Publicystyka - ngo.pl

O zapowiedziach i deklaracjach dotyczących wpisu pisaliśmy ostatnio relacjonując posiedzenie sejmowej Podkomisji stałej do spraw współpracy z organizacjami pozarządowymi (zob. Petycja OFOP na sejmowej podkomisji i dwa tygodnie dla rządu na wpis dużej nowelizacji do wykazu prac RM). Nie znamy jeszcze konkretnych zapisów, które znajdą się w projekcie rządowym, ale z opisu można zorientować się jaki jest cel i zakres nowelizacji. W wykazie podano planowany termin przyjęcia projektu przez rząd. To II/III kwartał 2027 roku. Biorąc pod uwagę okres trwania obecnej kadencji Sejmu, projekt trafi pod obrady parlamentu pod sam koniec kadencji, co bardzo ogranicza szansę na jego uchwalenie w 2027 roku.

Poniżej przytaczamy w całości cel oraz istotę rozwiązań, które wpisano do wykazu. 

Cele projektu oraz informacja o przyczynach i potrzebie rozwiązań planowanych w projekcie:

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r. poz. 1338 oraz z 2026 r. poz. 1040), zwana dalej „ustawą”, obowiązuje w systemie prawnym od ponad 20 lat. Jest ona podstawowym aktem prawnym regulującym zasady prowadzenia w Polsce działalności pożytku publicznego przez organizacje pozarządowe i inne podmioty, działające w sferze zadań publicznych, określającym zasady współpracy organów administracji publicznej z tymi organizacjami, jak również warunki uzyskiwania przez organizacje statusu organizacji pożytku publicznego, zwanej dalej „OPP”. Ustawa reguluje ponadto zasady świadczenia wolontariatu. Należy zauważyć, że przez ponad 20 lat funkcjonowania ustawy zgromadzono ogromną ilość doświadczeń związanych z praktyczną realizacją jej przepisów. Na bazie doświadczeń administracji samorządowej i rządowej oraz organizacji pozarządowych, projektodawca zidentyfikował liczne obszary w ramach obecnie obowiązujących regulacji, co do których uznał za wskazane podjęcie interwencji legislacyjnej. 

Obejmują one w szczególności:

1) ograniczenie katalogu podmiotów prowadzących działalność w sferze zadań publicznych, które mogą współpracować z organizacjami pozarządowymi prowadzącymi działalność pożytku publicznego w zakresie odpowiadającym zadaniom tych podmiotów (w tym możliwości zlecania realizacji zadań publicznych), wyłącznie do organów administracji publicznej;

2) problemy w zakresie uchwalania i stosowania rocznych lub wieloletnich programów współpracy organów administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi;

3) potrzebę doprecyzowania obecnych i wprowadzenia nowych rozwiązań prawnych w obszarze zasad zlecania realizacji zadań publicznych, w szczególności nowych trybów realizacji tych zadań;

4) potrzebę dokonania przeglądu kryteriów oceny ofert składanych w ramach otwartego konkursu ofert oraz doprecyzowania roli komisji konkursowej powołanej w celu opiniowania złożonych ofert;

5) ograniczenie stosowania uproszczonych wzorów ofert realizacji zadań publicznych i sprawozdań z ich wykonania wyłącznie do zlecania realizacji zadania publicznego w trybie pozakonkursowym, tzw. trybie małych grantów, o którym mowa w art. 19a ustawy, z pominięciem możliwości ich wykorzystania w ramach zlecania realizacji zadań publicznych w trybie otwartego konkursu ofert albo trybów pozakonkursowych, o których mowa w art. 11a–11c ustawy;

6) brak przepisów umożliwiających dokonanie zwrotu kosztów przejazdów związanych z udziałem w pracach komisji konkursowych powołanych przez organy administracji publicznej do opiniowania ofert złożonych w ramach otwartych konkursów ofert, skutkujący ograniczeniem potencjalnego kręgu osób zainteresowanych zasiadaniem w komisjach;

7) brak jednolitej praktyki w zakresie udostępniania dokumentacji dotyczącej realizacji zleconego zadania publicznego oraz wybranych ofert realizacji zadania publicznego jako informacji publicznej;

