Droga z osiedla do lasu. Historia lokalna z Legionowa [patronat ngo.pl]
Mieszkańcy osiedla Nowy Bukowiec mają po sąsiedzku las, z którego chętnie korzystają – w lesie znajdują się plac zabaw dla dzieci, ławki i otwarty teren do spotkań. Problematyczna była jedynie droga wiodąca tutaj z osiedla, mało przyjemna i niezagospodarowana. Mieszkańcy zaczęli o niej rozmawiać na grupie na Facebooku, a ankieta, którą przygotował Bartosz Gralicki, lider grupy, potwierdziła potrzebę poprawy stanu drogi.
Mieszkańcy osiedla mieli już doświadczenie wspólnej pracy, bo kiedyś razem zbudowali piaskownicę, zrobili ławki, trenażer do kalisteniki i boisko do siatkówki. Dlaczego miałoby nie udać się tym razem?
Bardziej doświadczeni wiedzą lepiej
Jak jednak zagospodarować teren prowadzący do lasu? Skąd zdobyć na to pieniądze? W tym temacie Przyjaciele Nowego Bukowca znaleźli pomoc u Rafała Florczyka, lidera Stowarzyszenia Inicjatyw Obywatelskich „Działamy Lokalnie”. Mieszkańcy osiedla zgłosili się też do akcji Masz Głos, od której dowiedzieli się m.in. o inicjatywie lokalnej.
– Początkowo rozważaliśmy budżet obywatelski, ale kryteria inicjatywy lokalnej bardziej odpowiadały naszym potrzebom. Połączyliśmy siły ze Stowarzyszeniem „Działajmy Lokalnie”, które właśnie planowało złożenie wniosku w ramach inicjatywy lokalnej na trzy nasadzenia zieleni na terenie Legionowa. Nasz pomysł był zbieżny, więc dołączyli naszą lokalizację do swojego wniosku. Ostatecznie do urzędu miasta trafił wniosek na inicjatywę lokalną zagospodarowania nie w trzech, ale w czterech lokalizacjach, z naszą włącznie, na realizację projektu nasadzeń przyjaznych ptakom i owadom. Przygotowaliśmy swój wkład i zmobilizowaliśmy mieszkańców, a stowarzyszenie dało swoje know-how przy składaniu wniosku – mówi Bartek Gralicki.
Profesjonalny projekt nasadzeń przygotowała architektka krajobrazu Karolina Pióro ze Stowarzyszenia „Działajmy Lokalnie”.
Szybko i sprawnie w kwestiach formalnych
We wniosku do urzędu Stowarzyszenie „Działajmy Lokalnie” i Przyjaciele Nowego Bukowca poprosili m.in. o dofinansowanie zakupu roślin, worków z ziemią i korą, budek lęgowych dla ptaków, wiewiórek i nietoperzy oraz poideł. Wkładem społecznym miały być praca przy nasadzeniach, uporządkowanie terenu i przygotowanie treści dwóch tablic informacyjnych: o historii osiedla i o gatunkach posadzonych na rewitalizowanym terenie. Rozpatrzenie wniosku było proste dla Urzędu Miasta Legionowo, ponieważ miasto ma uchwałę w sprawie inicjatywy lokalnej, a w budżecie na 2024 rok było zarezerwowane 600 tys. zł na realizację projektów zgłaszanych w ramach tego instrumentu.
– Legionowo często i chętnie korzysta z inicjatywy lokalnej, ale określa, że wkład miejskich pieniędzy w dany projekt nie może przekraczać 85% całkowitych kosztów przedsięwzięcia. Wnioski można składać przez cały rok kalendarzowy. Ocenia je Zespół ds. Wspierania Inicjatyw Lokalnych przy Urzędzie Miasta Legionowo – wyjaśnia Piotr Znaniecki, koordynator akcji Masz Głos.
Miesiąc po złożeniu wniosku Rada Miasta zatwierdziła go i przyznała na wspólną inicjatywę Stowarzyszenia „Działamy Lokalnie” i Przyjaciół Nowego Bukowca 36 988 zł.
– Współpraca z miastem układała się wzorowo. Nieocenione były doświadczenie oraz wsparcie Rafała Florczyka ze Stowarzyszenia „Działamy Lokalnie”, który razem z nami prowadził rozmowy z urzędem – mówi Bartek Gralicki.
Wkład społeczny
Realizacja przedsięwzięcia wymagała sąsiedzkiej współpracy. Członkowie grupy Przyjaciele Nowego Bukowca podzielili się pracą według umiejętności – ktoś zajmował się promocją i plakatami, ktoś wypełnianiem dokumentów i wniosków, jeszcze inna osoba rozmowami z członkami dwóch zarządów wspólnot mieszkaniowych działających na terenie obszaru do zagospodarowania.
