Nowelizacja pożytku. Tryb zlecania zadań dla jednej wybranej fundacji
Fundacje Skarbu Państwa lepsze od pozostałych? Tak przekonują projektodawcy nowelizacji ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. W ustawie ma znaleźć się kolejny wyjątek od zasady stosowania otwartych konkursów przy przekazywaniu środków organizacjom.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych chce mieć w ustawie o działalności pożytku przepisy, które pozwolą temu ministerstwu na przekazywanie środków z pominięciem konkursu jednej konkretnej organizacji. Ta organizacja to Fundacja “Pomoc Polakom na Wschodzie”.
Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie” została powołana w 1992 roku jako strategiczna Fundacja Skarbu Państwa, podlegająca pod nadzór Ministerstwa Spraw Zagranicznych.
Główny cel działania Fundacji określono jako „niesienie pomocy i wspieranie Polaków zamieszkałych w krajach byłego ZSRS i byłego bloku komunistycznego w Europie Środkowej i Wschodniej”.
Bez konkursu
Ministerstwo Spraw Zagranicznych chce wyłączenia trybu konkursowego w przypadku określonych działań. Ma to dotyczyć sfery pożytku opisanej w pkt. 28 ustępu 1 w art. 4 ustawy - „pomocy Polonii i Polakom za granicą”. Przepis proponuje nie tylko rezygnację z konkursu, ale również wskazuje na podmiot, który w tej sytuacji realizowałby określone zadanie.
po art. 11c dodaje się art. 11ca w brzmieniu:
Art. 11ca. Ze względu na szczególne warunki polityczne w państwie, w którym ma być realizowane zadanie, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 28, lub na charakter tego zadania związany z pozyskaniem, remontem albo utrzymaniem w należytym stanie technicznym nieruchomości służących działalności o charakterze polonijnym w zakresie poznawania i kultywowania polskiej tradycji, kultury i edukacji, a także organizacji, integracji i aktywizacji środowiska polonijnego, minister właściwy do spraw zagranicznych może zlecić Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie realizację tego zadania z pominięciem otwartego konkursu ofert.
Warto zwrócić uwagę, że sfera pożytku z pkt. 28 wskazywana w zaproponowanych przepisach jest już w ustawie o pożytku traktowana w sposób specjalny. Opisane jest to w art. 4d - „Opiekę nad Polonią i Polakami za granicą, w zakresie zadań, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 28, sprawują Senat Rzeczypospolitej Polskiej oraz Prezes Rady Ministrów” (art. 4d. ust. 1).
Fundacje Skarbu Państwa lepszym gwarantem realizacji określonych działań?
Ministerstwo Spraw Zagranicznych w zacytowanym powyżej przepisie proponuje nie tylko wyróżnienie jednego konkretnego podmiotu. W uzasadnieniu prezentuje również szersze nastawienie do współpracy z różnego typu fundacjami. Projektodawcy wskazują, że z punktu widzenia rządu współpraca finansowa z fundacjami Skarbu Państwa jest bezpieczniejsza („lepiej zabezpiecza interesy”) niż współpraca z fundacjami tworzonymi przez samych obywateli (czyli z ogromną większością fundacji).
Projektowany przepis zakłada możliwość wyłączenia przewidzianego w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. 2020 r., poz. 1057 z późn. zm.) trybu konkursowego na analogicznych zasadach jak w przypadku mechanizmu funkcjonującego w ustawie z dnia 16 września 2011 r. o współpracy rozwojowej (Dz. U. 2021 r., poz. 1425). Rozwiązanie to pozwoli Ministrowi Spraw Zagranicznych na udzielanie konkretnemu podmiotowi dotacji celowej na realizację zadań w obszarach o szczególnych uwarunkowaniach politycznych lub z uwagi na charakter zadania, w przypadku którego konieczne jest podjęcie szybkiego działania, nieprzewidzianego albo niezaplanowanego na etapie rozstrzygania corocznych konkursów dotacyjnych.
Projekt przewiduje, że beneficjentem dotacji celowej w ww. sytuacjach będzie Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie” (dalej: FPPnW). Za powierzeniem jej realizacji określonych zadań z pominięciem trybu konkursowego przemawia fakt, że FPPnW jest fundacją Skarbu Państwa nadzorowaną przez ministra właściwego do spraw zagranicznych, który wykonuje wobec niej prawa fundatora oraz sprawuje nadzór wynikający z ustawy o fundacjach. Proponowane rozwiązanie pozwoli więc w znacznie lepszym stopniu niż przez inne uprawnione podmioty zabezpieczyć interesy Skarbu Państwa, zwłaszcza w przypadku największych inwestycji infrastrukturalnych o charakterze strategicznym.
(fragment uzasadnienia, podkreśl. red.)
Tryb specjalny w ustawie o działalności pożytku
Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie pozwala już dziś na przekazywanie przez podmioty publiczne środków z pominięciem trybu konkursowego. Na taką możliwość wskazują artykuły 11a-11d ustawy. Jednak przepisów, które nie tylko pozwalają na rezygnację z konkursu, ale też wskazują na konkretną organizację mającą otrzymać środki, jak do tej pory w ustawie nie było. Propozycja ministerstwa będzie więc pierwszym takim przypadkiem. Choćby z tego względu warto zastanowić się nad znaczeniem, jakie może mieć dla zasad współpracy zawartych w ustawie pożytkowej.
Projekt w serwisie legislacja.gov.pl
Skonsultuj projekt!
Projekt 19 listopada skierowano do konsultacji. List w sprawie konsultacji wymienia 3 podmioty, do których został zaadresowany (w tym beneficjenta nowelizacji tzn. Fundację „Pomoc Polakom na Wschodzie”). Nie ma jednak przeszkód, żeby pozostałe pominięte w liście NGO-sy, zainteresowane propozycjami resortu, zgłosiły swoje uwagi do opisanego tu rozwiązania. Dokument wskazuje, że uwagi należy przesyłać do 3 grudnia 2021 r.
Dodaj informację do portalu ngo.pl!
Czekamy na Twój artykuł, komentarz, wywiad czy relację. Dotrzyj ze swoją informacją do tysięcy osób, które czytają ngo.pl.
Skorzystaj ze Stołecznego Centrum Wspierania Organizacji Pozarządowych
(22) 828 91 23
-
●Dorota Setniewska, ngo.pl
-
●Anna Mucha, Stowarzyszenie MOST
-
●Anna Mucha, Stowarzyszenie MOST
-
●Iwona Danilewicz