Publicystyka - ngo.pl

Dyskusja nad nowelizacją ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie będzie przebiegać w Podkomisji stałej do spraw współpracy z organizacjami pozarządowymi, której przewodniczy poseł Tadeusz Tomaszewski. Podkomisja działa w ramach Komisji Polityki Społecznej i Rodziny, i to właśnie z tej komisji ma ostatecznie wyjść projekt.  

Projekt komisyjny będzie oparty na rozwiązaniach (gotowym projekcie zmian w ustawie wraz z uzasadnieniem), które są przedmiotem zgłoszonej do Sejmu w lutym 2026 roku petycji Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych (linki do treści petycji i treści zaproponowanych rozwiązań znajdują się w dalszej części artykułu).

Wstępną dyskusję o propozycji Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych relacjonowaliśmy już dwa tygodnie temu (zob. Petycja OFOP na sejmowej podkomisji i dwa tygodnie dla rządu na wpis dużej nowelizacji do wykazu prac RM. Na posiedzeniu 6 października zastanawiano się, czy w ogóle warto rozpocząć pracę nad petycją i zawartą w niej nowelizacją. Zmiany zgłoszone do Sejmu przez organizacje są również przedmiotem prac rządu. Ale rząd jest dwa kroki do tyłu. Na początku października nowelizacja zapowiadana przez Departament Społeczeństwa Obywatelskiego nie weszła jeszcze na oficjalną rządową ścieżkę legislacyjną. 

Przewodniczący Tomaszewski postanowił poczekać jeszcze dwa tygodnie. Kilka dni po posiedzeniu nowelizacja została wpisana do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów (zob. Duża nowelizacja ustawy o pożytku wpisana do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów). Na posiedzeniu 21 października dyskutowano, czy ten wpis i zapowiedzi departamentu jest wystarczającym powodem, żeby nie pracować w Sejmie nad propozycjami wniesionymi przez organizacje pozarządowe.

Trzeba przyznać, że po posiedzeniu podkomisji na początku października nastąpiła duża mobilizacja ze strony Departamentu Społeczeństwa Obywatelskiego. Starano się wykazać, że prace nad nowelizacją rządową są poważne i zaawansowane. Głównym celem było uzyskanie wpisu do wykazu prac legislacyjnych (warto przypomnieć, że pierwszą próbę dotyczącą wpisu podjęto jeszcze na początku 2026 roku i to właśnie jej porażka była bezpośrednim bodźcem wniesienia przez OFOP petycji). 

14 października rozpoczęto tworzenie w ramach Rady Działalności Pożytku Publicznego zespołu problemowego, który miałby się zająć rządową nowelizacją. Ostatecznie udało się go powołać 21 października, czyli w dzień posiedzenia sejmowej podkomisji. 

Na podkomisji działania te omówili Adriana Porowska, Sekretarz Stanu, Wiceprzewodnicząca Komitetu do spraw Pożytku Publicznego oraz Łukasz Jachimowicz, dyrektor Departamentu Społeczeństwa Obywatelskiego w KPRM. Przekonywali, że sprzyjają propozycjom organizacji, wiedzą, że ludzie na te rozwiązania czekają, rozumieją zniecierpliwienie, a projekt z petycji i projekt rządowy wiele łączy. Prowadzenie równoległych prac nad projektami (tym z petycji w Sejmie i tym rządowym) to zmarnowanie czasu. Ale w tej układance pierwszeństwo dają projektowi tworzonemu przez rząd.

Wysiłki Departamentu Społeczeństwa Obywatelskiego z ostatnich dwóch tygodni nie przekonały jednak przedstawicieli organizacji i samorządów obecnych podczas środowego posiedzenia podkomisji. Nie przekonały też Tadeusza Tomaszewskiego, który ostatecznie ogłosił, że rozpoczynamy prace.

Jak propozycjom z petycji udało się ostatecznie uzyskać przewagę? Przedstawiający petycję w imieniu OFOP Tomasz Schimanek tłumaczył przede wszystkim, że propozycje są zupełnie nieporównywalne. Organizacje przygotowały konkretny i spójny projekt zmian w ustawie. Nie założeń, postulatów czy haseł – to są gotowe zapisy ujęte w artykuły. Ponadto zmiany te są ograniczone do jednego, ściśle wyodrębnionego obszaru. 

Propozycja rządowa jest krok, a może nawet dwa kroki do tyłu. Wpis do wykazu prac legislacyjnych zawiera opis proponowanych zmian, a nie konkretne propozycje regulacji (jeszcze raz odsyłamy tu do samego wpisu KLIKNIJ), „wstępny zarys” – jak to określił Tomasz Schimanek. 

Ponadto projekt rządowy dotyczy wielu różnych obszarów z ustawy o pożytku, co wyraźnie różni go od „celowanego” projektu OFOP. 

I na koniec – zamiar wniesienia tych propozycji do Sejmu w II lub III kwartale 2027 roku, nawet przy założeniu, że termin taki zostanie dotrzymany, skazuje rządową nowelizację ustawy o pożytku na niemal pewną porażkę. Sejm po prostu nie zdąży jej uchwalić przez końcem kadencji.        

Przedstawiciele organizacji społecznych na podkomisji zwracali uwagę głównie na ten ostatni wątek. „Czekamy i nie możemy się doczekać, działajmy już teraz, szanse kompletnie żadne” (to o rządowym kalendarzu nowelizacji), „ostatni moment” – takie hasła pojawiały się w wystąpieniach niemal każdej osoby reprezentującej organizację. Wszystkie osoby, które wypowiadały się na podkomisji 21 października, reprezentując organizacje, jak również wszyscy przedstawiciele samorządu, przekonywali, że trzeba podjąć prace w Sejmie nad propozycjami zawartymi w petycji OFOP.

Tadeusz Tomaszewski zapowiedział, że będzie chciał zorganizować pierwsze posiedzenie podkomisji poświęcone pracom nad nowelizacją już w pierwszym tygodniu listopada 2026 roku. 

Będziemy regularnie uczestniczyć w posiedzeniach podkomisji i relacjonować na łamach portalu ngo.pl dyskusję nad poszczególnymi zapisami ustawy. Zachęcamy do śledzenia tych informacji.

Propozycje zawarte w petycji opisywaliśmy wielokrotnie. Materiałem pomagającym zorientować się o co w nich chodzi są dwa artykuły Piotra Chorosia z 2025 r.: „Propozycje zmian w ustawie o działalności pożytku publicznego. Nowe tryby zlecania zadań" oraz „Propozycje zmian w ustawie o działalności pożytku publicznego. Modyfikacje ogólnych zasad zlecania realizacji zadań".

Zobacz petycję wysłaną do Sejmu

• treść petycji
• załącznik 1 (propozycja zmian w ustawie)
• załącznik 2 (uzasadnienie)