Publicystyka - ngo.pl

Dziewiąte posiedzenie Rady Działalności Pożytku Publicznego VIII kadencji odbyło się w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów 2 lutego 2026 roku.

Lutowe posiedzenie rozpoczęło się od wspomnienia Cezarego Miżejewskiego, który był wieloletnim członkiem Rady Pożytku, również członkiem w obecnej kadencji. Cezary Miżejewski zmarł w grudniu 2025 roku (zob.: Z niedowierzaniem i smutkiem żegnamy Czarka Miżejewskiego). 

Sylwetkę Cezarego przedstawił Krzysztof Balon. Jeden z założycieli WRZOS (Wspólnoty Roboczej Związków Organizacji Socjalnych – obecnie Społecznych) wspominał dwukrotnego (przez dwie kadencje) Prezesa Zarządu tej organizacji. 

Mówił też, jak to Cezary Miżejewski, jako wiceminister w resorcie pracy, przyjmował swoich gości siedząc na biurku (a nie za biurkiem), z portretem Che Guevary za plecami.

Pierwszą część spotkania zdominowała debata „Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej – Wieloletnie Ramy Finansowe 2028-2034”. Debatę poprowadziła Justyna Ochędzan, a wzięły w niej udział przedstawicielki Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej oraz Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Rada wysłuchała informacji o obecnym etapie przygotowań i planowania nowej perspektywy. Dominującym komunikatem ze strony zaproszonych gości reprezentujących poszczególne resorty była informacja, że środków będzie mniej (pomimo tego, że nadal Polska będzie największym beneficjentem omawianej edycji funduszy). Budżet nowej perspektywy ma zostać przyjęty do końca 2026 roku.

Organizacje pozarządowe skorzystały z okazji, żeby zasygnalizować istotne dla środowiska pozarządowego kwestie związane z nową perspektywą. 

Maciej Kunysz zwracał uwagę, że próba połączenia polityki spójności i polityki rolnej niepokoi – niepewna staje się ilość wsparcia, która po takim połączeniu dotrze do organizacji pozarządowych na wsi. Przestrzegał też przez takim kształtowaniem dostępu do środków, które „stawia w konflikcie” administrację, podmioty gospodarce i organizacje społeczne. 

Iwona Janicka domagała się m.in. realnej realizacji Karty Praw Podstawowych UE (działania na rzecz zawartych w niej zasad w obecnej perspektywie nazwała iluzorycznymi). Przypomniała też o organizowanych przez Ogólnopolską Federację Organizacji Pozarządowych wysłuchaniach publicznych w sprawie KPO – ten sposób uzgodnień pomiędzy partnerami w Polsce warto ponownie wykorzystać. 

Krzysztof Hołyński postulował uwzględnienie głosu organizacji migranckich na etapie programowania, a Kuba Wygnański zwrócił uwagę na konieczność uproszczeń: dziś z założenia „darmowe” środki, ze względu na skomplikowanie procedur, są tak naprawdę czymś bardzo drogim, na co mogą sobie pozwolić tylko niektóre NGO-sy („koszty transakcyjne teoretycznie darmowych pieniędzy są ogromne”).

Ważny temat z poprzednich posiedzeń Rady Działalności Pożytku, wrócił również w lutym, głównie jednak w postaci wymiany informacji. Mowa o dwóch nowelizacjach ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie: "małej nowelizacji" i nowelizacji zwanej już teraz oficjalnie "drugą".  

Zgodnie z pierwotnymi planami mała nowelizacja, która została wypracowana w Departamencie Społeczeństwa Obywatelskiego powinna już zostać przyjęta przez Radę Ministrów. Tak się jednak nie stało. Wątpliwości co do jej kształtu mają liczne ministerstwa (można się z nimi zapoznać w serwisie legislacja.gov.pl - zakładka "Stały Komitet Rady Ministrów", patrz: uwagi zgłoszone do projektu). Podczas posiedzenia usłyszeliśmy głównie o zastrzeżeniach Ministerstwa Finansów, które nie akceptuje propozycji zakazu domagania się przez zlecające zadania publiczne podmioty przedstawiania wkładów własnych finansowych. Zgodnie z nowym planem omawiany projekt ma trafić na Radę Ministrów pod koniec lutego, a do Sejmu w pierwszym lub drugim kwartale 2026 roku.

Uczestnikom posiedzenia udostępniono również opis zawartości drugiej nowelizacji. Był on właściwie tożsamy z zawartością zgłoszenia, które kilka dni przed posiedzeniem Rady zostało wysłane jako wniosek o wpisanie projektu do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów. 

Członkowie Rady chcą uczestniczyć w konsultacji tej nowelizacji, jednak nie zdecydowali się na dyskusję nad „opisem” – chcą poczekać na treść projektu. Dyrektor departamentu Łukasz Jachimowicz tłumaczył, że wysłany wniosek o wpisanie projektu do wykazu jest pierwszym momentem, w którym resorty konfrontują się z zaproponowanymi przez organizacje rozwiązaniami (co trochę kłuci się z wcześniejszymi relacjami, że nad propozycją pracował Komitet do spraw Pożytku Publicznego, w którym zasiadają przecież przedstawiciele ministerstw o określonej ustawowo randze). Z wypowiedzi tej wynikało jednak, że dziś nie ma pewności, jaka zawartość drugiej nowelizacji zostanie zaakceptowana i czy w ogóle do tego dojdzie.

Podczas posiedzenia dowiedzieliśmy się również, że w Narodowym Instytucie Wolności zacznie działać Krajowy Punkt Kontaktowy unijnego Programu CERV „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości”. Punkt oficjalnie rozpocznie pracę 1 maja. Instytut jako Krajowy Punkt Kontaktowy nie będzie miał wpływu na realizację konkursów grantowych. Więcej na ten temat można dowiedzieć się z komunikatu: NIW-CRSO Krajowym Punktem Kontaktowym unijnego Programu CERV.