– Gdy sześć lat temu przeprowadziłam się do Malina, zwróciłam uwagę na brak spotkań sąsiedzkich, choćby namiastki wspólnotowego życia. Bez takich rzeczy trudno się nowej osobie zaaklimatyzować – mówi Magdalena Koźmińska, założycielka fundacji Jak miło!.
Magdalena zna się na domowej kuchni, zwłaszcza na tradycyjnym wypiekaniu chleba, który wraca do łask. Z tego powodu łatwo jej było znaleźć pretekst do spotkania się z bliższymi i dalszymi sąsiadkami. Zaproponowała warsztaty. Salę z kuchnią udostępnił jej Ośrodek Kultury Sportu i Rekreacji w Wiszni Małej. Na pierwsze warsztaty przyszło dziesięć osób, a chętnych było zdecydowanie więcej.
– Tak duże zainteresowanie dało mi do myślenia. Czy w taki sposób ludzie chcą wspólnie spędzać czas? Czy potrzebują zgłębiać wiedzę na temat zdrowszego i bardziej naturalnego jedzenia? – zastanawia się Magdalena.
Jednym to smakuje, innym nie
Aby kontynuować warsztaty, Magdalena potrzebowała pieniędzy. Nie powiodła się próba pozyskania grantu w konkursie Lokalnej Grupy Działania w Trzebnicy, bo Magdalena nie miała jeszcze wtedy fundacji, ale nawet gdy ją wkrótce zarejestrowała, to i tak niestety przepadł jej wniosek o dotację na projekt „Droga przez mąkę – cykl warsztatów chlebowych”, który złożyła w gminie Wisznia Mała.
– W ostatnich latach wiele gmin tnie środki na różnego rodzaju działania miękkie. W dłuższej perspektywie takie oszczędności mogą przynieść więcej strat niż korzyści, ponieważ te działania są kluczowe dla budowania więzi społecznych, zaangażowania mieszkańców w życie lokalne czy przeciwdziałania wykluczeniu –
mówi Grzegorz Wójkowski, koordynator akcji Masz Głos.
Natomiast władze w Gostyniu (woj. wielkopolskie) – rodzinnym mieście Magdaleny, oddalonym o sto kilometrów od Malina – były zainteresowane współpracą. Tutaj na wniosek, który złożyła w ramach tego samego mechanizmu, co w Wiszni Małej, odpowiedź przyszła niemal od razu – i była to odpowiedź pozytywna. Aldona Grześkowiak, naczelniczka Wydziału Oświaty i Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego w Gostyniu, oraz Grzegorz Skorupski, zastępca burmistrza, wskazali Magdalenie wsie, w których warto zrobić warsztaty, dali kontakty do lokalnych społeczników i wyznaczyli osobę do stałego kontaktu. Magdalena mogła bezpłatnie korzystać ze świetlic wiejskich, np. w Osowie, Kosowie, Starym Gostyniu, Ziółkowie czy Krajewicach. Dotacja została przeznaczona m.in. na zakup aż 125 kg mąki.
Od przybytku głowa nie boli
Jedynym problemem zaczęło być ogromne zainteresowanie warsztatami. Wieść o nich niosła się pocztą pantoflową. Bardzo pomogła Izabela Wojtkowiak z Krajewic, która zna wielu lokalnych społeczników. Rekrutacją uczestniczek zajmowały się też sołtyski i panie z kół gospodyń wiejskich. Warsztaty odbyły się w dziesięciu wsiach, a udział w nich wzięło aż sto kobiet w różnym wieku. Niewątpliwie do udziału zachęcał je program, obejmujący naukę wypieku takiego chleba, który łatwo można także upiec samodzielnie w domu, np. „chleb bez wyrastania”, czyli z pominięciem trzykrotnego wyrastania drożdży, bagietki, chleb z węglem aktywnym, ze szpinakiem, z szafranem, z kakao. Wypieki były drożdżowe, czyli łatwiejsze do przygotowania niż te na zakwasie. Prowadząca prezentowała własne naczynia do wypieku chleba – żeliwne, żaroodporne, gliniane.
– Uczestniczki warsztatów zupełnie spontanicznie przynosiły także inne specjały własnej produkcji: ciasta, smalec, ogórki, pomidory ze swoich ogródków – mówi Natalia Leśniak, wiceprezeska fundacji Jak miło!, która pomagała organizacyjnie.
Po każdych warsztatach odbywał się konkurs na najpiękniejszy bochenek chleba wypieczony w domu z ciasta przygotowanego na warsztatach. Fundacja Jak miło! pozyskała nagrody od firm i portali internetowych: książki, magnesy, mąkę, torby, długopisy, gry. Byli to przeważnie producenci, u których Magdalena Koźmińska sama kiedyś wygrywała konkursy – np. marka Drożdże Babuni, od której otrzymała jedenaście fartuchów i 120 opakowań suchych drożdży.
