Publicystyka - ngo.pl

Na Śląskim Forum 28 października 2026 r. spotkało się kilkaset osób. Jego organizatorem było Śląskie Forum Organizacji Pozarządowych „KAFOS” i Województwo Śląskie. Wydarzenie odbyło się pod patronatem honorowym Marszałka Województwa Śląskiego Wojciecha Saługi.

Forum otworzyli wspólnie Joanna Bojczuk, wicemarszałkini Województwa Śląskiego, oraz prezes KAFOS Krzysztof Hołyński. Po nich powitał uczestników Maciej Stachura, wiceprezydent Katowic, a w trakcie konferencji dołączył członek Zarządu Województwa Śląskiego, Rafał Adamczyk. Prowadzącym całe wydarzenie był Piotr Bańczyk, wiceprezes Centrum Aktywności w Mikołowie.

Część merytoryczna spotkania rozpoczęła się panelem „Przyszłość organizacji pozarządowych: Wspólnota, Współpraca i Wsparcie jako filar rozwoju społeczności”. Poprowadził go Krzysztof Hołyński, a wzięli w nim udział: Adriana Porowska, wiceprzewodnicząca Komitetu ds. Pożytku Publicznego, Michał Braun, dyrektor Narodowego Instytutu Wolności, Justyna Ochędzan, prezeska zarządu Wspólnoty Roboczej Związku Organizacji Społecznych i Rafał Kowalski, redaktor ngo.pl [autor tej relacji].

Prowadzący rozpoczął od pytania nawiązującego do protestów społecznych, które mają miejsce we Francji. Chciał się dowiedzieć, czy to, że społeczeństwo obywatelskie w Polsce nie wychodzi na ulice może świadczyć o jego słabości. Pytał też o ochronę wartości demokratycznych wobec radykalizacji nastrojów społecznych – co mogą tu zrobić organizacje społeczne? 

Dyskusja szybko przerodziła się w próbę zdiagnozowania aktualnej kondycji naszych społeczników i społeczniczek, w tym działających w ramach organizacji, a także roli, jaką powinien odgrywać sektor. Zaczął się rysować dość przygnębiający obrazek, w którym niestety zbyt łatwo się odnajdujemy: kłopotów finansowych, prawnych, zmęczenia kryzysami, wypalenia i gerontyzacji (starzenia się społeczeństwa), niezrozumienia. Przeciwko takiemu kierunkowi rozmowy zaprotestował Michał Braun. Uczestnicy tego i podobnych forów pokazują, że sektor obywatelski jest wciąż otwarty na dialog, wydaje się żywotny, różnorodny, nadal potrafi zaskakiwać. Przetrwał naprawdę trudne czasy. 

Organizacje powinny zawsze odważnie recenzować poczynania władzy – to jedna z ich podstawowych funkcji, przekonywała zebranych Justyna Ochędzan. Adriana Porowska obiecywała z kolei, że jej środowisko polityczne będzie zabiegać, żeby środki dla organizacji społecznych nie zmalały. Informowała również o postępie prac nad powstającymi w rządzie regulacjami ważnymi dla organizacji: nowelizacją ustawy o działalności pożytku i nowymi wzorami stosowanymi przy zlecaniu zadań publicznych (na ten temat zob. też: Zlecanie zadań – nowe rozporządzenia. Co wiemy po Forum Pełnomocników?).

Część wspólną (przed przerwą i sesjami równoległymi) zakończył Jerzy Owsiak. Wystąpienie prezesa zarządu Fundacji WOŚP miało pokazać uczestnikom Śląskiego Forum, jak wiele możemy zrobić dzięki naszemu zaangażowaniu i wierze w to, co robimy. Jurek Owsiak opowiedział od czego zaczynała Orkiestra i jak rozwinęła się przez lata. Przekonywał, że na podobną historię stać każdą organizację, tłumaczył, że my też możemy to zrobić.

