Publicystyka - ngo.pl

Organizacje społeczne to ludzie, którzy je tworzą. Ale to specyficzny rodzaj ludzi. Takich od razu poznasz w tłumie.

Ile organizacji tyle misji i celów. Ale wspólną cechą większości osób, które w nich działają jest nieumiejętność "usiedzenia na miejscu". Ta specyficzna nadwyżka energii, która powoduje, że widząc potrzebę zaczynamy zastanawiać się jak jej zaradzić. Nie przechodzimy obok, nie jesteśmy w stanie przejść do porządku dziennego. Niezależnie od zobowiązań zawodowych czy osobistych staramy się stanąć na wysokości zadania, dając z siebie wszystko.

Wrażliwość i niezgoda na niesprawiedliwość: to również wspólna cecha organizacji społecznych i tworzących je ludzi. Zbyt wiele jest do poprawy w otaczającym nas świecie, aby pozostać biernym. Dlatego to najczęściej społecznicy, niejednokrotnie wyręczając nieefektywnie działające instytucje publiczne, podejmują się misji poprawy choćby kawałka otaczającej ich rzeczywistości. Niosąc pomoc osobom w kryzysie bezdomności albo otaczając opieką młodzież i dzieci dorastające w trudnych warunkach społecznych, czy chroniąc przed zniszczeniem cenne zasoby przyrody. Stając się głosem tych, którzy nie są wystarczająco słyszani. Wnosząc do debaty publicznej problemy tych, którzy sami nie są w stanie mówić o swoich potrzebach. Mobilizując, gdy trzeba wyjść na ulicę i wyrazić sprzeciw wobec nierespektowania praw innych osób.

Niemalże w kwestii każdej trudności na jaką napotkamy, można zaproponować różne sposoby jej pokonania. Jedne organizacje wskazują na konieczność pracy bezpośrednio z grupą doświadczającą danego problemu, inne przekonane są, że należy zaczynać od pracy nad zmianami systemowymi. Jedni społecznicy stawiają na wypracowanie rozwiązań w procesie włączającym użytkowników, inni zaczynają od pracy z ekspertami w danej dziedzinie.

Co zobaczymy, gdy przeniesiemy się w świat mniej namacalny, ale realnie decydujący o naszych działaniach? Jaką odpowiedź uzyskamy, gdy zapytamy o wartości jakimi kierują się społecznicy i organizacje? Formalnie jesteśmy członkami Unii Europejskiej dopiero drugą dekadę, ale też nigdy nie myśleliśmy o sobie inaczej niż jako o odwiecznym i ważnym członku europejskiej rodziny – historycznie, kulturowo i ideowo. Czy to więc europejskie wartości i prawa, jasno zdefiniowane w Traktach europejskich i w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej, są dla wszystkich organizacji wspólnym wyznacznikiem działań?

Trzeba szczerze zastanowić się nad pryncypiami, nad wspólną "bazą odniesienia", która powinna być niekwestionowanym zbiorem praw i wartości, a tymczasem, jak widzimy, często staje się źródłem polemik i niezgody. O ile możemy spierać się nad tym jaki model rozwiązania danego problemu jest najlepszy, o tyle tworząc zorganizowane społeczeństwo obywatelskie w Polsce nie powinniśmy mieć wątpliwości czym są europejskie wartości, które mają nas łączyć.

Obecnie stanęliśmy jako społeczeństwo i organizacje przed ogromnym wyzwaniem jakim jest tragedia Ukraińców i Ukrainek doświadczających zbrojnej agresji w swoim kraju. Trzeba działać szybko, skutecznie i bez wątpliwości, mając na względzie udzielenie pomocy przybywającym do nas osobom uciekającym z Ukrainy. Na pierwszej linii tych działań są jak zwykle organizacje społeczne, angażujące do pracy niemalże wszystkie swoje zasoby. Przybyły na miejsce jako pierwsze i opuszczą je jako ostatnie, zapewne długo po tym jak sytuacja przestanie już wzbudzać powszechne zainteresowanie. W takich okolicznościach trzeba działać i to nie czas, aby mówić o tym co może nas różnić.

Ale czy na pewno? Czy wszyscy udzielimy tej samej odpowiedzi, gdy trzeba będzie działać aby pomóc osobie uciekającej przed wojną, przed krzywdą, przed nieszczęściem i niesprawiedliwością? Czy wszyscy tak samo gotowi jesteśmy pojechać z pomocą na polsko-ukraińską granicę, jak na granicę polsko–białoruską? Czy więcej nas łączy czy dzieli?

Karolina Dreszer-Smalec – prezeska Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych w Warszawie, wiceprezeska sieci organizacji European Civic Forum w Brukseli, odpowiedzialna za koordynację prac grupy federacji krajowych. Członkini zarządu Fundacji na rzecz Collegium Polonicum w Słubicach oraz członkini Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w kadencji 2015-2020.