Frekwencja w wyborach samorządowych 2024 roku rozczarowała nie tylko obserwatorów oraz komentatorów życia politycznego, ale też mieszkanki Letnicy, wsi w powiecie zielonogórskim. Do urn poszło tu niewiele ponad 50 procent uprawnionych do głosowania, w Świdnicy ponad 60 procent. Zbliżały się wybory do Parlamentu Europejskiego, które z reguły budzą najmniejsze zainteresowanie Polek i Polaków.
– Unia to nie tylko nowe drogi czy budynki, ale też edukacja, świadomość, doświadczenie, bezpieczeństwo. Te wybory były dla nas ważne – mówi Katarzyna Czetowicz ze stowarzyszenia Aktywne kobiety z Letnicy.
– To miały być trzecie wybory w ciągu niecałego roku. Mieszkańcy czuli już przesyt sprawami politycznymi – dodaje Małgorzata Jagoda ze stowarzyszenia.
Trzeba znać, aby wybrać świadomie
Aby ułatwić mieszkańcom Letnicy świadomy wybór, członkinie stowarzyszenia Aktywne kobiety z Letnicy zorganizowały wydarzenia plenerowe z udziałem kandydujących do Parlamentu Europejskiego. Choć był ciepły maj i okazja do wyjścia z domu, niewielu mieszkańców wzięło w nich udział.
– Ludzie podejrzewali, że robimy komuś kampanię, podczas gdy nie chciałyśmy wpłynąć na wynik wyborów, a na frekwencję. Mylili działania edukacyjne z promocją – mówi Małgorzata Jagoda. Część działań inicjatorki akcji przeniosły do internetu. Na facebookowym fanpage’u stowarzyszenia publikowały filmy edukacyjne pod hasłem „20 dowodów na 20-lecie”. Podkreślały w nich ważkość chwili, ponieważ wybory odbywały się w rocznicowym roku, dwadzieścia lat od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. W przeciwieństwie do innych kampanii, które mówiły głównie o korzyściach finansowych płynących z członkostwa w Unii, członkinie stowarzyszenia pokazywały korzyści niematerialne, np. zasady jasnego przedstawiania kosztów i cen, komfortowe warunki podróży.
Dla każdego coś europejskiego
Wielkim wydarzeniem kampanii był Rodzinny Festyn zorganizowany przez stowarzyszenie Aktywne kobiety z Letnicy 1 czerwca. Wydarzenie współfinansowała gmina Świdnica. Na pikniku dzieci i młodzież mogły skorzystać z animacji, gier i zabaw sportowych, a w kąciku europejskim z kolorowanek i materiałów od Komisji Europejskiej. Zaproszenie na festyn przyjęły kandydatki na posłanki Maja Nowak i Anita Kucharska-Dziedzic.
– Czuło się zadowolenie ludzi, że mimo wielu działań przedwyborczych i pewnie zaproszeń na pierwszy czerwcowy weekend kandydatki przyjechały właśnie do nas, na wieś, w której mieszka 650 osób – mówi uczestniczka wydarzenia.
Miesiąc później członkinie stowarzyszenia Aktywne kobiety z Letnicy wzięły udział w Rodzinnym Rajdzie Rowerowym, zorganizowanym przez stowarzyszenie Rowerowa Gmina Świdnica. Na mecie ustawiły stoisko informacyjne z materiałami o Unii, choć od wyborów minął już prawie miesiąc. – Dla nas cały rok był warty świętowania 20. rocznicy wstąpienia do Unii – mówi Katarzyna Czetowicz.
Czym skorupka za młodu nasiąknie
– Aktywne kobiety z Letnicy rozkręciły się europejsko – zauważa Małgorzata Łosiewicz, koordynatorka akcji Masz Głos, która z nimi współpracowała. We wrześniu, gdy dzieci poszły do szkoły i przedszkola, członkinie stowarzyszenia wpadły na pomysł zajęć o tematyce unijnej dla najmłodszych. Katarzyna Czetowicz, z wykształcenia pedagożka, stworzyła autorski scenariusz zajęć, Małgorzata Jagoda poszukała materiałów edukacyjnych. Wystarczyło podzwonić, porozmawiać i przedstawić plan zajęć, aby Europe Direct[1] i Komisja Europejska przesłały rozsypanki obrazkowe, kolorowanki z motywem Unii, wielkie, kolorowe mapy, z których dzieci mogły uczyć się nazw i lokalizacji krajów, a także materiały dla nauczycieli.
– Myślałyśmy, że organizacyjnie będzie ciężko uzyskać zgodę na zorganizowanie zajęć, tymczasem od Dnia Nauczyciela, kiedy zrobiłyśmy pierwsze zajęcia w Miejskim Przedszkolu nr 10 w Zielonej Górze, do końca roku przeprowadziłyśmy takich jeszcze sześć – mówi Katarzyna Czetowicz.
– Panie wspaniale przekazują wiedzę o Unii Europejskiej, dziecko nawet w domu chętnie dzieli się tym, czego nauczyło się na zajęciach – mówi mama jednego z przedszkolaków.
– Zajęcia pani Małgorzaty i pani Katarzyny są dynamiczne, różnorodne, dobrze dopasowane do wieku – opowiada wychowawczyni ze Szkoły Podstawowej nr 22 w Zielonej Górze. Na zakończenie zajęć każde dziecko otrzymało broszurę zaprojektowaną tak, aby angażować i rozwijać nie tylko wiedzę, ale także np. małą motorykę.
