Publicystyka - ngo.pl

Jędrzej Dudkiewicz, ngo.pl: – Stowarzyszenie Od-Do działa od 2001 roku. Jak wygląda jego historia, co jest sednem działalności i czy zmieniało się to na przestrzeni lat?

Cezary Biernacki: – Misja jest naszym niezmiennym fundamentem. Wyszliśmy od potrzeby wspierania osób, które miały trudny start w życiu nie z własnej winy, lecz z powodu środowiska, w którym dorastały. Dorośli, zamiast wspierać i dawać poczucie bezpieczeństwa, bywali zagrożeniem, co zmuszało młodych do skupiania się na przetrwaniu zamiast na własnym rozwoju. Wraz z kilkoma osobami postanowiliśmy założyć stowarzyszenie, które na początku działało… „na kanapie” w mieszkaniu Ani.

Anna Seweryńska: – Od razu otrzymaliśmy kredyt zaufania od dzielnicy Wola – zarówno od ówczesnej dyrektorki Ośrodka Pomocy Społecznej, Jolanty Sobczak, jak i naczelnika Wydziału Spraw Społecznych i Zdrowia Urzędu Dzielnicy, Mirosława Starzyńskiego. Bardzo nas wsparli: dodali odwagi do działania i pomogli w staraniach o lokal, w którym moglibyśmy się rozwijać. OPS wkrótce stał się naszym stałym partnerem we współpracy i realizacji różnych projektów, więc współpraca z samorządem dzielnicowym od początku układała się bardzo dobrze. Równolegle, z ofertą stworzenia programu wielowątkowego wsparcia psychologicznego dla młodych dorosłych w wieku 18-26 lat z rodzin dysfunkcyjnych, DDA (dorosłe dzieci alkoholików) i DDD (dorosłe dzieci z rodzin dysfunkcyjnych), zwróciliśmy się do Urzędu m.st. Warszawy. Otrzymaliśmy dotację i mogliśmy ruszyć.

C.B.: – Ważne było także wsparcie „koleżeńskie” od różnych organizacji społecznych, m.in. Towarzystwa Pomocy Młodzieży. Ostatecznie, dzięki preferencyjnym warunkom od dzielnicy Wola, znaleźliśmy lokal przy ulicy Siedmiogrodzkiej – dużą piwnicę z wysokimi oknami. Wymagała gruntownego remontu, na który nie mieliśmy środków, więc wiele prac wykonaliśmy własnymi siłami, w tym zabezpieczenie przed przeciekaniem wód gruntowych.

A.S.: – Nawiązaliśmy też porozumienie z warszawskim Urzędem Pracy i stworzyliśmy Klub Pracy Młodych. Dzięki temu otrzymaliśmy meble, komputery i pozostały sprzęt potrzebny do działania. Klub idealnie wpisywał się w naszą misję „przeprowadzania” osób od destruktu do konstruktu – pomagania w odzyskiwaniu samoakceptacji, poczucia własnej wartości i sprawczości.

C.B.: – To było kluczowe, bo akurat trwał poważny kryzys na rynku pracy (lata 2004-2008) i trudno było znaleźć zatrudnienie. A nasi podopieczni, nawet absolwenci atrakcyjnych kierunków, często zmagali się z niską samooceną. Zainteresowanie pomocą było tak duże, że zdarzył się przypadek osoby, która zataiła ukończenie jednego kierunku i rozpoczęcie drugiego, by tylko zakwalifikować się do programu.

A.S.: – Z czasem „wypączkowało” z tego wiele projektów, współfinansowanych także ze środków unijnych i przy wsparciu samorządu. Łączyliśmy pomoc psychologiczną i rozwój kompetencji miękkich z wejściem na rynek pracy: doradztwem zawodowym, kursami i stażami. W ten sposób wiele osób stanęło na nogi i zaczęło znacznie lepiej funkcjonować. Równolegle nieprzerwanie prowadziliśmy – i nadal prowadzimy – programy terapeutyczne.

Jeden z nich to program „Z dalekiej podróży do własnych kątów”. Proszę opowiedzieć, na czym on polega?