8) potrzebę wyeliminowania zbędnej biurokracji polegającej na wymogu potwierdzenia przez organizację pozarządową – za pomocą przedkładanych dokumentów – informacji będących już w posiadaniu organu administracji publicznej zlecającego realizację zadania publicznego lub do których organ ten może uzyskać dostęp bez angażowania organizacji;

9) konieczność usprawnienia systemu nadzoru sprawowanego nad OPP i ujednolicenia zasad podejmowania działań nadzorczych nad tymi organizacjami, w szczególności poprzez wprowadzenie zakazu wzywania do przekazywania środków finansowych pochodzących z 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych, zwanego dalej „podatkiem PIT”, organizacjom pozarządowym nieposiadającym statusu OPP, za pośrednictwem OPP, usunięcie wątpliwości interpretacyjnych co do terminu sporządzania rocznego sprawozdania merytorycznego z działalności OPP oraz w zakresie przepisów regulujących zasady wydatkowania przez OPP środków finansowych pochodzących z 1,5% podatku PIT;

10) nieproporcjonalne obciążenia administracyjne organizacji pozarządowych w zakresie kontroli działalności pożytku publicznego przy jednoczesnej potrzebie wprowadzenia szeregu zmian doprecyzowujących obowiązujące regulacje w tym obszarze, w szczególności stanowiących odpowiedź na zdiagnozowane problemy w obszarze działalności odpłatnej i nieodpłatnej pożytku publicznego, określenia przepisów dotyczących upoważnienia do przetwarzania danych osobowych w zakresie niezbędnym do realizacji kontroli realizowanej przez Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego oraz brak uwzględnienia Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego w katalogu podmiotów, któremu organy podatkowe udostępniają
informacje zawarte w aktach spraw podatkowych;

11) wątpliwości interpretacyjne związane z brakiem zdefiniowania w ustawie pojęcia wolontariatu oraz potrzeba modyfikacji zasad objęcia wolontariuszy ochroną ubezpieczeniową;

12) zasadność okresu, za jaki Rada Ministrów jest obowiązana przekazać Sejmowi i Senatowi Rzeczypospolitej Polskiej sprawozdanie z wykonania ustawy.

W odpowiedzi na wskazane wyżej problemy i trudności Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego podjął decyzję o przygotowaniu projektu nowelizacji ustawy, przewidującego kompleksowe zmiany przepisów w wyżej wskazanym zakresie, szczegółowo omówione w pkt 2 wniosku.

Co istotne, przygotowywany projekt nowelizacji ustawy stanowi wynik analiz prowadzonych przez Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego oraz prac podejmowanych w ramach Komitetu do spraw Pożytku Publicznego. Przygotowane propozycje zostaną oparte również na doświadczeniach prowadzenia działań nadzorczych, tak przez Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego, jak i Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, zwany dalej „NIW-CRSO”.
Propozycje nowych rozwiązań prawnych stanowią element koncepcji zmian systemowych w obszarze działalności pożytku publicznego przygotowanych przez szerokie grono ekspertów i praktyków reprezentujących środowisko rządowe, samorządowe i pozarządowe. Punktem wyjścia dla opracowania szeregu zaproponowanych w projekcie ustawy zmian są ustalenia i propozycje wynikające z prac powołanych przez Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego w czerwcu 2024 r. grup roboczych: do spraw uproszczeń prawnych dla organizacji pozarządowych oraz do spraw aktywizmu i wolontariatu. Podstawę projektowanych rozwiązań stanowią także rezultaty prac i dyskusji toczonych w ramach rządowych ciał opiniodawczo-doradczych i związków samorządowych, zapewniających szeroki udział przedstawicieli środowiska organizacji pozarządowych oraz ekspertów zajmujących się tą dziedziną życia społecznego.

Należy podkreślić, że w pracach nad projektowanymi przepisami poszukiwano kompromisu między stanowiskami szerokiej grupy osób reprezentujących małe i duże organizacje pozarządowe, różne szczeble samorządu terytorialnego o różnych doświadczeniach współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz instytucje szczebla centralnego współpracujące z trzecim sektorem.