We wrześniu, gdy grupa Przyjaciele Nowego Bukowca zaordynowała pracę, na miejscu pojawiło się ponad 50 mieszkańców. Wszyscy solidarnie chwycili za łopaty i grabie, aby posadzić ponad 200 sadzonek 18 gatunków roślin na obszarze ponad 500 m2. Dołki kopali głównie mężczyźni, a młodzież i kobiety zajmowały się nasadzeniami, m.in. bryłą korzeniową, obsypywaniem terenu świeżą ziemią. Praca trwała ponad 10 godzin. Nie obyło się bez wyzwań. Teren musiał być zabezpieczony przed dzikami, które regularnie odwiedzają okolice lasu. Dzięki dofinansowaniu z mikrograntu akcji Masz Głos grupa osiedlowa kupiła siatkę leśną i zainstalowała ją na miejscu, aby chroniła efekty wspólnego wysiłku mieszkańców.
Pod koniec września 2024 roku osiedle Nowy Bukowiec zyskało nowe krzewy i rośliny na odcinku drogi prowadzącej do lasu. Mieszkańcy fetowali efekty wspólnej pracy piknikiem integracyjnym. Dla najmłodszych były maszyna do popcornu, wata cukrowa, poczęstunek i napoje, dla wszystkich – wyprzedaż garażowa oraz stoiska z balonami i wyklejankami.
Zmiana
Efekt stosunkowo krótkich, bo zaledwie półrocznych działań jest widoczny. W ramach inicjatywy lokalnej mieszkańcy osiedla Nowy Bukowiec uporządkowali dojście do lasu, zasadzili rośliny i zabezpieczyli je przed zniszczeniem. Jest bezpieczniej i estetyczniej. Miejsce zachęca do aktywności i spędzania czasu na świeżym powietrzu.
– Okazuje się, że pół roku to przy sprawnym działaniu społeczników oraz przyjaznym podejściu samorządu wystarczający czas na przygotowanie oraz realizację sąsiedzkiego działania – mówi Piotr Znaniecki.
– mówi Piotr Znaniecki.
Nagroda Super Samorząd
Nowego Bukowca w Legionowie i władz Legionowa są finalistami nagrody Super Samorząd przyznawanej w ramach akcji Masz Głos Fundacji Batorego. Jurorzy docenili współpracę na rzecz poprawienie infrastruktury osiedla Nowy Bukowiec.
Pytanie do eksperta
Kto może wystąpić z wnioskiem o inicjatywę lokalną, a kto podpisać umowę na działanie w ramach tego instrumentu?
Odpowiada Piotr Znaniecki z Fundacji SocLab:
Z wnioskiem występuje inicjator, którym mogą być mieszkańcy – zarówno pojedyncza osoba, jak i grupa, np. komitet społeczny, grupa sąsiedzka. W imieniu mieszkańców może też wystąpić organizacja społeczna, jeśli dopuszcza to tryb zgłaszania inicjatywy lokalnej uchwalony przez gminę.
Umowa na realizację inicjatywy lokalnej jest podpisywana między gminą a inicjatorem.
Poznaj historie lokalne
„Atlas dobrych praktyk" to 25 historii działań lokalnych z całej Polski, zrealizowanych w ramach akcji Masz Głos Fundacji Batorego w 2024 roku. To swoiste kompendium wiedzy o tym, jak w praktyce działa społeczeństwo obywatelskie w Polsce. Opisane inicjatywy dotyczą m.in. integracji społeczności wiejskich, aktywizacji młodzieży, ochrony środowiska, dostępności przestrzeni publicznej i wsparcia osób potrzebujących. Pod każdą z nich są komentarze ekspertów, materiały dodatkowe, a na końcu indeks rzeczowy. „Atlas” można czytać tematycznie lub geograficznie, odnajdując inicjatywy z własnego regionu. Edycja 2024 to także przegląd laureatów i finalistów nagród Super Samorząd i Super Głos, wyróżniających najbardziej udane przykłady współpracy między w społecznościach lokalnych.
Akcja Masz Głos to prowadzony od 2006 roku ogólnopolski projekt Fundacji im. Stefana Batorego, który ma na celu budowanie dialogu i współpracy pomiędzy społecznościami lokalnymi a władzami samorządowymi. Patroni medialni: Ngo.pl, Onet.
Źródło: akcja Masz Głos