Publicystyka - ngo.pl

Rejsy Motylkowe to inicjatywa, która pokazuje, że warszawska Wisła może być przestrzenią dostępną i inspirującą także dla tych mieszkańców miasta, którzy na co dzień napotykają najwięcej barier. 

Projekt Fundacji Szerokie Wody od czterech lat otwiera rzekę dla dzieci, młodzieży i młodych dorosłych ze specjalnymi potrzebami oraz ich opiekunów.

Nazwa nawiązuje do motyla – symbolu autyzmu i różnorodności neurorozwojowej – i podkreśla ideę wrażliwości na indywidualne potrzeby uczestników oraz tworzenia przestrzeni, w której każdy może poczuć się bezpiecznie i swobodnie.

Inicjatywa powstała z przekonania, że Wisła – jeden z najważniejszych symboli Warszawy – powinna być dostępna dla wszystkich mieszkańców, także dla tych, którzy z powodu barier zdrowotnych, społecznych lub ekonomicznych rzadziej korzystają z miejskich atrakcji. 

Rejsy łączą edukację przyrodniczą, integrację społeczną i bezpośredni kontakt z rzeką, oferując uczestnikom doświadczenie miasta w spokojnej, kameralnej formule.

W 2024 roku Fundacja zrealizowała 55 rejsów edukacyjnych, w których udział wzięło 660 uczestników.

Rejsy odbywały się od wczesnej wiosny do października i trwały ok. 50 minut. Statki wypływały z przystani Marina Warszawa, płynęły w górę rzeki w okolice Portu Czerniakowskiego, następnie w stronę Starego Miasta i wracały do przystani.

Kameralna formuła – do 12 uczestników na pokładzie – pozwalała stworzyć bezpieczną przestrzeń sprzyjającą uważnemu poznawaniu rzeki.

Każdy rejs prowadził edukator przyrodniczy, który poprzez rozmowę, obserwację i zadania angażował uczestników w odkrywanie nadwiślańskiej przyrody. 

Program obejmował m.in. gatunki ptaków i ryb, nadrzeczną roślinność, małe ssaki i owady, a także zagadnienia związane z geologią rzeki, jej kolorem, ochroną przyrody i funkcjonowaniem rezerwatów. Uczestnicy byli zachęcani do aktywnej obserwacji, zadawania pytań i wspólnego poszukiwania odpowiedzi.

Program każdego rejsu był dostosowywany do potrzeb danej grupy dzięki wcześniejszej rekrutacji i informacjom od opiekunów. W rejsach uczestniczyły przede wszystkim dzieci i młodzież w wieku od 5 do 20 lat z różnymi formami niepełnosprawności – fizycznymi (w tym również osoby poruszające się na wózkach inwalidzkich) i intelektualnymi – a także osoby neuroróżnorodne, niedowidzące i niedosłyszące.

Do projektu zaproszono również przedstawicieli innych grup wrażliwych, m.in. uchodźców i migrantów oraz podopiecznych pieczy zastępczej i placówek wsparcia dziennego. Dzięki temu Rejsy Motylkowe stały się przestrzenią spotkania i integracji.

W 2025 roku 25 rejsów zostało współfinansowanych przez Biuro Ochrony Środowiska m.st. Warszawy, a 15 przez Fundację Totalizatora Sportowego. Pozostałe Fundacja

Szerokie Wody zrealizowała dzięki własnym środkom i zaangażowaniu zespołu. Wszystkie wcześniejsze edycje projektu były realizowane wyłącznie dzięki pracy i zasobom Fundacji, bez zewnętrznego finansowania. 

Organizacja deklaruje kontynuowanie inicjatywy także w przyszłości, niezależnie od możliwości pozyskania dofinansowania.

Fundacja Szerokie Wody od 2012 roku prowadzi działania na rzecz edukacji środowiskowej i kulturowej związanej z Wisłą oraz promuje wiedzę o jej znaczeniu dla miasta i lokalnej tożsamości. Doświadczenie zespołu obejmuje liczne projekty edukacyjne i społeczne, a także wieloletnią praktykę działań na rzece i pracy z grupami o szczególnych potrzebach.

Rejsy Motylkowe pokazują, że Wisła może być przestrzenią wspólną – miejscem edukacji, odpoczynku i spotkania. Dla wielu uczestników był to pierwszy w życiu rejs po rzece i pierwsza okazja, by zobaczyć Warszawę z wody. 

Rejsy Motylkowe są naszym sposobem, aby warszawska rzeka była naprawdę otwarta – także dla tych, którzy na co dzień napotykają najwięcej przeszkód.