Przygotowane propozycje zmian są konieczne z uwagi na potrzebę wprowadzenia usprawnień w funkcjonowaniu podmiotów trzeciego sektora oraz ułatwienia partnerskiej współpracy sektora publicznego i sektora społecznego.

Pośrednio zaś ich celem będzie zabezpieczenie stosowania na gruncie ustawy konstytucyjnych standardów równości, legalizmu i pomocniczości.

Istota rozwiązań planowanych w projekcie, w tym proponowane środki realizacji:

Projekt ustawy będzie przewidywał wprowadzenie szerokich, kompleksowych zmian w przepisach ustawy
w następujących obszarach:

1) definicje ustawowe.
Wskutek wprowadzanych w ustawie zmian, w szczególności w obszarze zasad zlecania realizacji zadań publicznych oraz wolontariatu, konieczne będzie dostosowanie katalogu definicji ustawowych określonych w art. 2 ustawy. Katalog ten zostanie uzupełniony m.in. o definicję oferenta, regrantingu, operatora regrantingu i odbiorcy regrantingu – w związku z szerszym uregulowaniem w ustawie tej formy zlecania zadań oraz doszczegółowieniem funkcjonujących aktualnie rozwiązań w tym zakresie. W ustawie zostanie wprowadzona również definicja wolontariatu oraz stosownie zmodyfikowana definicja wolontariusza;

2) współpraca organów administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi. Projektowane zmiany w tym zakresie obejmą w szczególności:

a) umożliwienie instytucjom kultury, jednostkom organizacyjnym pomocy społecznej oraz innym jednostkom budżetowym i zakładom budżetowym prowadzącym działalność w sferze zadań publicznych wskazanych w art. 4 ust. 1 ustawy podejmowania, na podstawie upoważnienia udzielanego przez właściwy organ administracji publicznej, współpracy w zakresie realizowanych przez nie zadań z organizacjami pozarządowymi, w szczególności w drodze zlecania tym organizacjom realizacji zadań publicznych zgodnie z przepisami ustawy,

b) zmiany zakresu przedmiotowego oraz zasad uchwalania i realizacji programów współpracy organów administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi, tak aby z przepisów wynikało, że są to dokumenty programowe, a także ujednolicenie struktury i treści sprawozdań z realizacji tych programów,

c) wprowadzenie możliwości przyznania osobom wchodzącym w skład komisji konkursowej, powołanej w celu opiniowania złożonych ofert realizacji zadania publicznego, wskazanym do pracy w komisji przez organizacje pozarządowe, zwrotu kosztów podróży w związku z udziałem w pracach w tej komisji,

d) uzupełnienie katalogu form współpracy organów administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi o możliwość przekazywania przez organizacje pozarządowe – w ramach prowadzonej działalności statutowej – środków rzeczowych i finansowych na rzecz sektora publicznego (np. publicznym szkołom, szpitalom, domom pomocy społecznej itp.),

e) zmiany deregulacyjne dotyczące wprowadzenia zakazu żądania od organizacji pozarządowych przedkładania organowi administracji publicznej zlecającemu realizację zadania publicznego dokumentów będących w posiadaniu tego organu (bądź dokumentów na potwierdzenie faktów lub stanu prawnego, do którego organ ten ma dostęp w postępowaniu administracyjnym, cywilnym czy sądowoadministracyjnym); 

3) zasady zlecania realizacji zadań publicznych.
Projekt ustawy będzie przewidywał nadanie nowego brzmienia całemu rozdziałowi 2 ustawy – Prowadzenie działalności pożytku publicznego na podstawie zlecenia realizacji zadań publicznych. Najważniejsze kwestie, które zostaną uregulowane w ramach tego rozdziału, to:

a) wprowadzenie nowych trybów realizacji zadania publicznego: trybu negocjacyjnego oraz partnerstwa publiczno społecznego, a także wyszczególnienie regrantingu jako osobnej formy zlecania realizacji zadań, oraz zmiany o charakterze porządkującym i doprecyzowującym w przepisach regulujących obecnie istniejące tryby zlecania realizacji zadań publicznych (otwarty konkurs ofert oraz tzw. małe granty, o których mowa w art. 19a ustawy).

