Publicystyka - ngo.pl

15 listopada obchodzimy Dzień Filantropii. Święto zostało ustanowione przez prezydenta USA Ronalda Reagana, a wspierane przez Association of Fundraising Professionals (AFP). Początkowo, od 1986 roku, Dzień Filantropii był obchodzony w Stanach Zjednoczonych Ameryki, później w Kanadzie, a obecnie jest uznawany za okazję, by uznać i celebrować wkład filantropów, darczyńców, wolontariuszy oraz organizacji pozarządowych w rozwój społeczny i pomoc potrzebującym na całym świecie. Również w Polsce, korzystamy z tego święta, aby doceniać - coraz śmielej - rozwijającą się rodzimą filantropię. 

Filantropia to nic innego jak przekazywanie wsparcia finansowego na cele społeczne. Choć to słowo wciąż często kojarzy się z wielkimi fortunami i amerykańskimi milionerami, w rzeczywistości filantropem może być każdy z nas. Nawet niewysokie, ale regularne darowizny przekazywane stowarzyszeniom i fundacjom stają się dla nich ogromnym źródłem siły i stabilności. W wielu krajach mówi się wręcz o „kulturze dawania” – codziennym nawyku, w którym ludzie dzielą się tym, co mają, i wspierają bliskie im inicjatywy adekwatnie do swoich możliwości.

Z badań Stowarzyszenia Klon/Jawor (Kondycja organizacji pozarządowych 2024) wynika, że darowizny od osób prywatnych trafiają już do 54% organizacji społecznych w Polsce, co oznacza wyraźny wzrost (z 49% w 2020 r. i 45% w 2014 r.). Równocześnie dynamicznie rośnie ich udział w całościowym bilansie finansowym sektora – obecnie darowizny indywidualne stanowią 15% budżetów wszystkich stowarzyszeń i fundacji, podczas gdy w 2020 roku było to zaledwie 6%.

Mimo rosnącej ofiarności, rozwój filantropii napotyka na istotne przeszkody. Jedną z nich jest m.in. społeczne niezrozumienie. 63% liderów i liderek organizacji społecznych uważa, że Polki i Polacy nie rozumieją istoty pracy organizacji społecznych i nie akceptują wydatków na koszty bieżące czy wynagrodzenia.

CZYTAJ TAKŻE: Zamiast grantozy. Trzy alternatywne modele finansowania organizacji społecznych >>

Mówią o tym także najnowsze badania Stowarzyszenia Klon/Jawor. Z raportu „Ufamy. Czy znamy? Polki i Polacy o organizacjach pozarządowych” wynika, że chociaż zaangażowanie Polek i Polaków we wspieranie organizacji społecznych jest coraz popularniejsze – w ciągu ostatniego roku darowiznę przekazało aż 59% z nas - to jednak dominują jednorazowe wpłaty, które rozważa 63% badanych, podczas gdy regularne wsparcie w formie stałego zlecenia bierze pod uwagę jedynie 35%. 

Co miesiąc lub częściej wpłaca dziś 9% badanych, co oznacza ponad dwukrotny wzrost względem 2023 roku, lecz kultura stałego finansowania dopiero się kształtuje. Rozwój stabilnego wsparcia utrudnia powierzchowna wiedza o tym, jak działają stowarzyszenia i fundacje – zasady ich finansowania rozumie mniej niż połowa Polaków (47%). W społeczeństwie pokutuje także mit „darmowej misji”: 41% badanych uważa, że osoby pracujące w organizacjach społecznych nie powinny oczekiwać wynagrodzenia, a darczyńcy niechętnie akceptują pokrywanie kosztów administracyjnych z ich wpłat.

CZYTAJ TAKŻE: Ufamy organizacjom. Ale czy naprawdę je znamy? Nowy raport Klon/Jawor już dostępny! >>

Jak to zmienić? Przede wszystkim potrzebny jest dobry plan, a nawet strategia.

Dzień Filantropii to dobry moment, aby opowiedzieć o wynikach prac, jakie od czerwca toczyły się w grupie ekspertów i ekspertek z organizacji społecznych nad Założeniami do Strategii Rozwoju Filantropii w Polsce, Oraz zachęcić nasze czytelniczki i czytelników, aby wzięli udział w toczących się właśnie (do 24 listopada) konsultacjach Ramowej koncepcji Strategii Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, która - naszym zdaniem - powinna uwzględniać również kwestie rozwoju filantropii.

Dobroczynność ma wiele twarzy. Na rzecz wspólnego dobra można się angażować na wiele sposobów. Jednym z nich jest przekazywanie darowizn finansowych. Dzięki nim organizacje społeczne mogą skutecznie pomagać, rozwijać się, budować zespoły specjalistów i stabilne, niezależne struktury. Darczyńcy zaś zyskują wpływ na świat, poczucie sprawczości i satysfakcję. Jak sprawić, aby chcieli wspierać organizacje swoimi środkami, a organizacje wiedziały, jak ich do tego zachęcać?   

Przez ostatnie miesiące odpowiedzi na to poszukiwał zespół ekspertów i ekspertek z organizacji społecznych, który - dzięki wsparciu Narodowego Instytutu Wolności  - wypracował założenia do Strategii Rozwoju Filantropii. Opracowany materiał stanowi punkt wyjścia do szerokiej rozmowy o rozwoju filantropii w Polsce.  

Pracom Grupy roboczej przyświecał główny cel: doprowadzenie do tego, aby filantropia w Polsce stała się dostępna dla każdego - zrozumiała, nieskomplikowana, świadoma oraz regularna. Chcielibyśmy (ponieważ byłam członkinią tego zespołu), aby powstała moda na dawanie, która przełoży się na sprawne funkcjonowanie organizacji społecznych i silniejsze więzi społeczne. W wypracowanym dokumencie proponujemy także rozwiązania, których wprowadzenie będzie zachętą do finansowego wspierania organizacji społecznych.

Czekamy jeszcze na upublicznienie ostatecznej wersji dokumentu wypracowanego przez Grupę. Ponieważ jednak konsultacje Ramowej koncepcji Strategii Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego już się rozpoczęły, chcemy przybliżyć 5 rekomendacji, które zostały zidentyfikowane i które powinny zostać ujęte w planach rozwoju i filantropii, i społeczeństwa obywatelskiego. Są to:

Zaprosiliśmy ekspertów i ekspertki, którzy pracowali w Grupie roboczej, aby w portalu ngo.pl podzielili się swoją perspektywą w każdym z tych obszarów.  

Wyniki prac Grupy roboczej zostały przekazane do Departamentu Społeczeństwa Obywatelskiego KPRM oraz NIW z apelem, by zostały uwzględnione w przygotowywanej rządowej Strategii Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. 

Teraz właśnie jest czas, aby wspólnie sprawdzić, czy tak się stało i w jakim stopniu. A jeśli nie - apelować i zabiegać o włączenie tych zagadnień do powstającej Strategii (w zakresie stosownym do obecnego, jak i późniejszego etapu prac).