Podejmowanie decyzji i obrady online w fundacjach i stowarzyszeniach
Organizacje pozarządowe od końca marca 2026 roku nie mają już wątpliwości - podejmowanie decyzji, a także organizowanie posiedzeń organów NGO z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej (popularne "onlajny") jest legalne.
Decyzje i posiedzenia zarządów (i innych organów organizacji pozarządowych) prowadzone w trybie ONLINE to od czasów pandemii (2020 rok) częsta praktyka, a nawet - zaryzykujmy takie stwierdzenie - niemal standard. Niestety ten oczywisty fakt nie został powszechnie przyjęty przez sądy rejestrowe. Wejście w życie w marcu 2026 roku nowelizacji dwóch ustaw rozwiewa wszystkie wątpliwości w tym temacie.
W aktualnej sytuacji [przed opisaną tu nowelizacją] nie jest możliwe korzystanie przez stowarzyszenia z regulacji wprowadzonej w okresie epidemii wirusa SARS-CoV-2, co utrudnia im bieżące funkcjonowanie i ma negatywny wpływ na aktywny udział w posiedzeniach w szczególności tych członków stowarzyszeń, którzy mają ograniczoną możliwość przemieszczania się. (…) przyjęcie propozycji uchylenia art. 10 ust. 1e ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach ułatwi członkom stowarzyszeń wykonywanie ich uprawnień, przyczyni się do zwiększenia reprezentatywności organów stowarzyszeń oraz obniży koszty ich funkcjonowania.
[analogiczne rozwiązanie proponuje się w ustawie o fundacjach, przyp. red.]
Opisywana zmiana w Prawie o stowarzyszeniach oraz ustawie o fundacjach pozostawiła zapisy o decyzjach i posiedzeniach online, ALE WYKREŚLIŁA ze wskazanych regulacji powiązanie tych przepisów ze stanem epidemii i stanem zagrożenia epidemicznego. Oznacza to, że przepisy te można stosować zawsze - w "zwykłej" sytuacji. Dotyczy to również możliwości opisywania onlajnów (jako akceptowanych i legalnych procedur) w statutach organizacji pozarządowych.
W następstwie zaproponowanej nowelizacji zostaną uchylone przepisy art. 5 ust. 1b ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach oraz art. 10 ust. 1e ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach. W konsekwencji przestaną obowiązywać regulacje uzależniające możliwość korzystania ze środków komunikacji elektronicznej podczas posiedzeń i poza posiedzeniami władz fundacji i stowarzyszeń, w tym do przeprowadzania głosowań, od obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii.
(kolejny fragment uzasadnienia)
Tekst nowelizacji
Art. 1. W ustawie z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz. U. z 2023 r. poz. 166) w art. 5 uchyla się ust. 1b.
Art. 2. W ustawie z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r. poz. 2261) w art. 10 uchyla się ust. 1e.
Art. 3. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
Ustawa nowelizująca ustawę o fundacjach oraz ustawę - Prawo o stowarzyszeniach weszła w życie 27 marca 2026 roku.
Historia problemu
Zapisy dotyczące możliwości prowadzenia posiedzeń organów stowarzyszeń i fundacji z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej, a także podejmowania decyzji (głosowania) z wykorzystaniem tych środków, pojawiły się w obu ustawach na początku pandemii w 2020 roku. Regulacje te umożliwiły wielu NGO-som prawidłowe funkcjonowanie. Skierowane były głównie do tych organizacji, które wcześniej nie miały w swoich statutach odpowiednich zapisów. Regulacje ustawowe były regulacjami specjalnymi - wskazywano w nich, że działają w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii (zob. m.in. Wykorzystanie komunikacji elektronicznej w NGO. Cz. 1. Głosowanie w trybie obiegowym oraz Wykorzystanie komunikacji elektronicznej w NGO. Cz. 2. Posiedzenie online).
Podejmowanie decyzji i przeprowadzanie posiedzeń online wydaje się obecnie powszechne. To m.in. "zasługa" okresu pandemii, który wykazał, że taka forma jest możliwa i dla wielu NGO-sów wygodna (przy czym - co warto zauważyć - często może być łączona z formą tradycyjną, w zależności od potrzeb i okoliczności). Upowszechnienie się "onlajnów" było po części również zasługą przepisów pandemicznych jasno wskazujących na taką możliwość.
Okazało się jednak, że sama obecność i kształt przepisów o posiedzeniach i decyzjach online - już po odwołaniu stanów zagrożenia lub epidemii - może być problemem. Pojawiły się interpretacje wskazujące, że skoro takie przepisy istnieją (nie zniknęły po pandemii), wskazują na zastosowanie w wyróżnionych okresach, a jednocześnie nie ma analogicznych przepisów opisujących posiedzenia i decyzje online poza takimi okresami, to onlajnów na co dzień (nie w pandemii) nie można stosować. Wątpliwości które wywołało pojawienie się takich interpretacji ostatecznie rozwiązuje opisywana tu nowelizacja dwóch ustaw: ustawy - Prawa o stowarzyszeniach oraz ustawy o fundacjach.
Projekt w Sejmie
Projekt senacki
Ustawa nowelizująca w Dzienniku Ustaw
Dodaj informację do portalu ngo.pl!
Czekamy na Twój artykuł, komentarz, wywiad czy relację. Dotrzyj ze swoją informacją do tysięcy osób, które czytają ngo.pl.
Skorzystaj ze Stołecznego Centrum Wspierania Organizacji Pozarządowych
(22) 828 91 23
-
●Dorota Setniewska, ngo.pl
-
●Anna Mucha, Stowarzyszenie MOST
-
●Anna Mucha, Stowarzyszenie MOST
-
●Iwona Danilewicz