Tryb negocjacyjny będzie polegał na zaproszeniu organizacji pozarządowych do złożenia zgłoszenia i wzięcia udziału w negocjacjach w celu doprecyzowania lub uzupełnienia opisu przedmiotu zlecenia lub warunków umowy i złożenia ostatecznych ofert. Przewiduje się, że tryb ten będzie stosowany m.in. do zlecania realizacji zadań publicznych, co do których przewiduje się zgłoszenie niewielkiej liczby potencjalnych wykonawców, z uwagi na konieczność posiadania przez nich specjalistycznego zaplecza. Z kolei celem partnerstwa publiczno społecznego będzie wspólne określenie przez organ administracji publicznej zlecający realizację zadania i podmiot zainteresowany jego realizacją koncepcji realizacji tego zadania publicznego, a następnie jego wspólna realizacja, uwzględniająca podział zadań i ryzyk oraz zasady finansowania realizacji zadania.

Natomiast ideą stojącą za wprowadzeniem nowych regulacji w zakresie regrantingu, który już obecnie jest z powodzeniem stosowany na gruncie obowiązujących przepisów ustawy (choć w ustawie nie występuje pod tą powszechnie stosowaną nazwą), jest przede wszystkim doszczegółowienie oraz ujednolicenie zasad jego realizacji. Jego istotą jest wybór operatora, któremu zostaje zlecona realizacja zadania publicznego. W ramach realizacji tego zadania operator otrzymuje w ramach dotacji środki publiczne, które przekazuje następnie organizacjom odpowiedzialnym za realizację poszczególnych projektów służących wykonaniu zadania. W tym celu operator zawiera z nimi umowy, a następnie przekazuje im część środki finansowych otrzymanych w ramach dotacji na realizację tych projektów oraz monitoruje i rozlicza ich realizację. Forma ta ułatwia dostęp do środków publicznych mniejszym organizacjom pozarządowym, dzięki prostszym procedurom stosowanym przez operatora oraz jego dodatkowemu wsparciu w toku procesu ubiegania się o realizację zadania publicznego i w czasie jego wykonywania,

b) zmiany w kryteriach oceny ofert realizacji zadania publicznego złożonych w trybie otwartego konkursu ofert oraz doprecyzowanie przepisów regulujących rolę komisji konkursowej powołanej w celu zaopiniowania tych ofert, w tym określenie szczegółowej procedury na wypadek sytuacji, gdy organ administracji publicznej dokonuje wyboru oferty sprzecznego z opinią wydaną przez komisję,

c) rozróżnienie ofert wspólnych od ofert partnerskich, poprzez uregulowanie kwestii indywidualnej odpowiedzialności realizatorów poszczególnych części zadania publicznego, a także wprowadzenie pojęcia oferty partnerskiej, w której będzie wskazany lider partnerstwa, odpowiadający za całość realizacji zadania publicznego oraz zarządzający całością dotacji, w tym prowadzenie rozliczeń z pozostałymi partnerami,

d) wprowadzenie możliwości stosowania uproszczonych wzorów ofert realizacji zadań publicznych i sprawozdań z ich wykonania (przewidzianych obecnie w przypadku zlecania realizacji zadania w trybie tzw. małych grantów) także w ramach zlecania realizacji zadań publicznych w trybie otwartego konkursu ofert albo trybów pozakonkursowych, o których mowa w art. 11a–11c ustawy – w przypadku ofert realizacji zadania publicznego zakładających dofinansowanie lub finansowanie ze środków dotacji w wysokości nieprzekraczającej kwoty 40 tys. zł,

e) wskazanie w przepisach ustawy, że dokumentacja związana z postępowaniem w ramach otwartego konkursu ofert, w tym wybrana w ramach otwartego konkursu oferta realizacji zadania publicznego, stanowi informację publiczną,

f) doprecyzowanie art. 10a ustawy przez wyraźne wskazanie, że rachunkowe wyodrębnienie każdej z form działalności pożytku publicznego organizacji pozarządowej powinno mieć odzwierciedlenie w polityce rachunkowości oraz zakładowym planie kont jednostki; 

