Publicystyka - ngo.pl

Obraźliwe wpisy, wyzwiska, publiczne znieważanie – to nie tylko „internetowe przepychanki”. W Polsce mowa nienawiści i nawoływanie do przemocy w niektórych sytuacjach są przestępstwem, za które grożą poważne konsekwencje prawne.

Hejt to słowa, gesty lub treści, które mają kogoś poniżyć, ośmieszyć, obrazić, upokorzyć albo wykluczyć. Mowa nienawiści to szczególna forma hejtu, wymierzona w grupy społeczne lub jednostki ze względu na cechy takie jak pochodzenie, narodowość, rasa, religia, orientacja seksualna, płeć czy niepełnosprawność.

Najczęściej stoi za tym frustracja, poczucie krzywdy, potrzeba dominacji lub chęć zdobycia akceptacji w grupie („my kontra oni”). Anonimowość internetu daje poczucie bezkarności, a dezinformacja – czyli celowe wprowadzanie innych w błąd – wywołuje strach, gniew i nienawiść. Tak powstaje spirala hejtu, w której jeden obraźliwy komentarz wywołuje lawinę kolejnych.

Przykład 1 – w mediach społecznościowych pojawia się wpis:

„To grupa narodowościowa to szkodniki, trzeba się ich pozbyć, nie mają prawa tutaj być!”

Co mówi prawo?
To może być publiczne nawoływanie do nienawiści wobec grupy narodowościowej (art. 256 Kodeksu karnego). Grozi za to kara grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do 3 lat.

Przykład 2 – zamkniętej grupie na Facebooku ktoś udostępnia mem:

„Niepełnosprawni to pasożyty. Najlepiej byłoby się ich pozbyć.”

Co mówi prawo?
To może być zarówno znieważenie, jak i nawoływanie do agresji wobec grupy z powodu niepełnosprawności (art. 257 i 119 Kodeksu karnego). Może grozić kara pozbawienia wolności nawet do 5 lat.

Słowa mają moc. W historii wiele tragedii zaczynało się od odczłowieczania grup społecznych i propagandy. Gdy kogoś opisuje się jako „gorszego” lub „niegodnego życia”, rośnie ryzyko przemocy – mechanizm ten działał m.in. podczas nazizmu i konfliktów etnicznych, w których zginęły dziesiątki milionów ludzi.

Prawo działa zanim dojdzie do tragedii.

• Rani psychicznie – może prowadzić do depresji, lęku, izolacji.
• Dzieli społeczeństwo – tworzy konflikty, nienawiść i chaos.
• Może prowadzić do realnej przemocy.
• Niszczy więzi społeczne i osłabia bezpieczeństwo państwa.

Hejt szkodzi wszystkim – zarówno tym, których dotyka, jak i tym, którzy go tworzą.

• Reagować – zgłaszać wpisy i zachowania nawołujące do nienawiści lub przemocy (np. policja, fundacje antydyskryminacyjne, Rzecznik Praw Obywatelskich).
• Nie udostępniać krzywdzących treści.
• Rozmawiać i edukować – np. w szkole, w pracy, w domu. Wiedza buduje odporność.
• Uczyć się rozróżniać granice – krytyka to nie to samo co nienawiść.

W społeczeństwie skłóconym, w którym hejt zastępuje rozmowę, żyje się trudniej i mniej bezpiecznie. Tego typu konflikty osłabiają wspólnotę i czynią ją podatną na manipulację.

Pamiętaj:

Hejt jest całkowicie pozbawiony sensu – niczego nikomu nie daje, a każdemu coś odbiera. Zrozumienie, jak wpływa na ofiarę, sprawcę czy obserwatora i nauczenie się, jak reagować, pozwala ograniczyć jego destrukcyjny wpływ. Każdy komentarz, każde udostępnienie, każdy lajk niesie konsekwencje. Dlatego pomyśl, zanim klikniesz.

Projekt realizowany przez Fundację Wspierania Inicjatyw Społeczno-Sportowych IMPULS w ramach programu Fundusze Europejskie dla Pomorza 2021–2027, Działanie 5.21. –Aktywność obywatelska w zakresie wzmocnienia potencjału pomorskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus oraz środków budżetu państwa.