Zachęcał do wykorzystywania naszych indywidualnych talentów. Kiedy coś robimy sami, z zaangażowaniem, sięgając do własnych zasobów, powstaje coś wyjątkowego i wartościowego. Dzięki temu możemy się wyróżnić. Prowadząc działania powinniśmy również wierzyć w ludzi, polegać na nich – chodzi również o te osoby, do których kierujemy swoją aktywność. 

Występowi Jerzego Owsiaka towarzyszył pokaz zdjęć i filmów oraz naprawdę GŁOŚNA muzyka!

Z 12 sesji równoległych (2 x po 6 sesji – zobacz szczegółowy program) krótko relacjonujemy tu tematy poruszane na dwóch wybranych – obie dotyczyły działań prowadzonych w środowisku lokalnym w oparciu o aktywność społeczną (sesja „Wolontariusz, aktywista czy społecznik – jaka jest obecnie rola organizacji we wspólnych działaniach na rzecz społeczności” oraz sesja „OSP i KGW – czyli korzenie działalności społecznej”).

Konferencja regionalna znacznie bardziej sprzyja skupieniu uwagi na perspektywie najmniejszych, lokalnych ośrodków, niż analogiczne wydarzenia ogólnopolskie. Dlatego sesje poruszające tematykę lokalną były szczególnie wartościowe. Symbolem podmiotów, które od lat kreują społeczną aktywność są Koła Gospodyń Wiejskich i Ochotnicze Straże Pożarne. To organizacje działające na poziomie wsi – sołectw. Poznaliśmy OSP i KGW z większych ośrodków oraz działające w środowiskach najmniejszych – tworzonych przez kilkuset mieszkańców. 

OSP i KGW otrzymały w ostatnich latach istotne bodźce do działania: nowe regulacje i idące za nimi środki – te drugie szczególnie w przypadku KGW. Jednak, jak podkreślał sam tytuł sesji, są to inicjatywy głęboko osadzone w tradycji, a potrzeba działania w tych modelach bywa nawet „dziedziczona” w ramach rodziny. 

Istotnym uwarunkowaniem funkcjonowania KGW i OSP jest współpraca z lokalnymi władzami. Jak wykazali uczestnicy rozmowy, pełnienie funkcji w organizacjach społecznych, oddolna aktywności, wolontariat i zasiadanie w władzach lokalnych przenika się, co sprzyja tylko intensyfikacji działań i sumowaniu się różnych form zaangażowania.

Bardzo ważnym obszarem zainteresowania OSP i KGW jest praca z młodzieżą i dziećmi. W tym punkcie sesja KGW/OSP mocno korespondowała z sesją, podczas której rozmawiano o wolontariacie i społecznikostwie. 

Skończył się już na pewno „miodowy” okres wolontariatu, kiedy można było próbować pracy z wolontariuszami bez większego namysłu, „z biegu” i pod naporem bieżących zadań. Dziś wolontariusze oczekują sprawczości, chcą widzieć efekt swoich działań – mówią o tym społecznicy i potwierdzają to badania. 

Gdzie szukać wolontariuszy czy przyszłych aktywistów? Nienowym, ale stale aktualnym postulatem, są działania w szkołach. „Będą świecić”, przekonywała jedna z panelistek. Potrzeba aktywności jest dla części z nas naturalna, ale nie zawsze mamy wiedzę gdzie i w jaki sposób można ją realizować. Pokazanie takiego miejsca, jak KGW czy inna organizacja i przedstawienie, na czym polega jego działanie może być kluczem do sukcesu.

Wydarzenie zakończyło się Galą Nagród im. Anny Szelest i Wojewódzkim Forum Współpracy Społeczeństwa Obywatelskiego. Wyróżniono organizacje, liderów i samorządy aktywnie wspierające rozwój społeczeństwa obywatelskiego na Śląsku.

Zachęcamy od odwiedzin profilu KAFOS na FB gdzie dostępne są liczne materiały z tegorocznego Śląskiego Forum [kliknij].