Kontrola. Sprawozdawczość organizacji pozarządowych – poznajemy projekt. Część 5
W projekcie ustawy o sprawozdawczości organizacji pozarządowych zapisana jest również kontrola realizacji obowiązków sprawozdawczych. Kto będzie ją prowadził? Kontynuujemy omawianie projektu ustawy o sprawozdawczości.
Nikt nie lubi być kontrolowany, ale też kontrola to stały element działań wielu podmiotów - nie omija również organizacji pozarządowych. Projekt ustawy o sprawozdawczości organizacji pozarządowych zawiera artykuły dotyczące kontroli. Kontrola ta będzie dotyczyła wszystkich organizacji realizujących opisane w projekcie obowiązki.
Jakie obowiązki sprawozdawcze proponuje projekt ustawy? Pisaliśmy o tym w jednym z pierwszych odcinków cyklu, w którym omawiamy projekt. Warto przypomnieć sobie na wstępie obowiązki, żeby lepiej zrozumieć zasady kontroli. Zobacz więc: Podział organizacji i ich obowiązki.
Przewodniczący KPP skontroluje każdą organizację
Na wstępie opiszmy wyjątek: wydaje się, że będzie jedna grupa, której Przewodniczący Komitetu ds. Pożytku Publicznego (KPP) nie skontroluje, ponieważ grupa ta nie jest obarczona żadnymi obowiązkami. Pisaliśmy o niej, kiedy tłumaczyliśmy jak projekt dzieli organizacje. Obowiązki sprawozdawcze wyliczone w projekcie nie obejmują organizacji pozarządowych "których przychód z działalności statutowej za poprzedni rok obrotowy nie przekroczył 10 000 zł i pochodził wyłącznie ze składek członkowskich". Wydaje się, że opisana dalej kontrola nie będzie obejmowała tej grupy. Choć nawet co do tego nie ma pewności - bo można przecież dowodzić, że również w tym przypadku ktoś powinien skontrolować czy dana organizacja rzeczywiście spełnia warunki do zwolnienia jej z obowiązków sprawozdawczych.
O kontroli mówi Rozdział 3 projektu ustawy, zatytułowany "Niezłożenie sprawozdania i kontrola". To artykuły od 11 do 16. Z tytułu rozdziału można wywnioskować, że kontrola będzie dotyczyła sytuacji niezłożenia sprawozdań, ale z treści samych artykułów wynika, że będzie ona szersza.
Rozdział zaczyna się od artykułów dotyczących konsekwencji niezłożenia sprawozdania, ale przeskoczmy na razie do kolejnych - dotyczących kontroli. Artykuł 14 wskazuje, kto będzie nas kontrolował.
Artykuł 14 projektowanej ustawy
Organizacja pozarządowa, w tym organizacja pożytku publicznego, podlega kontroli Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego w zakresie spełniania obowiązków sprawozdawczych.
Wydaje się, że powyższy artykuł wskazuje zakres kontroli (kontrola dotycząca tego czy złożyliśmy, czy też nie sprawozdania i informację, do złożenia których zobowiązuje nas ustawa). Jednak w kolejnych artykułach znajdujemy, jak się zdaje, rozszerzenie tego zakresu.
Artykuł 15 projektowanej ustawy
1. Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego może zarządzić kontrolę z urzędu, a także na wniosek organu administracji publicznej, organizacji pozarządowej, w tym organizacji pożytku publicznego, albo innego podmiotu. Kontrola może być przeprowadzona poprzez wezwanie organizacji do złożenia odpowiednich dokumentów oraz wyjaśnień oraz na miejscu.
2. W przypadku prowadzenia kontroli na miejscu organizacja jest zobowiązana zapewnić dostępność ksiąg rachunkowych wraz z dowodami księgowymi uprawnionym organom kontroli w siedzibie organizacji lub w miejscu sprawowania zarządu albo w innym miejscu za zgodą organu kontroli.
Dalej (w art. 16) projekt odsyła do ustawy o działalności pożytku, która opisuje zasady prowadzenia kontroli w organizacji mającej status pożytku publicznego. Przepisy te mają być stosowane odpowiednio dla opisanych wyżej kontroli z ustawy o sprawozdawczości.
Warto jeszcze raz zwrócić uwagę, że projekt proponuje tu poważną zmianę. W tej chwili kontrola Przewodniczącego KPP, wskazana w ustawie o działalności pożytku, ograniczona jest do OPP oraz do prawidłowości prowadzenia przez NGO-sy działalności odpłatnej pożytku. Dotyczy więc ograniczonego kręgu organizacji społecznych. Po wejściu w życie projektu o sprawozdawczości obejmie znacznie szerszy krąg organizacji (niemal wszystkie - z opisanym na wstępie wyjątkiem) oraz będzie umożliwiała wgląd (jak wskazuje art. 15 ust. 2) we wszystkie operacje prowadzone przez NGO.
Nierealizujemy obowiązków. Co się stanie?
Opisując konsekwencje niezłożenia w terminie obowiązkowych sprawozdań lub informacji, projekt ustawy wydziela dwie grupy. Oddzielnie opisuje konsekwencje dla organizacji bez statusu pożytku i oddzielnie dla OPP.
