Publicystyka - ngo.pl

Pisząc o zdobywaniu pieniędzy, używamy różnych określeń. Uporządkujmy te, które są ważne z punktu widzenia oceny oferty i używamy ich w tekście.

Projekt społeczny to konkretny sposób działania, który: prowadzi do określonych zmian społecznych, ma wyznaczony cel, jest osadzony w czasie (ma początek i koniec), ma określone koszty i jest jednorazowy. Powstaje w wyniku planowania i jest podstawowym sposobem pracy organizacji pozarządowej. Na przykład: kampania informacyjna zwiększająca wiedzę o zdrowym żywieniu wśród nastolatków danej szkoły; turniej piłkarski dla rodzin w dzielnicy; szkolenie dla osób pracujących z seniorkami i seniorkami o przepisach i świadczeniach dla tej grupy wiekowej.

Logika projektowa (cykl, koło projektu) to 6 kroków, które wykonujemy w określonej kolejności, planując projekt, aby był poprawny, spójny i kompletny. Kroki logiki projektowej to: analiza sytuacji (społeczności, grupy docelowej) i diagnoza problemu (na jaki problem, potrzebę odpowiada projekt), wyznaczenie celu (jaka ma zajść zmiana), wybranie działań (co, jak i kiedy się wydarzy), określenie efektów (jakie rezultaty będą osiągnięte), zrobienie budżetu i harmonogramu oraz zaplanowanie monitoringu i ewaluacji. Projekt społeczny, przygotowany zgodnie z logiką projektową, jest warunkiem przygotowania dobrej oferty do konkursu.

Oferta na realizację zadania publicznego to narzędzie zdobycia pieniędzy na realizację projektu; to formularz, w który organizacja wpisuje przygotowany projekt społeczny, zgodnie z wymogami urzędu.

Organizacja zaplanowała projekt społeczny, zdecydowała, że pasuje do danego konkursu i wypełniła formularz oferty. Na co zwrócić uwagę z punktu widzenia logiki projektowej?

3 RZECZY, KTÓRE SPRAWDZASZ

1. Czy projekt społeczny opisany w ofercie jest adekwatny do konkursu? 
Każdy konkurs grantowy ma swoje założenia, które są opisane w ogłoszeniu konkrsowym np. wsparcie określonej grupy docelowej czy typu działań. Sprawdź, czy projekt, który przygotowała organizacja je realizuje. Zwróć uwagę przede wszystkim na to, czy:

• cel projektu, jest zgodny z celem konkursu: czy zmiana, którą planuje osiągnąć organizacja przyczyni się do zmiany społecznej, na której zależy urzędowi,
• grupa docelowa, dla której organizacja planuje działania pokrywa się z tą, do której adresowany jest konkurs,
• budżet i czas realizacji projektu mieszczą się w wyznaczonych ramach.

Jeśli w ogłoszeniu konkursowym są inne ważne założenia (np. obowiązkowe rezultaty), to sprawdź, czy organizacja uwzględniła je w opisie projektu. Oferty, które rekomendujesz, powinny spełniać te wymogi w największym stopniu.

Przykład: celem konkursu jest edukacja w zakresie bezpieczeństwa cyfrowego osób seniorskich 70+ z wybranej dzielnicy, projekty mają trwać minimum 9 miesięcy. Projekt, który jest adresowany do nastolatków w tym temacie, albo dotyczy aktywności ruchowej seniorów nie będzie adekwatny do założeń konkursu.

2. Czy projekt społeczny opisany w ofercie jest zgodny z logiką projektową?
Sprawdź, czy projekt jest kompletny (w opisie jest 6 elementów logiki) oraz spójny (czy elementy wynikają z siebie nawzajem). W dobrze przygotowanej ofercie od razu zobaczysz, czy jest zachowana logika projektowa. Zwróć uwagę na:

1. Kompletność i rzetelność diagnozy: czy realizacja projektu jest uzasadniona i opowiada na potrzeby określonej grupy? Czy organizacja zbadała potrzeby odbiorców, sytuację społeczności i może poprzeć to danymi (np. ankiety, rozmowy z podopiecznymi, korespondencja z partnerami, opinie uczestników) lub swoim doświadczeniem? W diagnozie nie musi być rozbudowanych, specjalistycznych badań, ale uzasadnienie realizacji projektu nie może być wyssane z palca ani oparte na obiegowych opiniach i stereotypach. W formularzu oferty nie ma osobnego pola na opisanie diagnozy. Informacji uzasadniających potrzebę realizacji projektu szukaj w polach „Syntetyczny opis zadania” , lub „Opis zakładanych rezultatów” (w części opisu o planowanej zmianie) albo w „Charakterystyce oferenta”.
2. Poprawny cel: czy cel wynika z diagnozy i odnosi się do konkretnego problemu i grupy docelowej? Czy jest sformułowany zgodnie z zasadą RUMAK: Realny, Umiejscowiony w czasie, Mierzalny, Adekwatny (do sytuacji, potrzeb), Konkretny. W formularzu oferty nie ma osobnego pola na wskazanie celu. Informacji o tym, jaką zmianę przewiduje projekt szukaj w polach „Syntetyczny opis zadania” lub „Opis zakładanych rezultatów” (w części opisu o planowanej zmianie).
3. Czy rezultaty są spójne z celem i działaniami oraz właściwie opisane? Te informacje znajdziesz w dedykowanych polach “Opis zakładanych rezultatów” oraz “Dodatkowe informacje dotyczące rezultatów” (więcej o ocenie rezultatów w artykule: Niezbędnik oceniającego. Rezultaty w ofercie – na co zwrócić uwagę?).
4. Odpowiednie działania: czy zaproponowane działania pozwolą osiągnąć cel? Czy są realne i odpowiednie dla grupy docelowej oraz sytuacji? Czy są opisane zrozumiale i szczegółowo: wiadomo dokładnie, co się wydarzy? Czy bazują na kompetencjach i zasobach organizacji? Informacji o tym szukaj w punktach „Syntetyczny opis zadania” oraz „Plan i harmonogram działań”. Przydatne mogą być także informacje w punkcie „Charakterystyka oferenta”. 
5. Poprawny budżet i harmonogram: czy te elementy są czytelnie przygotowane i kompletne (wszystkie działania są uwzględnione)? Czy wiadomo, które działanie ile kosztuje i kiedy będzie zrealizowane? Informacji o tym szukaj w polu „Plan i harmonogram działań” oraz „Kalkulacja przewidywanych kosztów realizacji zadania publicznego” (więcej o ocenie budżetu w artykule: Niezbędnik oceniającego. Budżet w ofercie – na co zwrócić uwagę?).
6. Zaplanowany monitoring i ewaluacja: czy organizacja przewidziała, jak będzie sprawdzać stan realizacji projektu oraz jego skuteczność? W formularzu oferty informacji szukaj o tym m.in. w polu „Dodatkowe informacje dotyczące rezultatów realizacji zadania publicznego”, gdzie organizacja może opisać sposób monitorowania rezultatów. Warto także zajrzeć do pola “Inne informacje”, gdzie organizacja może opisać różne rzeczy, które mogą mieć znaczenie dla oceny jej projektu.

