Na co organizacja pożytku może wydać pieniądze z jednego procenta
W wakacje organy skarbowe przekazują środki z 1% do organizacji pożytku publicznego. Zbliża się więc czas, kiedy środki te będzie można zacząć wydawać. Przypominamy, jakie ograniczenia mają OPP w dysponowaniu pieniędzmi z alokacji.
Regulacje dotyczące 1%, w tym także wskazówki na co możemy go wydać, znajdują się w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. To najważniejsze miejsce, w którym "sprawdzamy" czy ze środkami z jednego procenta postępujemy prawidłowo. Ale to nie wszystko.
Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie daje OPP dużo przestrzeni, jeśli chodzi o decydowanie o wydatkach z 1% (a tak naprawdę szerzej: o sferach, w jakich możemy działać). Trzeba jednak pamiętać, żeby zachować spójność z celami organizacji (zapisami w statucie) oraz spełnić warunek wyodrębnienia środków. Warto też być w zgodzie z tym, co komunikowaliśmy, zbierając 1%.
W tym roku, w konsekwencji szerszych zmian podatkowych, które dotyczyły całego systemu, JEDEN procent zmienił się w PÓŁTORA procent. Pisaliśmy o tym szeroko, relacjonując w portalu jak doszło do tej zmiany (zob. m.in. 1,5% dla organizacji pożytku publicznego). Za jakiś czas będziemy więc musieli zacząć mówić o alokacji inaczej i odejść od symbolicznego 1%. Jednak w tym artykule trzymamy się na razie pierwotnego określenia. A to dlatego, że w sezonie rozliczeniowym, który minął, 1% był nadal JEDNYM procentem. Środki, które będziemy teraz wydawać pochodzą więc z 1% (a nie z 1,5%) i tak je na razie opisujemy. Dotyczy to również cytatów z ustawy o pożytku, gdzie 1,5% zastąpi 1% dopiero w 2023 roku.
Wydatki z jednego procenta według ustawy o pożytku
art. 27 ustęp 2 ustawy o pożytku
Otrzymane przez organizację pożytku publicznego środki finansowe pochodzące z 1% podatku dochodowego od osób fizycznych mogą być wykorzystane wyłącznie na prowadzenie działalności pożytku publicznego.
Co oznacza zacytowany fragment ustawy o działalności pożytku publicznego? Wskazuje on tak naprawdę, że to sama OPP w największej mierze decyduje, na co wydaje środki. Musi jednak robić to w pewnych granicach. Są one zakreślone w ustawie dość szeroko. Katalog znajduje się w artykule 4 ustawy – to dobrze znana sfera pożytku. Wydatki muszą więc mieścić się w katalogu z art. 4, ale muszą też – o czym czasami zapominamy – być spójne z tym, co organizacja pożytku publicznego ma zapisane w swoim statucie.
Wyodrębniamy 1%
Prawidłowe wydanie środków z 1% to nie tylko trzymanie się wskazówek opisujących, na co możemy wydać pieniądze. Środki z 1% i wydatki z 1% muszą być też odpowiednio księgowane. Nie możemy ich "zgubić" wśród innych wydatków.
art. 27 ustęp 2c ustawy o pożytku
Organizacja pożytku publicznego wyodrębnia w ewidencji księgowej środki, o których mowa w ust. 2, w tym wysokość środków wydatkowanych na promocję 1% podatku dochodowego od osób fizycznych, o której mowa w art. 27c ust. 1.
Wyodrębnienie 1% umożliwi nam potem prawidłową realizację jednego z obowiązków OPP, jakim jest sporządzenie specjalnego sprawozdania organizacji pożytku publicznego i umieszczenie go w bazie sprawozdań OPP (co z kolei otworzy nam drogę do korzystania z alokacji w kolejnym roku).
W dowolnym terminie czy okresie
Ustawa o pożytku nie określa, w jakim terminie należy wydać środki z jednego procenta. Zależy to od samej organizacji, jej planów i potrzeb.