Sukces rodzi sukces
Powodzenie projektu „Droga przez mąkę” zaprocentowało. Magdalena zdobyła zaufanie Lokalnej Grupy Działania w Trzebnicy, od której otrzymała grant w wysokości 3000 zł na projekt „Spotkania z tradycją”. W ramach tego przedsięwzięcia od sierpnia do grudnia 2024 roku zorganizowała trzy warsztaty chlebowe i dwa artystyczne we wsiach na terenie gminy Wisznia Mała. We wszystkich warsztatach uczestniczyły łącznie 52 osoby.
Zmiana
Nie tylko wspólne jedzenie łączy – wypiekanie też. Uczestniczki warsztatów zorganizowanych przez fundację Jak miło! dzielą się nabytymi umiejętnościami i przepisami z kolejnymi osobami. – Wiem o tym, ponieważ wysyłają mi zdjęcia. W Kosowie nowa pani sołtys Dorota Duda z okazji dożynek wypiekła chleby dla wszystkich gospodarzy ze swojej wsi – wyznaje z dumą Magdalena Koźmińska.
Magdalena Koźmińska została powołana na stanowisko koordynatorki w kilku powiatach w Polskim Związku Kół Gospodyń Wiejskich, dostała także zaproszenie do udziału w kolejnym wyzwaniu kulinarnym organizowanym przez markę Drożdże Babuni.
– „Droga przez mąkę” to nie tylko historia o chlebie, ale przede wszystkim o ludziach, ich pasji, zaangażowaniu i chęci do działania. Projekt pokazał, że nawet mały pomysł może przynieść wielkie efekty, połączyć ludzi w tym, co było kiedyś powszednie, oczywiste i tradycyjne, i za czym wszyscy chyba dziś tęsknimy
– mówi Grzegorz Wójkowski, koordynator akcji Masz Głos.
Nagroda Super Głos
Fundacja Jak Miło! została finalistą nagrody Super Głos przyznawanej co roku w ramach akcji Masz Głos Fundacji Batorego. Otrzymują ją grupy społeczne – formalne i nieformalne, które z ogromną determinacją dążą do wprowadzenia ulepszeń w swoim otoczeniu.
Pytanie do eksperta
Co to jest tryb pozakonkursowy 19a – czy w każdej gminie funkcjonuje, komu i jakie możliwości daje?
Odpowiada Karolina Ginejko ze Stowarzyszenia Aktywności Obywatelskiej Bona Fides:
Tryb pozakonkursowy, określany jako artykuł 19a ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, to uproszczona forma przekazania dotacji organizacjom społecznym na działania wpisujące się w zadania publiczne. Umożliwia on gminie lub innemu organowi administracji publicznej zawarcie z organizacją umowy na realizację zadania bez przeprowadzania otwartego konkursu ofert, pod warunkiem że wartość dofinansowania nie przekracza 10 tys. zł, a zadanie zostanie zrealizowane w ciągu maksymalnie 90 dni od podpisania umowy.
Choć ustawa daje każdej gminie możliwość stosowania tego trybu, to jego faktyczne funkcjonowanie zależy od decyzji lokalnych władz i zapisów w rocznym programie współpracy z organizacjami pozarządowymi. Tryb 19a jest szczególnie przydatny dla lokalnych stowarzyszeń i fundacji, które chcą zrealizować mniejsze działania społeczne, kulturalne, edukacyjne czy sportowe i szybko reagować na potrzeby mieszkańców. Dzięki niemu można sprawnie podjąć oddolną inicjatywę, bez długiego procesu aplikacyjnego, charakterystycznego dla procedury grantowej czy konkursowej.
Poznaj historie lokalne
„Atlas dobrych praktyk” to 25 historii działań lokalnych z całej Polski, zrealizowanych w ramach akcji Masz Głos Fundacji Batorego w 2024 roku. To swoiste kompendium wiedzy o tym, jak w praktyce działa społeczeństwo obywatelskie w Polsce. Opisane inicjatywy dotyczą m.in. integracji społeczności wiejskich, aktywizacji młodzieży, ochrony środowiska, dostępności przestrzeni publicznej i wsparcia osób potrzebujących. Pod każdą z nich są komentarze ekspertów, materiały dodatkowe, a na końcu indeks rzeczowy. „Atlas” można czytać tematycznie lub geograficznie, odnajdując inicjatywy z własnego regionu. Edycja 2024 to także przegląd laureatów i finalistów nagród Super Samorząd i Super Głos, wyróżniających najbardziej udane przykłady współpracy między w społecznościach lokalnych.
Akcja Masz Głos to prowadzony od 2006 roku ogólnopolski projekt Fundacji im. Stefana Batorego, który ma na celu budowanie dialogu i współpracy pomiędzy społecznościami lokalnymi a władzami samorządowymi. Patroni medialni: Ngo.pl, Onet.
Źródło: akcja Masz Głos
