego trybu jest dopuszczenie sytuacji, w których to administracja wspólnie ze stroną społeczną wypracowuje szczegółową koncepcję realizacji zadania, a następnie dzieląc się zadaniami, finansami i odpowiedzialnością przystępuje do jego wspólnej realizacji. W pierwszym kroku postępowania w tym trybie organ administracji publicznej ocenia zgłoszenia trzeciego sektora. Spośród zgłoszeń  wybiera najlepsze i podpisuje umowę na wspólne wypracowanie szczegółów zadania. Aby zabezpieczyć interes obu stron, umowa może przewidywać dotację dla strony pozarządowej na prowadzenie prac koncepcyjnych. Musimy zauważyć, że prace te mogą być intensywne, a zazwyczaj trzeci sektor nie dysponuje personelem poza już realizowanymi projektami, także działania organizacji byłyby wolontariatem na rzecz administracji. Pojawia się też pytanie, co w sytuacji braku ostatecznego porozumienia co do kształtu zadania i jego realizacji? Kto jest właścicielem praw do wypracowanej koncepcji? Czy administracja, np. w innym trybie może zlecić takie zadanie? Wprowadzenie pierwszej umowy, z możliwością dotacji dla trzeciego sektora, powinno zabezpieczać obie strony. Jak widać, tryb ten przewiduje zawarcie dwóch umów. Drugą jest umowa ostateczna na partnerską realizację zadania. Warto też wspomnieć, że po zawarciu tej umowy, jej szczegóły są publikowane, aby zachować element jawności wydatkowania środków publicznych.

Podobnie jak otwarty konkurs ofert, tryb ten jest już znany wszystkim stosującym ustawę. Jego celem jest wybór operatora, który przekaże środki do bezpośrednich realizatorów mniejszych zadań. Sama procedura wyboru prowadzona jest w trybie konkursowym lub negocjacyjnym. Elementem dodatkowym, w stosunku do tych dwóch postępowań, jest rozszerzenie treści oferty o część, w której organizacje prezentują szczegółowy sposób prowadzenia regrantingu. Oczywiście, w związku ze zmianą w ofercie, pociągnie to za sobą zmiany w umowach oraz sprawozdaniu. Postanowiliśmy wyszczególnić regranting jako osobny tryb, aby uwypuklić tę formę zlecania zadań publicznych i być może w ten sposób zachęcić administrację do częstszego jej stosowania.

Czytając propozycję zmian ustawowych należy mieć świadomość, że jest to efekt kompromisu kilkudziesięciu osób z różnych środowisk. Bardzo trudno jest pogodzić bardzo różne interesy i punkty widzenia. Pracując nad zaprezentowanymi przepisami, szukano kompromisu pomiędzy stanowiskami szerokiej grupy osób reprezentujących małe i duże organizacje pozarządowe, różne szczeble samorządu o różnych doświadczeniach współpracy oraz instytucje szczebla centralnego współpracujące z trzecim sektorem. Efekt finalny jest kompromisem pomiędzy potrzebami wszystkich tych grup osób. Po raz pierwszy powstała propozycja kompleksowych zmian, przygotowana w porozumieniu z przedstawicielkami i przedstawicielami władz centralnych.

Proponowane zmiany nie powodują skutków finansowych dla żadnej ze stron. Ich celem jest uelastycznienie procesu zlecania zadań oraz wdrożenie najlepszych praktyk z prawa polskiego, które od lat są stosowane w zamówieniach publicznych lub też w procedurach związanych z realizacją projektów finansowanych ze środków UE.