Publicystyka - ngo.pl

Obywatele i NGO-sy nie zrezygnowali ze zgromadzeń, bo wiele się w Polsce dzieje. Nie jest łatwo wyjść na ulicę – nie zawsze będzie to bezpieczne. Jednym z powodów są niepewne, bardzo często zmieniane przepisy i to jak stosują je organy państwa, w tym policja. Zbieramy informacje, które mogą się przydać tym, którzy planują organizację lub choćby uczestniczenie w manifestacji.

O prawie do organizowania zgromadzeń piszemy w poradnik.ngo.pl. Ustawa – Prawo o zgromadzeniach z 2015 r., po poważnej nowelizacji z roku 2016, nie jest doskonała i budzi duże wątpliwości. Problem z przepisami pogłębi dodatkowo specjalna regulacja pandemiczna.

W czasie epidemii wprowadzono ograniczenia w organizowaniu manifestacji, nieprzewidziane w ustawie. Te ograniczenia znajdujemy w rozporządzeniu Rady Ministrów. Obecne rozporządzenie jest z dnia 7 sierpnia 2020 r., ale jest to już kolejna wersja aktu, który często się zmienia (od chwili wydania został znowelizowany już 7 razy!) lub wydawany jest w całości od nowa. Trzeba więc bardzo uważać i sprawdzać czy dotarliśmy do aktualnej wersji rozporządzenia.

Podstawowym ograniczeniem, które wprowadza rozporządzenie do prawa organizowania zgromadzeń, jest ograniczenie liczby osób, które mogą w nich uczestniczyć.

Z przedstawionego wyżej fragmentu rozporządzenia wynika, że zakazuje on zgromadzeń, ale stwarza wyjątek dla tych, które są zgłaszane (tzw. zwykłych, w tym zwykłych zgłaszanych w trybie uproszczonym, a także zgromadzeń cyklicznych), pod warunkiem wspomnianego już ograniczenia ich wielkości.

Nie jest natomiast jasne, czy rozporządzenie skutecznie zakazuje zgromadzeń spontanicznych, czy odwrotnie – pomija je (w opinii zawartej w broszurze „Jak protestować…”, do której odsyłamy niżej – pomija).

więcej o rodzajach zgromadzeń: Rodzaje zgromadzeń, obowiązki organizatorów, zakaz i rozwiązanie zgromadzenia

W epidemii przepisy są często zmieniane, dlatego ich śledzenie to nasz obowiązek. Zapowiedź zmian dotycząca bezpośrednio zgromadzeń pojawiła się np. 30 września. Zobacz tweet poniżej.

Zachowanie uczestników zgromadzenia reguluje Prawo o zgromadzeniach (zobacz: Jak powinni zachować się uczestnicy manifestacji).

W czasie epidemii trzeba jednak przestrzegać dodatkowych zasad – oczywiście z rozporządzenia. Przede wszystkim uczestnicy zgromadzenia muszą mieć maseczki („obowiązani są do zakrywania ust i nosa”), a także podczas manifestacji muszą zachować odległość co najmniej półtora metra (jeden uczestnik od drugiego).

Jak wspomnieliśmy rozporządzenie, które reguluje dziś zasady manifestowania, zmienia się wyjątkowo często. Do tego dochodzi interpretacja przepisów i ich stosowanie przez administrację. Tę sytuację ilustrują m.in. interwencje Rzecznika Praw Obywatelskich, wskazujące na kontrowersje związane z zachowaniem władzy wobec obywateli w trakcie zgromadzeń.

Zobacz:

• Nie tylko poniżające traktowanie… Końcowy raport KMPT o zatrzymaniach 7 sierpnia w Warszawie. Są konkretne zalecenia dla MSWiA i policji, rpo.gov.pl
• Policjanci z Wrocławia nie chcieli tłumić protestów - dowódcy upokorzeni. Adam Bodnar pisze do KGP, rpo.gov.pl
• Selektywne zatrzymania po "Tęczowym Disco”. Rzecznik występuje do stołecznej policji, rpo.gov.pl

Trzeba więc zdawać sobie sprawę, że organizując zgromadzenie lub choćby w nim uczestnicząc stąpamy dziś po niepewnym gruncie.