Publicystyka - ngo.pl

ZAPROSZENIE na XX Ogólnopolskie Forum Pełnomocników JST ds. współpracy z organizacjami pozarządowymi [patronat ngo.pl]>

W przedstawionym projekcie proponuje się rezygnację z podziału na zadania zlecone i powierzone. Podział ten w praktyce zlecania zadań wywołuje wiele kontrowersji interpretacyjnych. Część organów administracji publicznej już obecnie zlecając zadania ogłasza jeden konkurs jednocześnie na powierzenie i wsparcie zadań, aby uniknąć kontrowersji z tym związanych i w praktyce umożliwiając składanie ofert zawierających lub nie tzw. wkład własny. Odejście od ustawowego podziału jednocześnie nie likwiduje możliwości przedkładania wkładów własnych w postępowaniach. Zmiana upraszcza procedury i likwiduje kontrowersje interpretacyjne.

Obecnie zadania zlecają bezpośrednio organy administracji publicznej. Stosowanie zapisów ustawy np. przez ośrodki pomocy społecznej budzi kontrowersje. W projekcie jednoznacznie wskazuje się, że także instytucje publiczne, podległe władzom publicznym, takie jak instytucje kultury, sportu czy ośrodki pomocy społecznej mogą i powinny stosować zapisu ustawy, jeśli chcą współpracować z organizacjami pozarządowymi. Tak jak jest oczywiste, że instytucje te są zobowiązane do stosowania ustawy o zamówieniach publicznych, powinno być jasne, że mogą one współpracować z trzecim sektorem na zasadach ustawy o działalności pożytku publicznego.

Kwestia ta znana jest z wielu konkursów grantowych i jest praktykowana przez różne instytucje i organizacje. Do tej pory, w ramach zlecania zadań, pojawia się incydentalnie i większość organów administracji publicznej nie dopuszczała takiej możliwości w swoich konkursach. Projekt precyzyjnie wskazuje, że jest to możliwe i nie ma przymusu stosowania takiego rozwiązania. Ewentualne zasady uwzględniania wsparcia instytucjonalnego powinny precyzować lokalne programy współpracy lub w przypadku postępowań prowadzonych przez administrację rządową, ogłoszenia.

Projekt wychodzi naprzeciw głosom organizacji pozarządowych, które wielokrotnie wskazywały, że prowadzone są przez administrację publiczną otwarte konkursy ofert, w których nie dopuszcza się ponoszenia kosztów administracyjnych. Uzasadnieniem takich praktyk ma być wykraczanie tych kosztów poza merytorykę realizacji zadania, która to tylko i wyłącznie może zostać zlecona.

W projekcie wprowadza się wprost zapis wskazujący, że zlecenie zadania może być powiązane z oddaniem nieruchomości bądź ruchomości na rzecz jego realizacji. Zmianie ulega także art. 35 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, aby kwestie te były rozstrzygnięte jednoznacznie w obu aktach prawnych. Obecnie kwestia ta budzi kontrowersje i występują rozbieżne interpretacje i praktyki w procedurze zlecania realizacji zadań publicznych.

Ryczałt, jako sposób rozliczenia kosztów projektu, jest doskonale znany wszystkim podmiotom korzystającym z funduszy UE. Wprowadzają one także alternatywne sposoby rozliczeń kosztów. W projekcie zaproponowano przeniesienie sprawdzonych rozwiązań, używanych także w dużych projektach europejskich, na grunt zlecania zadań publicznych. Pozostawiając obecny system rozliczeń na podstawie stawek jednostkowych otwiera się  możliwość wprowadzenia także kwot i stawek ryczałtowych oraz kombinacji tych form, w zależności od grup kosztów. Kwestie te będą sprecyzowane każdorazowo w ogłoszeniu.

Obecnie nieliczne organy administracji publicznej odstępują od konieczności przedstawiania papierowej wersji ofert i prowadzą procedury tylko i wyłącznie za pośrednictwem elektronicznych generatorów ofert. Projekt wskazuje, że organ administracji publicznej może zdefiniować, że procedura zlecenia zadania jest prowadzona tylko i wyłącznie elektronicznie. Umożliwi to odejście od wielostronicowych druków, podpisywanych fizycznie, powielających oferty składane elektronicznie.

Projekt przyjmuje zapisy umożliwiające ograniczenie kręgu podmiotów biorący udział w postępowaniach o zlecenie realizacji zadań publicznych. Zapisy takie były dyskutowane i proponowane w ramach ustawy o ekonomii społecznej. Jest to możliwość, z której zlecający będzie mógł skorzystać. Zapis ma służyć wzmocnieniu lokalnego rynku pracy.

Obecna praktyka organów administracji publicznej, w zakresie daty kwalifikowalności wydatków z dotacji jest różna. Przeważa opinia o kluczowości dla tego aspektu daty podpisania umowy. Jednocześnie rodzi to problemy, w przypadku opóźnień proceduralnych w podpisaniu umowy,  w realizacji zadań stałych, wymagających finansowania nieprzerwanego w skali roku. Projekt otwiera możliwość określenia daty kwalifikowalności wydatków z dotacji w ramach danego roku budżetowego. Rozwiązanie podobne stosowane jest w postępowaniach dotyczących środków z budżetu Unii Europejskiej.