To ważne na co zbieraliśmy!
Organizacje pożytku publicznego prowadzą kampanie procentowe. Namawiają podatników, żeby je wybierali i wskazywali w deklaracji. W kampanii można komunikować tylko tyle, ale można komunikować więcej. I zwykle OPP to robią – informują, niekiedy precyzyjnie, na co planują przeznaczyć środki zebrane z 1%. W takiej sytuacji byłoby nieuczciwe przeznaczyć środki na coś zupełnie innego. Choć jak wskazano wyżej (a także niżej, ale w nieco innym kontekście), ostatecznie o wydatkach decyduje OPP.
Problematyczne wskazania podatników w rubryce "cel szczegółowy"
Podatnicy przekazujący 1 procent organizacjom pożytku publicznego mogą wskazywać w swoim zeznaniu tzw. cel szczegółowy. Z rubryki "cel szczegółowy" korzystają najczęściej OPP prowadzące subkonta, ale mogą również korzystać z niej np. te, które zbierają na kilka celów-projektów i chcą otrzymać od podatników wskazówkę, co do konkretnego przeznaczenia alokacji.
Zdarza się jednak, że wskazanie w tej rubryce są dość przypadkowe – nie odpowiadają aktualnym działaniom OPP i celom, na które zamierzają przeznaczyć środki z 1%. Do czego w takich sytuacjach zobowiązuje OPP wskazanie podatnika?
Pytaliśmy o to w 2020 roku Departament Społeczeństwa Obywatelskiego. W odpowiedzi, którą wtedy otrzymaliśmy, wybrzmiewa ogólna zasada – o przeznaczeniu środków decyduje ostatecznie sama organizacja pożytku. Przeczytaj: Cel szczegółowy w zeznaniach podatników. Do czego zobowiązuje organizację pożytku?
Nieprawidłowo wydane środki podlegają zwrotowi
Sytuację nieprawidłowego wydatkowania środków z 1% oraz konsekwencje tej sytuacji opisuje opisują ustępy 2a i 2b w artykule 27 ustawy o pożytku. Taką nieprawidłowość wykazuje kontrola (np. skarbowa lub Przewodniczącego Komitetu ds Pożytku Publicznego). Nieprawidłowo wydane środki podlegają zwrotowi i trafiają do specjalnego funduszu.
art. 27 ustępy 2a i 2b ustawy o pożytku
2a. W przypadku wydatkowania przez organizację pożytku publicznego środków finansowych pochodzących z 1% podatku dochodowego od osób fizycznych w sposób niezgodny z ust. 2 [mówiącym jak środki można wydawać - zacytowaliśmy go na początku tekstu], stwierdzonego w wyniku kontroli, o której mowa w art. 29, lub kontroli przeprowadzonej przez inny organ kontroli państwowej, naczelnika urzędu skarbowego lub naczelnika urzędu celno-skarbowego, Dyrektor Narodowego Instytutu wydaje decyzję zobowiązującą organizację pożytku publicznego do zwrotu nieprawidłowo wydatkowanych środków, określając kwotę podlegającą zwrotowi i termin, od którego nalicza się odsetki. W zakresie nieuregulowanym stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
2b. Środki, o których mowa w ust. 2a, są przekazywane na rzecz Funduszu Wspierania Organizacji Pożytku Publicznego.
w PORADNIK.NGO.PL: Na co można wydać pieniądze z 1%?
Dodaj informację do portalu ngo.pl!
Czekamy na Twój artykuł, komentarz, wywiad czy relację. Dotrzyj ze swoją informacją do tysięcy osób, które czytają ngo.pl.
Skorzystaj ze Stołecznego Centrum Wspierania Organizacji Pozarządowych
(22) 828 91 23
-
●Beata Kubiszyn-Puka
-
●Katarzyna Garbowska
-
●Aneta Maria Pawelczyk-Piłat dla ngo.pl