Publicystyka - ngo.pl

W nowy rok weszliśmy bez żadnych nowych rozwiązań w zakresie ochrony osób przymusowo migrujących szlakiem białoruskim. Wraz z pojawieniem się stałego zabezpieczenia granicy, zniesiona została strefa stanu wyjątkowego, natomiast Straż Graniczna wciąż na masową skalę stosuje nielegalne pushbacki, które narażają uchodźczynie i uchodźców na utratę zdrowia, a także życia (do końca 2022 roku oficjalnie wiadomo było o 30 śmierciach). Co noc aktywistki i aktywiści, w tym mieszkańcy przygranicznych wsi i miasteczek, są jedynymi, którzy niosą pomoc i ratują ludzkie życie.

Wydaje się, że opinia publiczna zdążyła się już przyzwyczaić do tego największego kryzysu humanitarnego w Polsce. Wiadomości o wycieńczonych ludziach, przekraczających polsko-białoruską granicę, zostały przyćmione przez doniesienia z zaatakowanej przez Rosję Ukrainy.

Nie odbyliśmy żadnej z dyskusji o ujawnionych przez kryzys kwestiach, w tym – moim zdaniem kluczowej – o systemowym rasizmie w Polsce.  

Ostatnie dni 2023 roku przyniosły także niespodziewane odwołanie z funkcji zastępczyni Rzeczniczka Praw Obywatelskich dr Hanny Machińskiej, nieustannie i z oddaniem zaangażowanej w pomoc uchodźcom z polsko-białoruskiej granicy, zarówno w lesie jak i w strzeżonych ośrodkach dla cudzoziemców.

24 lutego 2022 r. Federacja Rosyjska rozpoczęła pełnowymiarową inwazję na Ukrainę. Od tego czasu w Ukrainie mają miejsce liczne naruszenia praw człowieka i zbrodnie wojenne, w tym masowe zabójstwa cywilów i jeńców wojennych, tortury, przemoc seksualna, wymuszone zaginięcia i przymusowe deportacje. Według szacunków ukraińskiego Rzecznika Praw Obywatelskich ponad milion Ukraińców i Ukrainek zostało przymusowo deportowanych do Federacji Rosyjskiej. Trwa także bezprecedensowy proceder infiltracji i nielegalnego zbierania danych osobowych obywateli Ukrainy.

W oczekiwaniu na rozwiązania systemowe, lokalne wspólnoty w Polsce uruchomiły oddolne inicjatywy pomoce dla uciekających od wojny Ukrainek. Przeciążeni, pozbawieni państwowego wsparcia mieszkańcy miast i miasteczek wypalili się i zniechęcili. Wiele kwestii, zwłaszcza w zakresie mieszkalnictwa, adaptacji i integracji pozostaje nierozwiązanych.

W zakresie prawa władze państwowe po raz kolejny wykorzystały mechanizm spec ustaw. Ręczne sterowanie w tych sytuacjach ujawnia zarówno segregację uchodźców, jak i pilną potrzebę rewizji systemów zarządzania kryzysowego na poziomie lokalnym i ogólnopolskim.

W kwietniu 2022 r. ruszył proces Justyny Wydrzyńskiej z Aborcyjnego Dream Teamu. Po raz pierwszy w Polsce o pomoc w aborcji oskarżono aktywistkę. Grożą jej trzy lata więzienia.

W tym samym roku Polską wstrząsnęła śmierć 30-letniej Izabeli w szpitalu powiatowym w Pszczynie. Mimo zdiagnozowania wrodzonych wad płodu oraz bezwodzia, lekarze, zasłaniając się prawem bezwzględnie zakazującym aborcji, czekali aż płód sam obumrze.

Oba te przypadki są dowodem na łamanie podstawowych praw reprodukcyjnych kobiet, w tym m.in. prawa do legalnej, bezpiecznej aborcji i do usług zdrowia reprodukcyjnego dobrej jakości.

Bez wątpienia od kilku lat w Polsce obserwujemy potężny regres w zakresie przestrzegania praw człowieka przez funkcjonariuszy służb mundurowych. Negatywny wizerunek straży granicznej i policji związany z brutalnymi reakcjami wobec aktywistów, uchodźców czy osób osadzonych, potwierdzają doniesienia o bezkarności, a także braku profesjonalizmu tychże. Odpalenie granatnika przez Komendanta Głównego Policji w siedzibie komendy jest dowodem na głęboką zapaść w polskiej policji.

Korzystałam z: Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 15 września 2022 r. w sprawie łamania praw człowieka w związku z przymusową wywózką cywilów ukraińskich i przymusową adopcją dzieci ukraińskich w Rosji (2022/2825(RSP)), źródło: https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-9-2022-0320_PL.html

Anna Dąbrowska – obrończyni praw człowieka, animatorka społeczna, prezeska Stowarzyszenia Homo Faber, doktorantka na Wydziale Politologii UMCS.