Publicystyka - ngo.pl

Więcej osób ufa organizacjom niż małym firmom, lokalnym władzom czy prywatnym mediom. Zaufanie do organizacji jest stabilne na przestrzeni lat – kontrowersje, które pojawiają się w przestrzeni sektora pozarządowego, mają na nie bardzo ograniczony wpływ. 

W tegorocznym raporcie z badania wizerunku organizacji dostrzegliśmy jednak kilka innych zmian, które mogą mieć znaczenie dla samych organizacji. Sprawdźmy zatem, co obecnie Polki i Polacy sądzą na temat organizacji społecznych.

Ogólne skojarzenia z organizacjami pozarządowymi ulegają zmianie. Polki i Polacy spontanicznie potrafią wskazać różne aspekty działania organizacji – wymieniane są obszary działań, działalność bez zysku czy wolontariat. Widzimy w tym miejscu jednak dwie wyraźne różnice względem poprzedniego badania. Od 2023 roku spada odsetek osób, które łączą organizacje z niezależnością od polityki (z 23% do 7%). Działanie poza sektorem publicznym, czyli dosłownie „pozarządowość”, to cecha zapisana w nazwie organizacji. A mimo to od tego formalnego aspektu coraz ważniejsze stają się cele działania: pomoc i wsparcie. Potwierdza to wzrost takich odpowiedzi badanych z 10% do 32%.

To jeden z sygnałów, że dziś sektor pozarządowy Polkom i Polakom kojarzy się przede wszystkim z pomaganiem. Organizacje wymieniane z pamięci także na to wskazują. Respondenci i respondentki najczęściej kojarzą Wielką Orkiestrę Świątecznej Pomocy, Caritas i Polski Czerwony Krzyż, czyli organizacje, których obszarem działania jest pomoc. Te, które podejmują inne działania, na przykład w sporcie czy kulturze, schodzą na dalszy plan. Widzimy to także, kiedy pytamy o najczęściej napotykane w przestrzeni publicznej tematy działań organizacji. Pomoc społeczna w ostatnich latach staje się coraz bardziej widoczna i obecnie to z działaniami organizacji w jej sferze Polki i Polacy mają najczęściej styczność.

Skoro mówimy o styczności z działaniami, warto też zaznaczyć, ile osób w Polsce ma w ogóle kontakt z organizacjami. Zauważamy tutaj bowiem pozytywną zmianę. Rośnie odsetek Polek i Polaków, którzy deklarują bezpośrednią styczność (czyli działanie w organizacji, aktywne wspieranie jej lub korzystanie z jej działań). Jeszcze w 2020 roku było to 16%, a obecnie to już 31% Polek i Polaków. To znaczy, że blisko jedna na trzy osoby w Polsce ma bezpośredni kontakt z organizacją społeczną.

W tegorocznym badaniu odnotowaliśmy też wyjątkowo niski procent osób, które wcale nie mają kontaktu z organizacjami (25%). Pozostała część, czyli większość Polek i Polaków, styka się z organizacjami czy to bezpośrednio, czy pośrednio – w mediach lub przez znajomych. To wyraźny wzrost w stosunku do 2023 roku (z 60% do 75%).

Czy częstszy kontakt z organizacjami sugeruje, że Polki i Polacy mają styczność z większą różnorodnością działań organizacji? Niekoniecznie – możliwe, że działania pomocowe czy dobroczynne są najbardziej widoczne w przestrzeni publicznej (na przykład jako zbiórki czy kampanie społeczne) i to z nimi badani mają więcej styczności. Takie treści wzmacniają stereotypowy wizerunek organizacji jako działających przede wszystkim w obszarze pomocy. Dopuszczamy też możliwość, że część respondentek i respondentów nieświadomie styka się z działaniami stowarzyszeń lub fundacji w innych obszarach niż dobroczynność.

Mimo tego tak wysoki procent osób, które mają kontakt z organizacjami, to sukces – także dlatego, że przekłada się on na zaufanie. Podobnie jak w poprzednich latach, organizacjom ufają najczęściej te osoby, które mają z nimi bezpośrednią styczność (75%). Poziom zaufania jest za to najniższy wśród tych, którzy w ogóle nie mają kontaktu z organizacjami społecznymi (39%). Nie możemy uznać, że styczność z organizacją to jednoznaczna gwarancja zaufania. Widzimy natomiast, że kontakt może być jednym z czynników, które to zaufanie budują.

Poziom zaufania do organizacji społecznych jest stabilny, tak jak opinie, które przeważają na temat ich działalności. Podobnie jak trzy lata temu, większość osób widzi potrzebę działania organizacji w Polsce (67%). Nieco więcej niż połowa Polek i Polaków uważa, że pełnią one ważną funkcję kontrolowania władzy (56%). Z drugiej strony cały czas mniej niż co druga osoba deklaruje, że dostrzega na co dzień efekty działań organizacji. W tym roku to 47% respondentów i respondentek.

W tym roku zapytaliśmy o więcej aspektów funkcjonowania organizacji, żeby lepiej zrozumieć ich wizerunek. Widzimy, że wiedza dotycząca całego sektora społecznego nie jest powszechna – sugerują to przywołane wcześniej skojarzenia, które dotyczą głównie działań pomocowych. Co więcej, tylko 47% badanych deklaruje, że rozumie sposoby finansowania organizacji, a 52% wie, co oznacza samo określenie „organizacja pozarządowa”.

Polki i Polacy różnie patrzą też na zarabianie za pracę w organizacji. Większość, bo aż 60% badanych, jest zdania, że praca w organizacji wymaga bardzo mocnego poczucia misji. A czy satysfakcja z misji jest ważniejsza od zarabiania pieniędzy? Dla części badanych odpowiedź brzmi twierdząco. Tylko co trzecia osoba, czyli 36%, uważa, że pracując w organizacji, można zarobić duże pieniądze. Taki procent pojawia się w wynikach naszych badań wizerunku od dawna. Natomiast w tym roku 41% zadeklarowało też, że za pracę w organizacji nie powinno się oczekiwać wynagrodzenia.

Choć mamy różne opinie, zgadzamy się, że organizacje są potrzebne i chcemy wspierać ich rozwój i działania. Widzimy to w danych dotyczących przekazywania darowizn na rzecz organizacji. Odsetek osób, które wspierają finansowo organizacje, rośnie. Aż 59% Polek i Polaków obecnie deklaruje, że w ostatnim roku przekazało darowiznę finansową na rzecz organizacji społecznej (w porównaniu do 52% w 2023 roku). Zwracamy też szczególną uwagę na osoby, które wspierają regularnie, czyli co miesiąc lub częściej. Grupa takich osób pozostaje nieduża, ale wzrosła ponad dwukrotnie od ostatniego badania i obecnie wynosi 9%.

Większość darczyńców to osoby, które przekazują darowizny rzadko, maksymalnie kilka razy w roku. Wolimy wspierać akcyjnie, czyli jednorazowo, bardziej niż regularnie. Tę samą tendencję widzimy też w pytaniu o chęci do innych działań. Polki i Polacy są bardziej skłonni do pomocy z doskoku, jednorazowo, także w przypadku wolontariatu czy przekazywania darowizn rzeczowych. Skłonność do działania akcyjnego to trend, który zaobserwowaliśmy także w naszym ostatnim badaniu organizacji – „Kondycja organizacji pozarządowych”.

Badania (reprezentatywny sondaż oraz wywiady jakościowe) zostały zrealizowane przez agencję badawczą SW Research na zlecenie zespołu Badania Klon/Jawor.