Publicystyka - ngo.pl

Poniżej przytaczamy w całości stanowisko Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych. Stanowisko zostało opublikowane na stronie ofop.eu [KLIKNIJ].

STANOWISKO Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych w sprawie konsultacji projektów rozporządzeń:

– Projekt rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego w sprawie wzorów ofert i ramowych wzorów umów dotyczących realizacji zadań publicznych oraz wzorów sprawozdań z wykonania tych zadań [https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12413052]

– Projekt rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego w sprawie uproszczonego wzoru oferty i uproszczonego wzoru sprawozdania z realizacji zadania publicznego [https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12413051]

Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych bardzo krytycznie ocenia tryb, w jakim prowadzone są konsultacje społeczne wymienionych wyżej projektów oraz termin wejścia projektowanych przepisów w życie.

Termin i czas konsultacji
Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego skierował projekty rozporządzeń do konsultacji publicznych w piątek 31 lipca br. po godz. 18:00 (publikacja w serwisie legislacja.gov.pl) i wyznaczył 10-dniowy termin na zgłaszanie uwag. Projektodawca poinformował, że zmiany podyktowane są koniecznością wydania nowych rozporządzeń w związku z nowelizacją Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o grach hazardowych z 19 czerwca br. (Dz.U. 2026 poz. 1040), która wchodzi w życie 1 września br. Czas konsultacji wyznaczony na okres wakacyjny (31 lipca – 10 sierpnia), gdy wiele osób jest na urlopach, powoduje, że część organizacji społecznych zainteresowanych konsultacjami dokumentów, które ich dotyczą, nie może wziąć w nich udziału. 

10-dniowy termin konsultacji, w tym 4 dni wolne od pracy (weekendy), na uważne przeanalizowanie projektów, wewnętrzne ich skonsultowanie z interesariuszami oraz sformułowanie opinii, to czas zdecydowanie za krótki. Termin wyznaczony do konsultacji powinien uwzględniać „przedmiot, zakres i objętość projektu dokumentu rządowego, zakres podmiotów, na które projekt oddziałuje, oraz pilność sprawy”, jak to jest wskazane w Regulaminie Pracy Rady Ministrów i powinien wynosić przynajmniej 21 dni (zgodnie z „Wytycznymi do przeprowadzania oceny wpływu oraz konsultacji publicznych w ramach rządowego procesu legislacyjnego” rcl.gov.pl), a w naszej opinii powinno to być przynajmniej 30 dni i nie w czasie wakacji szkolnych.

Zakres konsultowanych zmian
Przedmiot konsultacji to regulacje wszystkich etapów zlecania i realizacji zadań publicznych w różnych trybach (konkursy, tryb uproszczony, regranting). Wyżej wymienione projekty to nowe wzory ofert, umów, sprawozdań – w sumie 14 dokumentów i 87 stron. Tak obszerny materiał wymaga dokładnej a przez to czasochłonnej analizy, w tym porównania z obecnie obowiązującymi wzorami oraz odniesienia się do problemów z regulacjami zgłaszanych w ostatnich latach.

W uzasadnieniach do obydwu rozporządzeń jest informacja, że poza dostosowaniem brzmienia wzorów dokumentów do zmian ustawowych (nowelizacja z 19 czerwca 2026 r.), „projektodawca dostrzegł również potrzebę doprecyzowania i uaktualnienia” „szeregu innych informacji” i „licznych postanowień” zawartych we wzorach. Trudno jednak ocenić w ciągu 10 dni i przy ograniczonej dostępności osób zainteresowanych, ten obszerny materiał, wykraczający poza zmiany wynikające wprost z nowelizacji. 

Efekt konsultacji
Jak czytamy w Ocenie Skutków Regulacji „wyniki konsultacji publicznych i opiniowania zostaną omówione po ich zakończeniu w raporcie z konsultacji publicznych i opiniowania.” Oceniamy, że niemożliwe jest, aby konsultacje prowadzone w takim trybie i takim tempie dały rzetelny materiał z pełnym obrazem opinii i propozycji do nowych rozwiązań. Nie tylko zgłaszane uwagi mogą być niekompletne i błędne, ze względu na brak czasu na pogłębioną analizę. Ale też nie będą to konsultacje reprezentatywne. Wiele osób których zmiany dotyczą, czyli osoby z organizacji pozarządowych, ale też jednostek zlecających zadania publiczne, w tym czasie jest na urlopach. Ograniczony czas jak i zasoby osobowe są również po stronie departamentu odpowiedzialnego za przeanalizowanie zgłoszonych uwag, więc odniesienie się do nich i ich uwzględnienie w ostatecznych projektach oceniamy jako zadanie z góry skazane na porażkę. 

Taki tryb prowadzenia konsultacji publicznych nie służy rozpoznaniu stanowisk różnych grup odbiorców proponowanych rozwiązań, poznaniu nowych pomysłów i propozycji, poprawieniu rozwiązań będących przedmiotem konsultacji ani też nie minimalizuje ryzyka konfliktu w przypadku kwestii, które mogą być postrzegane jako kontrowersyjne. Ustawa z dnia 19 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o grach hazardowych wprowadza minimalne zmiany, które są niewiele znaczące, ale jej wprowadzenie wraz z ww. rozporządzeniami przygotowanymi bez uwzględnienia szerokiego głosu organizacji pozarządowych, ich wiedzy i doświadczenia w realizowaniu zadań publicznych, w tak krótkim czasie może spowodować 1 września 2026 r. niepotrzebny chaos.

W naszej ocenie przedstawione projekty wymagają dłuższych konsultacji z udziałem szerokiej reprezentacji mniejszych i większych organizacji pozarządowych oraz instytucji, szczególnie tych realizujących i zlecających zadania publiczne w trybach przewidzianych w Ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Zarząd Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych

Warszawa, 10.08.2026 r.