Pierwsza konsekwencja (opisana w art. 11) jest wspólna dla obu grup:
- Dyrektor Narodowego Instytutu dokonuje w bazie sprawozdań stosownej adnotacji o niezłożeniu przez organizację sprawozdania w wyznaczonym terminie oraz
- informuje o tym fakcie właściwy organ Krajowej Administracji Skarbowej.
Dalej projekt wskazuje, że w przypadku organizacji bez statusu pożytku, po upływie 6 miesięcy od dnia w którym upłynął termin na złożenie sprawozdania lub informacji, "Dyrektor Narodowego Instytutu występuje z wnioskiem do odpowiedniego rejestru o wykreślenie organizacji pozarządowej z tego rejestru".
W przypadku OPP konsekwencja niezłożenia sprawozdania wydaje się łagodniejsza - "Dyrektor Narodowego Instytutu występuje z wnioskiem do sądu rejestrowego o wykreślenie (…), informacji o posiadaniu statusu organizacji pożytku publicznego".
zaproponowana treść omówionych powyżej artykułów
Art. 11.
1. W przypadku organizacji pozarządowej, która nie złożyła w terminie, o którym mowa w art. 7 ust. 1, sprawozdania finansowego lub informacji o źródłach przychodów, kosztach i rodzajach prowadzonej działalności, Dyrektor Narodowego Instytutu dokonuje w bazie sprawozdań stosownej adnotacji o niezłożeniu przez organizację sprawozdania w wyznaczonym terminie oraz informuje o tym fakcie właściwy organ Krajowej Administracji Skarbowej.
2. W przypadku organizacji pożytku publicznego, która nie złożyła w terminie, o którym mowa w art. 7 ust. 2, sprawozdania finansowego, informacji o źródłach przychodów, kosztach i rodzajach prowadzonej działalności, sprawozdania merytorycznego ze swojej działalności albo uproszczonego sprawozdania merytorycznego ze swojej działalności Dyrektor Narodowego Instytutu dokonuje w bazie sprawozdań stosownej adnotacji o niezłożeniu przez organizację sprawozdania w wyznaczonym terminie oraz informuje o tym fakcie właściwy organ Krajowej Administracji Skarbowej.
Art. 12.
1. W przypadku, o którym mowa w art. 11 ust. 1, Dyrektor Narodowego Instytutu występuje z wnioskiem do odpowiedniego rejestru o wykreślenie organizacji pozarządowej z tego rejestru, po upływie 6 miesięcy od dnia, w którym upłynął termin na złożenie sprawozdania finansowego, informacji o źródłach przychodów, kosztach i rodzajach prowadzonej działalności.
2. W przypadku, o którym mowa w art. 11 ust. 2, Dyrektor Narodowego Instytutu występuje z wnioskiem do sądu rejestrowego o wykreślenie, na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 112), informacji o posiadaniu statusu organizacji pożytku publicznego, po upływie 6 miesięcy od dnia, w którym upłynął termin na złożenie sprawozdania finansowego, informacji o źródłach przychodów, kosztach i rodzajach prowadzonej działalności, sprawozdania merytorycznego ze swojej działalności albo uproszczonego sprawozdania merytorycznego ze swojej działalności.
Kontrole innych instytucji państwowych
Czy po wejściu w życie ustawy o sprawozdawczości i zaproponowanych w niej uprawnień kontrolnych Przewodniczącego KPP, "znikną" inne podmioty uprawnione do kontrolowania organizacji pozarządowych i inne rodzaje kontroli? Nic na to nie wskazuje. Warto więc pamiętać, że choć w założeniu projekt proponuje uproszczenia w zakresie sprawozdawczości, to nie oznacza zmian w innych obowiązkach i zasadach nadzoru nad organizacjami.
Wszystkie obecne "kontrole" (np. ZUS, Inspekcja Pracy, Urząd Skarbowy - żeby wyliczyć najbardziej znane) nadal mogą "zapukać" do organizacji. A do obecnego katalogu instytucji kontrolujących wszystkie lub prawie wszystkie NGO-sy, po wejściu w życie proponowanych przepisów, dojdzie kolejna - Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego.
Projekt ustawy o sprawozdawczości organizacji pozarządowych w serwisie legislacja.gov.pl – zobacz tekst projektu, uzasadnienie, ocenę skutków regulacji.
Weź udział w konsultacjach!
Zobacz:
- Sprawozdawczość organizacji pozarządowych – poznajemy projekt ustawy. Część 1
- Podział organizacji i ich obowiązki. Sprawozdawczość organizacji pozarządowych – poznajemy projekt. Część 2
- Jedna baza sprawozdań. Sprawozdawczość organizacji pozarządowych – poznajemy projekt. Część 3
- UEPIK dla OPP. Sprawozdawczość organizacji pozarządowych – poznajemy projekt. Część 4
- Informacja o źródłach przychodów. Sprawozdawczość organizacji pozarządowych – poznajemy projekt. Część 6
- Terminy. Sprawozdawczość organizacji pozarządowych – poznajemy projekt. Część 7
Dodaj informację do portalu ngo.pl!
Czekamy na Twój artykuł, komentarz, wywiad czy relację. Dotrzyj ze swoją informacją do tysięcy osób, które czytają ngo.pl.
Skorzystaj ze Stołecznego Centrum Wspierania Organizacji Pozarządowych
(22) 828 91 23
-
●Beata Kubiszyn-Puka
-
●Katarzyna Garbowska
-
●Aneta Maria Pawelczyk-Piłat dla ngo.pl