Gdy czytasz poszczególne części oferty i widzisz między nimi logiczny związek, to z dużym prawdopodobieństwem znaczy, że projekt jest spójny i dobrze przygotowany. Ale gdy podczas lektury masz wątpliwości i pojawiają się pytania „ale dlaczego oni tak to chcą zrobić” lub „czemu takie działanie planują” albo „dlaczego taka kwota w budżecie”, to znak, że warto uważnie przyjrzeć się poszczególnym elementom logiki projektowej i poszukać związku między nimi. 

Przykład: organizacja opisuje trudną sytuację młodzieży w obszarze relacji rówieśniczych, a cel projektu dotyczy zwiększania świadomości nauczycieli w zakresie zaburzeń żywienia (jedno nie wynika z drugiego wprost w opisie); działania to lista haseł, opisanych skrótowo: dwudniowe szkolenie dla nauczycieli, broszura z opisem zaburzeń, konferencja online z ekspertami - bez opisu co się wydarzy, na czym to polega oraz bez wykazania związku między poszczególnymi działaniami; budżet zawiera ogólne kwoty, które trudno powiązać z działaniami.

3. Czy projekt opisany w ofercie jest poprawny, realny, ciekawy?
Oceń, czy to co proponuje organizacja ma szansę realizacji (w danym miejscu, grupie docelowej) i jest zgodne z obowiązującym prawem, bądź standardami konkretnych działań (jeśli takie są). Oceń, czy propozycja organizacji jest po prostu ciekawa i atrakcyjna. Zwróć też uwagę, czy jest ważna dla kontynuacji określonego procesu czy zmiany. Zastanów się, czy jest uzupełnieniem innych działań (np. w danym miejscu) lub tylko powiela istniejące rozwiązania. Zwróć uwagę, czy oferta jest napisana czytelnie i zrozumiale.

Przykład: organizacja planuje działania zwiększające kompetencje społeczne osób z niepełnosprawnością ruchową z jednej z dzielnic; ma bardzo oryginalne pomysły, ale w opisie oferty trudno znaleźć uzasadnienie dla tych działań. Dodatkowo w różnych miejscach są zamiennie stosowane określenia szkolenie, warsztat, spotkanie edukacyjne, mentoring i trudno ocenić, które rzeczy się powtarzają, a które są nowe oraz co ile kosztuje i ile będzie trwało. Część działań zaplanowano w budynku, o którym wiesz, że nie spełnia wymogów dostępności.

Wiesz już, na co zwrócić uwagę, oceniając spójność i logiczność projektu. Na koniec 3 wskazówki do samego procesu sprawdzania

1. Oceniaj całość projektu
Przeczytaj najpierw całą ofertę, zrozum kontekst opisanego projektu, a potem krok po kroku sprawdzaj, czy została zachowana logika projektowa i czy jej poszczególne elementy są opisane w ofercie i wynikają z siebie (nawet jeśli są opisane w różnych miejscach oferty).

2. Zachowaj ciekawość i obiektywizm
Korzystaj ze swojego doświadczenia pozarządowego, ale pamiętaj, że nie wiesz wszystkiego. Zachowaj otwartą głowę. Jeśli podczas oceny nie rozumiesz pomysłu (np. nie wiesz czy w danej grupie wiekowej dane działanie jest odpowiednie), bądź nie wiesz jak go ocenić, to zapytaj innych osób z komisji konkursowej lub poszukaj informacji na własną rękę.

3. Zachowaj dyskrecję
Oceniasz czyjąś pracę. Czasem jest pełna błędów, a czasem innowacyjnych pomysłów. Nie komentuj i nie wynoś poza pracę komisji konkursowej szczegółów ocenianych projektów i swoich wrażeń.

Życzę Ci dobrego nastawienia, otwartej głowy, ciekawych i logicznych projektów do oceny. Powodzenia!