A.S.: – To nasze ukochane dziecko – dwuletni program, poprzez który chcemy, aby każda osoba zaakceptowała siebie taką, jaka jest i wzięła odpowiedzialność za to, na co ma realny wpływ. Podstawą programu jest grupa, która pełni różne funkcje. Z jednej strony stanowi okazję do socjalizacji, budowania relacji i stawiania granic, a z drugiej – bywa lustrem, które pozwala dostrzec w innych to, czego nie widzimy u siebie. Kiedy już to dostrzeżemy, łatwiej nad tym pracować. Program umożliwia pracę nad sobą i wgląd w to, co ukształtowało daną osobę – najczęściej są to warunki rodzinne oraz różne formy przemocy: fizyczna, psychiczna, ekonomiczna czy seksualna. Celem jest, by podczas procesu uczestnicy „uważnili” samych siebie i zaczęli postrzegać się jako wartościowe osoby. W czasie programu organizujemy także tzw. maratony – dłuższe spotkania grupowe – warsztaty tematyczne oraz wyjazdowe treningi terapeutyczne, które wspierają różnorodne kompetencje społeczne. Podczas nich grupa spędza razem 24 godziny na dobę, a telefony są wyłączone. Całość kończy trening konstruktywnego rozstania, co pozwala podsumować dwuletni proces i ocenić, co każdemu uczestnikowi dał ten program.

C.B.: – To jeszcze nie wszystko. Każdy uczestnik otrzymuje także wsparcie w terapii indywidualnej. Oczywiście terapeuci omawiają poszczególne przypadki, ale nigdy nie przenosimy tych informacji na grupę – to sami uczestnicy decydują, czym chcą się podzielić z innymi. Ważne jest, że każdy sam wybiera, jak korzysta z terapii. Dzielimy się informacjami zwrotnymi i emocjami, zdarza się też wyrażanie złości, ale nikogo nie odrzucamy ani nie skreślamy, nawet jeśli ktoś kilkukrotnie nie przyjdzie.

A.S.: – Każdy może dokonać własnego wyboru, który nie musi podobać się innym, bo konsekwencje ponosi przede wszystkim ta osoba. Staramy się pokazać różne schematy – na przykład w domu, gdzie ojciec nadużywa alkoholu, to jego wybór i nikt inny nie ponosi za to winy. Dziecko może powtórzyć ten wybór, ale nie musi.

C.B.: – W takich domach dzieci często słyszą, że coś powinny albo że ciągle robią coś źle. Dlatego w naszym programie odchodzimy od takich ocen. Sprawdzamy, czego dana osoba naprawdę chce, czego potrzebuje i na co jest gotowa – z własnej woli – się zdecydować.

Jakie inne programy i projekty oferujecie osobom, które do Was przychodzą?

A.S.: – Mamy również projekt „Zrób to zamiast! Od marzeń do realizacji”, realizowany wspólnie z Fundacją Nebo w ramach Lokalnego Systemu Wsparcia. To inicjatywa wspierająca osadzenie się na rynku pracy oraz rozwijająca samodzielność uczestników. Oferujemy warsztaty kompetencji społecznych, spotkania z doradcą zawodowym, prawnikiem, mentorami oraz kursy zawodowe.

C.B.: – Organizujemy także wyjazdy profilaktyczne dedykowane uczestnikom naszych długofalowych programów. Mają one „komponent wsparciowy”, szczególnie dla osób znajdujących się w trudnym momencie życia i potrzebujących dodatkowej pomocy.

A.S.: – Nasza oferta jest już dobrze wpisana w politykę społeczną miasta, jednak trudno byłoby nam się utrzymać bez prowadzenia również działalności odpłatnej. Dlatego realizujemy program dla osób dorosłych (od 27. roku życia) z doświadczeniami DDA i DDD pod nazwą „Od szarej codzienności do jasnych perspektyw”. Oferta jest bardzo podobna do programu „Z dalekiej podróży do własnych kątów”.

C.B.: – Warto dodać, że dzięki środkom unijnym zrealizowaliśmy również projekty mające na celu wzmocnienie kompetencji osób pracujących z ludźmi wychowanymi w rodzinach dysfunkcyjnych. W pewnym momencie postanowiliśmy podzielić się naszym doświadczeniem, czerpiąc jednocześnie z irlandzkich partnerów, z którymi współpracowaliśmy przy jednym z projektów. Dzięki temu powstała nasza własna szkoła psychoterapii DDA. Dołączają do nas osoby, które ukończyły psychologię, pedagogikę czy nauki społeczne i chcą rozwijać się dalej, realizując marzenie o zostaniu psychoterapeutą.

Czy zauważacie w ciągu tych lat zmiany w obszarach, którymi się zajmujecie?

A.S.: – Ogromna zmiana dotyczy składu uczestników naszych programów.

C.B.: – To prawda, większość uczestników przyjmuje leki wspierające leczenie różnych objawów. Związane jest to z oczekiwaniem szybkich efektów – „wezmę pigułkę i przestanie boleć”. Kiedy mówimy o dwuletnim programie, początkowo pojawiają się opory, ale na koniec uczestnicy pytają, czy mogą zostać na kolejny rok.