4) funkcjonowanie organizacji pożytku publicznego.
Projektowane zmiany w obszarze funkcjonowania OPP obejmują przede wszystkim likwidację istniejącej luki prawnej, która pozwala wzywać do przekazywania środków finansowych pochodzących z 1,5% podatku PIT organizacjom, które nie posiadają statusu OPP, za pośrednictwem OPP. Jednocześnie, podkreślić należy, że wejście w życie zakładanej regulacji nie będzie wpływało na możliwość przekazywania tych środków, bowiem niezbędne jest utrzymanie systemowego wsparcia działań realizowanych w oparciu o środki pochodzące z 1,5% podatku PIT.

W związku z tym projekt ustawy będzie przewidywał wprowadzenie następujących regulacji:

a) wprowadzenie zakazu wzywania do przekazywania środków finansowych pochodzących z 1,5% podatku PIT organizacjom pozarządowym nieposiadającym statusu OPP za pośrednictwem OPP,

b) utrzymanie obowiązującego obecnie zakazu przekazywania przez OPP zgromadzonych środków finansowych pochodzących z 1,5% podatku PIT OPP niewpisanym do wykazu (przy czym dopuszczalne będzie – tak jak dotychczas – przekazywanie tych środków organizacjom nieposiadającym statusu OPP),

c) objęcie sankcją z art. 27aa ust. 5 ustawy (tj. występowania przez Dyrektora NIW-CRSO do sądu rejestrowego o wykreślenie z Krajowego Rejestru Sądowego informacji o statusie OPP) wzywania do przekazywania środków finansowych pochodzących z 1,5% podatku PIT organizacjom pozarządowym nieposiadającym statusu OPP,

d) objęcie sankcjami grzywny z art. 50c ustawy wzywania do przekazywania środków finansowych pochodzących z 1,5% podatku PIT organizacjom pozarządowym nieposiadającym statusu OPP.

Ponadto projektowane zmiany zakładają usprawnienie systemu nadzoru nad OPP i ujednolicenie zasad podejmowania działań nadzorczych. Wśród najistotniejszych zmian z tego obszaru należy wymienić:

a) uzupełnienie warunków uznania organizacji pozarządowej za OPP o konieczność sporządzania rocznych sprawozdań finansowych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2026 r. poz. 522, z późn. zm.),

b) doprecyzowanie wymogu przeznaczania nadwyżki przychodów nad kosztami na działalność pożytku publicznego w formie uchwały właściwego statutowo organu uchwałodawczego OPP,

c) wprowadzenie możliwości tworzenia przez OPP – niezależnie od ich formy prawnej – funduszu zapasowego, z którego, w przypadku wystąpienia straty na działalności, finansowane byłyby zaistniałe niedobory, oraz obowiązku posiadania funduszu statutowego o minimalnej, ustawowo określonej wartości, z przeznaczeniem na realizację celów statutowych,

d) uzupełnienie przepisów ustawy o określenie kompetencji organu kontroli lub nadzoru w OPP oraz wprowadzenie zakazu jednoczesnego pełnienia funkcji członka organu nadzoru lub kontroli w OPP oraz funkcji w innych organach tej organizacji,

e) precyzyjne określenie terminu sporządzenia rocznego sprawozdania merytorycznego z działalności OPP – w projekcie ustawy zostanie zaproponowane, aby sporządzenie ww. sprawozdania następowało w terminie 3 miesięcy od dnia bilansowego, a zatwierdzenie w ciągu 6 miesięcy od dnia bilansowego w rozumieniu przepisów o rachunkowości,

f) doprecyzowanie, że ustawowy obowiązek podawania przez OPP do publicznej wiadomości rocznych sprawozdań merytorycznych ze swojej działalności oraz rocznych sprawozdań finansowych przez zamieszczenie ich na swojej stronie internetowej dotyczy tylko tych organizacji, które prowadzą taką stronę,

