Polska, która działa. Czy wiesz, skąd się wzięło roślinne jedzenie w Twoim osiedlowym sklepie?
W powojennej Polsce przez dekady na talerzu królował jeden schemat: kotlet, ziemniaki, surówka. Produkty roślinne traktowano jako dodatek, a białko zwierzęce było niepodważalną podstawą diety.
Globalne raporty są jednoznaczne – zwiększenie roli produkcji białka roślinnego na cele spożywcze i większy udział białka roślinnego w naszym codziennym odżywianiu to konieczność, jeśli chcemy przeciwdziałać niszczeniu przyrody, poprawić zdrowie publiczne i zagwarantować bezpieczeństwo żywnościowe.
Najnowszy raport EAT Lancet, opublikowany w październiku 2025 roku, wskazuje, że globalne systemy żywnościowe odpowiadają za około 30 procent emisji gazów cieplarnianych. Z kolei według danych FAO, hodowla zwierzęca odpowiada za 14,5 procent globalnych emisji gazów cieplarnianych. Polacy są w europejskiej czołówce pod względem spożycia mięsa per capita, a krajowe wytyczne żywieniowe w tym zakresie przekraczamy o ponad połowę.
Ashoka Fellow Maciej Otrębski z RoślinnieJemy od lat pracuje z branżą spożywczą, by ułatwić konsumentom lepsze codzienne wybory i pokazać, że zmiana jest możliwa – pod warunkiem, że będzie dostępna, wygodna i przede wszystkim smaczna. Zamiast moralizować, Maciej i jego zespół współpracują z największymi firmami, restauracjami i sieciami handlowymi. Przekonują szefów kuchni, producentów i handlowców, że roślinne alternatywy to nie tylko wybór etyczny, ale też rozsądny biznesowo, a dla ostatecznego odbiorcy – także smaczny.
RoślinnieJemy na przestrzeni lat pracowało z przetwórcami mięsa, jedną z największych firm cateringowych w Polsce czy z sieciami sklepów. Bardzo ważnym partnerem tej zmiany okazała się Grupa Żabka, która wprowadziła do swojej oferty produkty pochodzenia roślinnego.
W wizji Macieja, roślinne jedzenie nie musi być ekskluzywne i drogie. Stąd dbałość o dostępność – aby można było je kupić w osiedlowym sklepie, na stacji benzynowej, w szkolnej stołówce. Zmiana staje się realna, kiedy nie wymaga od konsumenta rewolucji – tylko daje mu wybór.
Dzięki tej pracy, coraz więcej Polaków sięga po roślinne alternatywy z ciekawości, dla zdrowia lub z powodów etycznych – bez poczucia, że muszą coś poświęcić. Dziś roślinne produkty są w stałej ofercie wielu dużych sieci sklepów spożywczych, w małych i dużych miastach oraz na wsiach. Roślinne menu w restauracjach i kawiarniach stało się czymś powszechnym, a szkoły i uczelnie testują mniej mięsne obiady – choćby zgodnie z tradycją, w piątki. W 2024 roku wartość rynku produktów roślinnych w Polsce osiągnęła 1,08 mld zł, a według badań RoślinnieJemy, już 40 procent Polaków deklaruje, że ogranicza spożycie mięsa.
W 2024 roku wartość rynku produktów roślinnych w Polsce osiągnęła 1,08 mld zł, a według badań RoślinnieJemy, już 40 procent Polaków deklaruje, że ogranicza spożycie mięsa.
Jeśli sięgasz po roślinne alternatywy mięsnych dań albo kawę na owsianym – pomyśl z wdzięcznością o pracy Maćka Otrębskiego i jego zespołu. O osobach, które nie tylko rozumieją, że musimy zmienić sposób, w jaki jemy, ale też ułatwiają tę zmianę milionom ludzi w naszym kraju.
Artykuł jest częścią publikacji „Polska, która działa”otwiera się w nowej karcie, wydanej w 2025 roku z okazji 30-lecia Ashoki w Polsce. Składa się na nią dziesięć historii o Ashoka Fellows, czyli osobach, które dostrzegły problem, zbudowały zespoły i zmieniły rzeczywistość.
Źródła
- FAO. The State of Food and Agriculture 2021, 2021: https://openknowledge.fao.org/items/437c1215-556b-4161-9af6-68163f5a1f84
- RoślinnieJemy. Podsumowanie 2020, 2020: https://roslinniejemy.panel-ai.ok.k8s.dance/wp-content/uploads/sites/5/2021/03/RJ_podsumowanie_roku_2020.pdf
- Noizz. Wywiad z Maciejem Otrębskim „Wege rewolucja. Producenci mięsa coraz częściej mówią, że nie chcą już zabijać zwierząt”, 2021: https://noizz.pl/ekologia/roslinniejemy-o-wege-rewolucji-podcast-noizz-musimy-pogadac-na-veganuary/2zercgs?utm_source=word-edit.officeapps.live.com_viasg_noizz&utm_medium=referal&utm_campaign=leo_automatic&srcc=undefined&utm_v=2