O Unii szczebel wyżej
W październiku stowarzyszenie Aktywne kobiety z Letnicy otrzymało zaproszenie do zorganizowania zajęć w Zespole Szkół Ekologicznych im. Unii Europejskiej w Zielonej Górze. Członkinie grupy poczuły satysfakcję i stres. – Szkoła średnia to jednak inny poziom wymagań i oczekiwań niż przedszkole czy szkoła podstawowa – mówi Małgorzata Jagoda. Ich zajęcia zarekomendowała szkole Monika Kujawska-Marszałek, koordynatorka zielonogórskiego punktu Europe Direct, która na co dzień współpracuje ze szkołami.
Członkinie stowarzyszenia zaprosiły na pogadankę z młodzieżą Mariusza Hubskiego, pracownika Dyrekcji Generalnej ds. Handlu Komisji Europejskiej w Brukseli, pochodzącego z Zielonej Góry. Chętnie podjął się wyzwania. Po spotkaniu i prezentacji uczniowie czterech klas sprawdzili swoją wiedzę o Unii w teście. – Wypadł bardzo dobrze. Nazwa szkoły zobowiązuje – mówi z uśmiechem Katarzyna Czetowicz.
Jeszcze tego samego dnia członkinie stowarzyszenia, Mariusz Hubski i Monika Kujawska-Marszałek spotkali się z wojewodą lubuskim Markiem Cebulą, aby porozmawiać o potrzebie edukacji europejskiej i obywatelskiej młodzieży.
Zmiana
Letnica udowadnia, że europejskość to nie tylko współrzędne geograficzne, lecz także stan ducha, niezależny od wieku. Stowarzyszenie Aktywne kobiety z Letnicy, które obok dotychczasowych działań typu warsztaty rękodzieła zaczęło prowadzić zajęcia edukacyjne o Unii Europejskiej i współpracować z punktem informacyjnym Europe Direct w Zielonej Górze oraz Komisją Europejską, wyspecjalizowało się w temacie Unii.
– Wspólnie staramy się wypracować takie działania, które będą angażowały młodych lubuszan do działania i pokazywały, że ich sprawy są ważne dla Europy, a ich głos ma znaczenie – mówi Monika Kujawska-Marszałek o współpracy z mieszkankami Letnicy.
Nagroda Super Głos
Stowarzyszenie Aktywne Kobiety z Letnicy zostało laureatem nagrody Super Głos, przyznawanej w ramach akcji Masz Głos Fundacji Batorego. Jurorzy docenili pomysł na edukowanie mieszkańców w różnym wieku o zagadnieniach dotyczących Unii Europejskiej.
Pytanie do eksperta
Czy organizacja społeczna może prowadzić w szkole zajęcia dodatkowe? Na jakich zasadach?
Odpowiada Katarzyna Gajda ze Stowarzyszenia Rozwoju Inspiracje:
Zajęcia dodatkowe mogą się odbywać na zaproszenie dyrekcji placówki lub organu prowadzącego albo z inicjatywy organizacji społecznej. Zwróćcie się do dyrekcji z wnioskiem, który prawdopodobnie będzie opiniowany również przez radę szkoły i radę rodziców (jeśli takie organy funkcjonują w danej placówce). Do wniosku dołączcie dokładny plan zajęć i tematykę.
Jeśli dyrekcja da Wam zielone światło na zorganizowanie zajęć, zapoznajcie się ze standardami ochrony małoletnich obowiązującymi w placówce i zwróćcie się do Krajowego Rejestru Karnego o zaświadczenie o niekaralności w zakresie przestępstw wobec nieletnich. Bez tego zaświadczenia nie możecie być dopuszczeni do pracy z dziećmi. Inne dokumenty to już kwestia indywidualnych ustaleń z dyrekcją.
Pierwszy ważny szczegół: zajęcia może przeprowadzić tylko ta organizacja, która w swoim statucie ma zapis dotyczący prowadzenia działalności edukacyjnej. Zupełnie odpadają tutaj organizacje polityczne.
Drugi ważny szczegół: podczas zajęć nie wolno robić zdjęć, chyba że dostaliście na to zgodę – najlepiej pisemne oświadczenie rodzica o zgodzie na utrwalanie, przechowywanie i wykorzystywanie wizerunku.
Materiał dodatkowy na stronie maszglos.pl
Webinarium Jak wdrożyć Standardy Ochrony Dzieci w organizacji społecznej?
Poznaj historie lokalne
„Atlas dobrych praktyk" to 25 historii działań lokalnych z całej Polski, zrealizowanych w ramach akcji Masz Głos Fundacji Batorego w 2024 roku. To swoiste kompendium wiedzy o tym, jak w praktyce działa społeczeństwo obywatelskie w Polsce. Opisane inicjatywy dotyczą m.in. integracji społeczności wiejskich, aktywizacji młodzieży, ochrony środowiska, dostępności przestrzeni publicznej i wsparcia osób potrzebujących. Pod każdą z nich są komentarze ekspertów, materiały dodatkowe, a na końcu indeks rzeczowy. „Atlas” można czytać tematycznie lub geograficznie, odnajdując inicjatywy z własnego regionu. Edycja 2024 to także przegląd laureatów i finalistów nagród Super Samorząd i Super Głos, wyróżniających najbardziej udane przykłady współpracy między w społecznościach lokalnych.
Akcja Masz Głos to prowadzony od 2006 roku ogólnopolski projekt Fundacji im. Stefana Batorego, który ma na celu budowanie dialogu i współpracy pomiędzy społecznościami lokalnymi a władzami samorządowymi. Patroni medialni: Ngo.pl, Onet.
[1] Europe Direct to sieć punktów informacyjnych upowszechniających wiedzę na temat Unii Europejskiej rowadzonych przez Komisję Europejską. Pomagają one w znalezieniu aktualnych i prawidłowych informacji na temat Unii, danych kontaktowych, udzielają też odpowiedzi na pytania lub przekazują je do Komisji Europejskiej.
Źródło: akcja Masz Głos