A.S.: – Zdecydowana zmiana to też przejście na tryb online, głównie przez pandemię. Bardzo ważne w procesie są wyjazdowe treningi terapeutyczne – brak udziału w nich utrudnia dalsze uczestnictwo, bo podczas wyjazdu dzieje się bardzo dużo. Kiedyś ludzie przesuwali terminy lub brali urlopy dziekańskie, teraz często próbują łączyć się zdalnie i robić dwie rzeczy naraz, ale nie pozwalamy na to, bo przeczyłoby to idei wyjazdów.

C.B.: – To wynika z naszych obserwacji i doświadczeń. Nie wymyślamy tych zasad na chybił trafił, tylko opieramy się na tym, co działa. Pandemia pokazała, że online się nie sprawdziło, dlatego postanowiliśmy wrócić do spotkań na żywo, oczywiście z zachowaniem obowiązujących zasad bezpieczeństwa. To pomogło wielu osobom dokończyć trwające procesy.

A.S.: – Spotkania twarzą w twarz są kluczowe, bo trudno sobie wyobrazić, że uczestnik może pracować nad sobą, będąc w niesprzyjającym, niebezpiecznym domu. Podczas pandemii widzieliśmy, jak ludzie łączyli się ukradkiem, chowając się gdzieś i szeptając.

C.B.: – Wykorzystujemy online tam, gdzie się da, np. w konsultacjach. Ale programów terapeutycznych online nie prowadzimy. Ludzie z całej Polski i zagranicy osobiście przyjeżdżają na nasze spotkania.

Czy jesteście dumni z czegoś szczególnego?

C.B.: –

Ta nasza konsekwencja została doceniona nagrodą S3KTOR.

A.S.: – Nagroda jest potwierdzeniem, że staliśmy się swoistym „samograjem”, bo kiedy jeszcze nie mamy złożonej oferty w konkursie na kontynuację projektów, to już są chętni, by wziąć w nich udział. To ogromne zaufanie, które zawdzięczamy m.in. naszemu zgranemu zespołowi. Jesteśmy miejscem, które można odwiedzić, by nabrać energii, ale też zostać na dłużej – i wiele osób tak właśnie robi. Sukcesem są też świetne, partnerskie relacje z warszawskimi instytucjami samorządowymi.

C.B.: – Stale się rozwijamy. Od dawna nie jesteśmy już w piwnicy, tylko w przestronnym lokalu na parterze przy ul. Młynarskiej, z wejściem bezpośrednio z ulicy. Zwiększamy nasze kompetencje i poprawiamy komfort pracy, co przekłada się na lepsze wsparcie naszych odbiorców.

A.S.: – To nie koniec – marzymy o własnej bazie, gdzie będziemy mogli organizować wyjazdy. Szukamy sponsora. A póki co, skupiamy się na jak najlepszym wsparciu osób, które do nas trafiają.

Cezary Biernacki – psychoterapeuta, trener i superwizor, współzałożyciel oraz prezes Stowarzyszenia OD-DO. Od wielu lat zajmuje się pomocą psychologiczną i psychoterapeutyczną osobom z doświadczeniem DDA/DDD. Jest autorem i współautorem programów terapeutycznych oraz rozwojowych, współautorem książki „DDA, czy to ja?", a także współinicjatorem ruchu samopomocowego dla Dorosłych Dzieci Alkoholików w Polsce. Członek Branżowej Komisji Dialogu Społecznego oraz Miejskiej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych m.st. Warszawy. Prowadzi psychoterapię, szkolenia, warsztaty oraz superwizje, wspierając osoby w procesie zmiany oraz rozwoju osobistego.

Anna Seweryńska – psychoterapeutka, trenerka i superwizorka, współzałożycielka oraz kierownik merytoryczny Stowarzyszenia OD-DO. Od wielu lat zajmuje się pomocą psychologiczną i psychoterapeutyczną osobom z doświadczeniem DDA/DDD. Jest autorką pierwszego w Polsce programu psychoterapeutycznego dla Młodych Dorosłych Dzieci Alkoholików oraz współautorką książki „DDA, czy to ja?". Prowadzi psychoterapię, szkolenia, warsztaty i superwizje, wspierając osoby w procesie zdrowienia, rozwoju osobistego oraz budowania satysfakcjonujących relacji. Aktywnie angażuje się w rozwój środowiska psychoterapeutycznego i popularyzację wiedzy dotyczącej skutków dorastania w rodzinach dysfunkcyjnych.