g) doprecyzowanie przepisów określających terminy składania rocznych sprawozdań merytorycznych oraz rocznych sprawozdań finansowych przez OPP, w szczególności składanych przez OPP, których rok obrotowy nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym,

h) wprowadzenie klarownego mechanizmu zapewniającego faktyczne wydatkowanie środków finansowych pochodzących z 1,5% podatku PIT w przewidywalnym okresie (w miejsce ich przechowywania na rachunkach bankowych bądź inwestowania w instrumenty finansowe o dłuższym okresie zwrotu na zasadzie quasi kapitału żelaznego) oraz przyjęcie regulacji wyraźnie dopuszczającej możliwość lokowania tych środków w bezpieczne instrumenty finansowe niegenerujące ryzyka utraty kapitału (np. obligacje, lokaty terminowe, konta oszczędnościowe),

i) ujednolicenie przepisów dotyczących występowania przez Dyrektora NIW-CRSO do sądu rejestrowego z wnioskiem o wykreślenie z Krajowego Rejestru Sądowego informacji o spełnieniu przez organizację wymagań dla posiadania statusu OPP oraz przepisów określających tryb realizacji tej kompetencji – zakłada się, że wystąpienie do sądu rejestrowego będzie obligatoryjne we wszystkich przypadkach naruszeń oraz, co do zasady, poprzedzone wezwaniem do zaprzestania stwierdzonych naruszeń,

j) doprecyzowanie zasad uwzględniania w wykazie organizacji mających status OPP tych organizacji, które status ten uzyskały w roku, za który obowiązuje wykaz, tj. organizacji, które uzyskały status OPP przed sporządzeniem wykazu przez Dyrektora NIW-CRSO (zmiana art. 27a ust. 3 pkt 1 ustawy) oraz organizacji, które uzyskały status OPP po sporządzeniu wykazu, tj. w grudniu danego roku (zmiana art. 27a ust. 3a ustawy),

k) uregulowanie zasad wydatkowania środków finansowych pochodzących z 1,5% podatku PIT w celu pokrycia kosztów administracyjnych związanych z prowadzeniem działalności pożytku publicznego, m.in. przez wskazanie, że wydatkowanie powinno odbywać się według zasad, którymi powinny kierować się podmioty rozporządzające środkami publicznymi, tj. z zachowaniem zasad celowości, oszczędności i efektywności,

l) wprowadzenie obowiązku wyodrębnienia przez OPP rachunku bankowego dotyczącego wyłącznie środków finansowych pochodzących z 1,5% podatku PIT w przypadku osiągnięcia określonego w przepisach progu przychodów OPP z tego tytułu, wynoszącego 200 tys. zł – w celu zwiększenia transparentności wykorzystywania wskazanych środków oraz ułatwienia sprawowania kontroli nad prawidłowością ich wydatkowania,

m) usunięcie wątpliwości interpretacyjnych w zakresie oceny kryterium prowadzenia działalności gospodarczej przez OPP jako „dodatkowej” – w tym celu, mając na uwadze różnorodność samych OPP, proponuje się oparcie kryterium „dodatkowości” o sprawozdanie merytoryczne i finansowe organizacji; 

5) nadzór i kontrola nad działalnością pożytku publicznego.
Projektowane zmiany w tym zakresie obejmą w szczególności:

a) wprowadzenie uregulowań w zakresie kontroli nad organizacjami pozarządowymi analogicznych do tych przewidzianych w rozdziale 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480, z późn. zm.) – w celu zapewnienia równoważnych standardów ochrony przed nadmierną i nieproporcjonalną ingerencją organów kontrolnych, jakie zagwarantowano przedsiębiorcom. Regulacje te będą obejmowały m.in. obowiązek uprzedniego zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli, zakaz prowadzenia jednoczesnej kontroli przez więcej niż jeden organ czy ograniczenie czasu trwania kontroli,

