Wybory RPO. Sejm zorganizuje wysłuchanie, a organizacje społeczne już robią swoje spotkania
Już 14 lipca 2026 roku w Sejmie odbędzie się wysłuchanie publiczne osób kandydujących na stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich. Od kwietnia zabiegały o to organizacje społeczne skupione w koalicji Nasz Rzecznik. Same, nie czekając na decyzje parlamentu, zorganizowały cykl spotkań z Sylwią Gregorczyk-Abram oraz Adamem Borowskim, którzy są kandydatami na RPO.
Lekcje z przeszłości
Organizacje społeczne od miesięcy aktywnie zabiegają o włączenie obywateli w proces wyboru. Symboliczną inauguracją działań była konferencja zorganizowana w maju przez Inicjatywę „Nasz Rzecznik” (skupiającą blisko 170 organizacji) oraz Akcję Demokrację. Organizacje przygotowały Apel do Parlamentu, pod którym podpisało się 140 podmiotów z całego kraju.
W dokumencie tym organizacje domagały się m.in. wyboru osoby w pełni niezależnej, z nieposzlakowaną etyką i doświadczeniem, otwartego i merytorycznego procesu zgłaszania kandydatur, zorganizowania przez Sejm i Senat wysluchań publicznych kandydatów. Zwracały także uwagę na potrzebę zapewnienia Biuru RPO stabilnego i adekwatnego finansowania.
24 czerwca 2026 r. – dzień po zamknięciu procedury zgłaszania kandydatów w Sejmie – organizacje złożyły kolejne pisma do Marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego oraz Przewodniczącego Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka Pawła Śliza. W pismach tych aktywiści nie tylko ponowili prośbę o wysłuchania publiczne, ale też wyrazili wątpliwości, czy kandydat zgłoszony przez PiS, Adam Borowski, spełnia ustawowy wymóg „wyróżniania się wiedzą prawniczą”.
Wysłuchanie w Sejmie
Apel o wysłuchania publiczne spotkał się z pozytywnym i szybkim odzewem ze strony władz centralnych. Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty w oficjalnej odpowiedzi podkreślił, że rola ustrojowa RPO nie może być bagatelizowana, i przekazał sprawę bezpośrednio do Przewodniczącego sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka z wnioskiem o rozważenie organizacji takiego wysłuchania. Przychylnie zareagowała również Kancelaria Marszałkini Senatu.
Oficjalne, sejmowe wysłuchanie publiczne kandydatów na urząd RPO odbędzie się 14 lipca br. o godzinie 14:00 w budynku Sejmu RP w sali im. Henryka Wujca (bud. U, s. 111). Udział w tym wydarzeniu jest otwarty dla strony społecznej, jednak wymaga dopełnienia formalności regulaminowych.
Aby wziąć udział w dyskusji i móc bezpośrednio zadać pytania kandydatom zainteresowane stowarzyszenia, fundacje oraz obywatele i obywatelki muszą przesłać oficjalne zgłoszenie do Kancelarii Sejmu do 9 lipca 2026 (więcej informacji na stronie Sejmu). W dokumencie należy wskazać reprezentowany podmiot oraz zarys stanowiska, jakie organizacja zamierza zaprezentować podczas wysłuchania. Wydarzenie będzie transmitowane on-line na stronach Sejmu i Senatu oraz otwarte dla przedstawicieli mediów.
Obywatele biorą sprawy w swoje ręce – ruszyły wysłuchania
Mimo zgody na organizację wysłuchanie w parlamencie stowarzyszenia i fundacje trzymają rękę na pulsie. Aby przygotować grunt pod oficjalną debatę parlamentarną, Inicjatywa „Nasz Rzecznik” wystartowała z własnym, niezależnym cyklem obywatelskich wysłuchań online, który potrwa do 10 lipca 2026 roku. Spotkania odbywają się na platformie ZOOM i są tłumaczone na Polski Język Migowy. Więcej informacji na stronie Koalicji Nasz Rzecznik.
Wydarzenie zainaugurowano 30 czerwca dyskusją poświęconym prawom kobiet oraz prawom dzieci. Na pytania sektora społecznego odpowiadała mec. Sylwia Gregorczyk-Abram, zgłoszona przez posłów Koalicji Obywatelskiej oraz Lewicy. Kandydat Prawa i Sprawiedliwości, Adam Borowski, nie wziął udziału w tym panelu z powodu wcześniejszych zobowiązań. Mec. Gregorczyk-Abram zarysowała wyrazistą, proobywatelską wizję urzędu, wskazując na konieczność walki z cyberprzestępczością wobec kobiet, systemową ochronę ofiar przemocy domowej oraz zaangażowanie RPO w tzw. litygację strategiczną.
Z relacją z tego spotkania można się zapoznać tutaj>>>
Co przed nami? Harmonogram działań
Obywatelski maraton spotkań z kandydatami na RPO dopiero się rozkręca. Wszystkie spotkania odbywają się w godzinach południowych lub popołudniowych, a zapisy dla chętnych organizacji i aktywistów zamykają się o godzinie 20:00 dnia poprzedzającego dany panel.
Oto jak wygląda oficjalny harmonogram spotkań zaplanowany przez Inicjatywę „Nasz Rzecznik”:
7 lipca (wtorek) - Prawa osób LGBT+ oraz prawa osób uchodźczych, migranckich i mniejszości
8 lipca (środa) - Zdrowie oraz edukacja włączająca
9 lipca (czwartek) - Prawa osób z niepełnosprawnościami oraz prawa opiekunek/ów rodzinnych
10 lipca (piątek) - Ochrona środowiska/klimat oraz sprawy lokalne
Źródło: inf. własna ngo.pl
