Podejmowanie decyzji i obrady online w fundacjach i stowarzyszeniach
Organizacje pozarządowe od końca marca 2026 roku nie mają już wątpliwości - podejmowanie decyzji, a także organizowanie posiedzeń organów NGO z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej (popularne "onlajny") jest legalne.
Decyzje i posiedzenia zarządów (i innych organów organizacji pozarządowych) prowadzone w trybie ONLINE to od czasów pandemii (2020 rok) częsta praktyka, a nawet - zaryzykujmy takie stwierdzenie - niemal standard. Niestety ten oczywisty fakt nie został powszechnie przyjęty przez sądy rejestrowe. Wejście w życie w marcu 2026 roku nowelizacji dwóch ustaw rozwiewa wszystkie wątpliwości w tym temacie.
W aktualnej sytuacji [przed opisaną tu nowelizacją] nie jest możliwe korzystanie przez stowarzyszenia z regulacji wprowadzonej w okresie epidemii wirusa SARS-CoV-2, co utrudnia im bieżące funkcjonowanie i ma negatywny wpływ na aktywny udział w posiedzeniach w szczególności tych członków stowarzyszeń, którzy mają ograniczoną możliwość przemieszczania się. (…) przyjęcie propozycji uchylenia art. 10 ust. 1e ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach ułatwi członkom stowarzyszeń wykonywanie ich uprawnień, przyczyni się do zwiększenia reprezentatywności organów stowarzyszeń oraz obniży koszty ich funkcjonowania.
[analogiczne rozwiązanie proponuje się w ustawie o fundacjach, przyp. red.]
Opisywana zmiana w Prawie o stowarzyszeniach oraz ustawie o fundacjach pozostawiła zapisy o decyzjach i posiedzeniach online, ALE WYKREŚLIŁA ze wskazanych regulacji powiązanie tych przepisów ze stanem epidemii i stanem zagrożenia epidemicznego. Oznacza to, że przepisy te można stosować zawsze - w "zwykłej" sytuacji. Dotyczy to również możliwości opisywania onlajnów (jako akceptowanych i legalnych procedur) w statutach organizacji pozarządowych.
W następstwie zaproponowanej nowelizacji zostaną uchylone przepisy art. 5 ust. 1b ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach oraz art. 10 ust. 1e ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach. W konsekwencji przestaną obowiązywać regulacje uzależniające możliwość korzystania ze środków komunikacji elektronicznej podczas posiedzeń i poza posiedzeniami władz fundacji i stowarzyszeń, w tym do przeprowadzania głosowań, od obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii.
(kolejny fragment uzasadnienia)
Tekst nowelizacji
Art. 1. W ustawie z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz. U. z 2023 r. poz. 166) w art. 5 uchyla się ust. 1b.
Art. 2. W ustawie z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r. poz. 2261) w art. 10 uchyla się ust. 1e.
Art. 3. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
Ustawa nowelizująca ustawę o fundacjach oraz ustawę - Prawo o stowarzyszeniach weszła w życie 27 marca 2026 roku.
Historia problemu
Zapisy dotyczące możliwości prowadzenia posiedzeń organów stowarzyszeń i fundacji z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej, a także podejmowania decyzji (głosowania) z wykorzystaniem tych środków, pojawiły się w obu ustawach na początku pandemii w 2020 roku. Regulacje te umożliwiły wielu NGO-som prawidłowe funkcjonowanie. Skierowane były głównie do tych organizacji, które wcześniej nie miały w swoich statutach odpowiednich zapisów. Regulacje ustawowe były regulacjami specjalnymi - wskazywano w nich, że działają w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii (zob. m.in. Wykorzystanie komunikacji elektronicznej w NGO. Cz. 1. Głosowanie w trybie obiegowym oraz Wykorzystanie komunikacji elektronicznej w NGO. Cz. 2. Posiedzenie online).
Podejmowanie decyzji i przeprowadzanie posiedzeń online wydaje się obecnie powszechne. To m.in. "zasługa" okresu pandemii, który wykazał, że taka forma jest możliwa i dla wielu NGO-sów wygodna (przy czym - co warto zauważyć - często może być łączona z formą tradycyjną, w zależności od potrzeb i okoliczności). Upowszechnienie się "onlajnów" było po części również zasługą przepisów pandemicznych jasno wskazujących na taką możliwość.
Okazało się jednak, że sama obecność i kształt przepisów o posiedzeniach i decyzjach online - już po odwołaniu stanów zagrożenia lub epidemii - może być problemem. Pojawiły się interpretacje wskazujące, że skoro takie przepisy istnieją (nie zniknęły po pandemii), wskazują na zastosowanie w wyróżnionych okresach, a jednocześnie nie ma analogicznych przepisów opisujących posiedzenia i decyzje online poza takimi okresami, to onlajnów na co dzień (nie w pandemii) nie można stosować. Wątpliwości które wywołało pojawienie się takich interpretacji ostatecznie rozwiązuje opisywana tu nowelizacja dwóch ustaw: ustawy - Prawa o stowarzyszeniach oraz ustawy o fundacjach.
Projekt w Sejmie
Projekt senacki
Ustawa nowelizująca w Dzienniku Ustaw
Źródło: inf. własna poradnik.ngo.pl
Skorzystaj ze Stołecznego Centrum Wspierania Organizacji Pozarządowych
(22) 828 91 23