b) rozwiązania służące zapewnieniu efektywniejszego sprawowania nadzoru Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego nad działalnością OPP, w szczególności: wyraźne wskazanie w przepisach ustawy jako obszaru kompetencji nadzorczych Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego nadzoru nad prowadzeniem przez OPP działalności odpłatnej i nieodpłatnej pożytku publicznego, przyznanie Przewodniczącemu Komitetu do spraw Pożytku Publicznego kompetencji do kierowania do OPP wezwań w celu weryfikacji spełniania określonych wymogów i obowiązków, o których mowa w ustawie, oraz prawa do żądania informacji i dokumentów niezbędnych do wykonywania nadzoru w zakresie określonym w art. 28 ust. 1 ustawy w celu zapewnienia efektywniejszego sprawowania nadzoru nad OPP, bez konieczności weryfikacji ewentualnych naruszeń jedynie w drodze postępowania kontrolnego,

c) wprowadzenie do ustawy postanowień dotyczących upoważnienia do przetwarzania danych osobowych w zakresie niezbędnym do realizacji kontroli oraz doprecyzowanie uprawnień kontrolerów na wzór przewidzianych w przepisach ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o kontroli w administracji rządowej (Dz. U. z 2026 r. poz. 158),

d) zmiany w zakresie kontroli uproszczonej – wprowadzenie przepisów dotyczących zasad jej przeprowadzenia zbliżonych do regulacji przewidzianych w ustawie z dnia 15 lipca 2011 r. o kontroli w administracji rządowej, w tym w szczególności w przedmiocie sporządzania sprawozdania z kontroli jako dokumentu pokontrolnego,

e) uwzględnienie Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego w katalogu podmiotów, któremu organy podatkowe udostępniają informacje zawarte w aktach spraw podatkowych;

6) wolontariat.
Poza wskazaną na wstępie propozycją wprowadzenia do ustawy definicji wolontariatu (przy jednoczesnej modyfikacji definicji wolontariusza) projektowane zmiany w obszarze wolontariatu przewidują objęcie wszystkich wolontariuszy dostępem do świadczeń przyznawanych na podstawie ustawy z dnia 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1565 oraz z 2026 r. poz. 26). Na gruncie tej ustawy zaopatrzenie z tytułu wypadku przy wykonywaniu świadczeń przysługuje obecnie wyłącznie wolontariuszom, którzy wykonują świadczenia przez okres przekraczający 30 dni. Natomiast wolontariuszowi, który wykonuje świadczenia przez okres nie dłuższy niż 30 dni, korzystający jest obowiązany zapewnić ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków. Po wprowadzeniu zmian, ochroną ubezpieczeniową zostaną objęci wolontariusze wykonywujący swoją aktywność również w wymiarze nieprzekraczającym 30 dni, a jednocześnie zostanie zlikwidowany obowiązek korzystającego zapewnienia wolontariuszowi ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków;

7) pozostałe zmiany.
Projekt ustawy będzie przewidywał ponadto:

a) zmianę okresu, za który Rada Ministrów jest obowiązana przekazywać Sejmowi i Senatowi Rzeczypospolitej Polskiej sprawozdanie z wykonania ustawy – z co 2 lata na co 4 lata, 

b) uwzględnienie postulatów zgłaszanych Przewodniczącemu Komitetu do spraw Pożytku Publicznego w drodze kierowanych do niego petycji (m.in. ujednolicenie sposobu redakcji przepisów ustawy, które przewidują wymóg niekaralności jako warunek pełnienia określonych funkcji),

c) szereg zmian o charakterze porządkującym, których celem jest doprecyzowanie wybranych regulacji, w tym dostosowanie ich do obowiązującego stanu prawnego, zapewnienie wewnętrznej spójności ustawy, jak również ograniczenie występujących wątpliwości interpretacyjnych w odniesieniu do wybranych przepisów,

d) zmiany w przepisach zawierających upoważnienie ustawowe do wydania określonych aktów wykonawczych do ustawy (a w następstwie tego – wydanie na ich podstawie nowych rozporządzeń),

e) zmiany wynikowe w przepisach innych aktów prawnych – wynikające z wprowadzanych projektem zmian;

f) stosowne przepisy przejściowe i dostosowujące, niezbędne do właściwego stosowania zmienianych i nowych regulacji.