Z uwagi na wprowadzenie w projekcie osobnych trybów zlecania zadań, które są omówione poniżej, występuje konieczność przebudowania przepisów z delegacją do wydania rozporządzeń.

W ramach nowych przepisów regulujących zakres wzorów ofert, umów i sprawozdań w poszczególnych trybach, wprowadza się także rozróżnienie na ofertę wspólną i partnerską. W obecnym systemie znamy oferty wspólne, które to w praktyce oznaczają konieczność podpisania wielostronnej umowy realizacji zadania, z podziałem kwoty dotacji na poszczególnych oferentów. Projekt utrzymuje tę możliwość, wprowadzając jedną modyfikację dla oferty wspólnej, indywidualną odpowiedzialność realizatorów poszczególnych części zadania.

Jednocześnie projekt wprowadza pojęcie oferty partnerskiej, w której to jest wskazany lider partnerstwa, odpowiadający za całość realizacji zadania oraz zarządzający całością dotacji i rozliczający się z partnerami.

W projekcie precyzyjnie określono zadania komisji oceny ofert. W obecnym stanie prawnym, rola komisji sprowadzona jest do niezobowiązującego zdania doradczego dla organu podejmującego decyzję z rozstrzygnięciem konkursu ofert. Proponuje się precyzyjne wskazanie rolę komisji oraz określenie szczegółowej procedury dla sytuacji w których organ administracji publicznej, ogłaszając wyniki postępowania, postanawia nie zgodzić się w jakiejś części ze wskazaniem komisji. Sytuacje takie, na gruncie proponowanych przepisów, są możliwe, ale wymagają szczegółowego uzasadnienia.

Dodatkowo dokonano rewizji kryteriów oceny ofert, biorąc pod uwagę wieloletnią praktykę i uwagi zgłaszane przez organy stosujące ustawę.

Wychodząc naprzeciw postulatom samorządów i organizacji pozarządowych projekt dopuszcza możliwość wprowadzenia wynagrodzeń dla osób powoływanych w skład komisji konkursowych. Jednocześnie wskazano, że istnieje konieczność zwrotu kosztów podróży i zapłaty diet za posiedzenia komisji poza miejscem zamieszkania osób wchodzących w ich skład. Rozwiązanie to jest niezwykle istotne z punktu widzenia samorządów wojewódzkich oraz administracji centralnej. Brak takich przepisów uniemożliwiał poniesienie tych kosztów i ograniczał potencjalny krąg osób zasiadających w komisjach.

Projekt precyzuje, że dokumentacja dotycząca wybranych do realizacji ofert stanowi informację publiczną. Obecnie występują różne praktyki w tym zakresie i proponowany zapis ma ujednolicić stanowiska w tym zakresie.

Nadal organizacje wskazują, że dokumenty, które są w posiadaniu administracji publicznej, są jednocześnie wymagane jako załączniki w konkursach. Proponujemy precyzyjnie wskazać, że sytuacja taka nie powinna mieć miejsca.

Płace minimalne rosną, inflacja podnosi koszty realizacji zadań, pojawiają się nieprzewidziane sytuacje losowe, których rozwiązanie jest ważne dla zlecających zadanie, jak i jego realizatorów. W obecnym systemie wręcz niemożliwym jest zwaloryzowanie kosztów realizacji zadania, np. w zadaniach wieloletnich. W projekcie, wzorem przepisów stosowanych w zamówieniach publicznych, proponuje się precyzyjne zapisy wychodzące naprzeciw tym potrzebom.

W obowiązującej ustawie zawarto mechanizm (art. 12), w ramach którego to organizacja wskazuje, jakie zadanie powinno być realizowane, a administracja publiczna, jeśli ocenia pozytywnie taki wniosek, na jego podstawie ogłasza otwarty konkurs ofert. Projekt proponuje doprecyzowanie przepisów w tym zakresie, przede wszystkim wskazanie kryteriów oceny takich wniosków oraz jednoznaczne wskazanie, że odpowiedź na wniosek jest decyzją administracyjną.

Obecnie w zadaniach wieloletnich wszystkie oszczędności z danego roku muszą być zwracane na konto podmiotu zlecającego i nie ma możliwości wykorzystania ich w roku następnym. Często są to środki, które z różnych losowych przyczyn nie zostały wydatkowane w danym roku. Bez nich nie jest możliwa właściwa realizacja zadania. Roczność budżetu utrudnia pracę i organizacji realizującej zadanie i podmiotowi zlecającemu. Dodatkowo, terminy płatności danin publicznych wykraczają poza mityczny 31 grudnia. A zdarzają się też sytuacje, że z różnych powodów przelew nie został zrealizowany przed końcem roku. Nowelizacja ustawy jasno odchodzi od sztywnych rocznych budżetów i wskazuje precyzyjny mechanizm, oparty na szczegółowych zasadach, który pozwoli zaradzić tym sytuacjom. Środki będą mogły pozostać w dyspozycji organizacji realizującej zadania, na ściśle określonych warunkach i pod kontrolą organu zlecającego, przez cały okres realizacji.