Publicystyka - ngo.pl

Dokonania rządu, razem z wicepremierem, prezentowali Pełnomocnik Rządu ds. Społeczeństwa Obywatelskiego Adam Lipiński oraz Dyrektor Narodowego Instytutu Wolności Wojciech Kaczmarczyk.

Spotkanie zorganizowane było dla mediów ogólnopolskich, nie obfitowało więc w szczegóły i sprawy bieżące, które poruszyłyby przedstawicieli trzeciego sektora. Przypomniano za to najważniejsze działania, które ukształtowały obecny kształt relacji między rządem i organizacjami pozarządowymi – społeczeństwem obywatelskim.

– Program został zrealizowany niemal w stu procentach – tłumaczył wicepremier Gliński, odnosząc się do dokumentów programowych PIS z 2014 r.

Piotr Gliński podkreślał, że społeczeństwo obywatelskie jest solą każdej demokracji, a aktywny obywatel to taki obywatel, który się nie daje manipulować.

Trzeba przyznać, że z perspektywy tworzenia nowych rządowych instytucji wydarzyło się dużo. Powstały aż trzy. Pierwszy był Pełnomocnik do spraw Społeczeństwa Obywatelskiego – obecnie tę funkcję pełni Adam Lipiński. Następnie, po uchwaleniu specjalnej ustawy, pojawiły się niemal jednocześnie Komitet do spraw Pożytku Publicznego na czele z Prezesem, Piotrem Glińskim, oraz Narodowy Instytut Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego z Dyrektorem Wojciechem Kaczmarczykiem.

Z pewnością dla przeciętnej organizacji najlepiej znane są działania NIW-CRSO, z jego sztandarowymi programami: FIO, PROO (granty instytucjonalne), programem harcerskim i wolontariackim (Korpusem Solidarności). NGO-sy mogą być zainteresowane kolejnymi. Usłyszeliśmy zapowiedź uruchomienia programu dla uniwersytetów ludowych z budżetem 10 milionów zł oraz programu wspierającego poradnictwo obywatelskie z budżetem 15 milionów.

O wsparciu uniwersytetów ludowych rząd mówi od 2016 r., za to działania dla poradnictwa, to pomysł nowy, powiązany z aktywnością na tym polu Kancelarii Prezydenta. Dlatego program wsparcia poradnictwa obywatelskiego jest we wstępnej fazie. Z tłumaczenia Wojciecha Kaczmarczyka wynika, że dokumenty programowe zostaną przedstawione rządowi w połowie 2020 r., więc pierwsze środki z tego programu dotrą do NGO-sów w 2021 r.

W wystąpieniu Pełnomocnika Rządu ds. Społeczeństwa Obywatelskiego przewijał się wątek przeprosin. Chodziło o zarzuty, jakie stawiano rządowi podczas debaty nad wprowadzaniem nowych regulacji (ustawy o NIW-CRSO). Adam Lipiński przypominał, jak przewidywano wtedy, że pomysły, które firmował, zaowocują zniszczeniem trzeciego sektora, pozbawiając go finansowania. O tym, jak bardzo nieuprawnione były to przewidywania świadczy fakt, że NIW dysponuje zaledwie ok. 1% środków, które trafiają do organizacji pozarządowych w Polsce. – Ja bym oczekiwał słowa „przepraszam” – powtarzał Pełnomocnik Rządu.

Adam Lipiński opisał swoje doświadczenia z pracy pełnomocnika. Ocenił, że najczęściej zgłaszają się do niego organizacje pacjenckie. Informował też, że nie ma większych kontaktów z organizacjami feministycznymi (jest też Pełnomocnikiem ds. Równego Traktowania). Jak przyznał, organizacje te „nie mają zaufania” do jego urzędu. Za to pochwalił się, że na liście wyborczej, z której kandyduje w najbliższych wyborach, 50% kandydatek, to właśnie kobiety, co miało być przykładem praktycznej realizacji misji pełnomocnika. Adam Lipiński ma na opisanej przez siebie liście jedynkę.

Z ciekawszych zapowiedzi, które pojawiły się na piątkowym spotkaniu, należy wymienić plany dotyczące ujednolicenia sprawozdawczości. Mówił o nich Wojciech Kaczmarczyk. Ujednolicenie miałoby objąć m.in. sprawozdawczość finansową. Co prawda już dziś wszystkie organizacje mogą rozliczać się według jednego, skonstruowanego specjalnie z myślą o NGO-sach, wzoru sprawozdania finansowego, jednak wysyłają sprawozdania do dwóch różnych podmiotów (KRS i urzędu skarbowego). Ujednolicenie mogłoby więc polegać na wskazaniu jednego miejsca. Czy tak właśnie będzie? Takich szczegółów nie poznaliśmy.

Dość enigmatycznie zabrzmiała również zapowiedź stworzenia „systemu e-NGO”. System ułatwiałby organizacjom pozarządowym załatwiania różnych urzędowych spraw. Czy dotyczyłby również rejestracji nowo powstających organizacji i zastępował KRS? Na to pytanie nie padał precyzyjna odpowiedź. Dyrektor NIW tłumaczył tylko, że KRS jest przeformalizowany, a oczekiwana zmiana powinna polegać na tym, żeby rejestracja odbywała się szybko.

W hierarchii utworzonych przez ostatnie cztery lata podmiotów, Komitet ds. Pożytku Publicznego jest „niezwykle mocno umocowany formalnie i politycznie”.

Komitet miał być miejscem, dzięki któremu udaje się podnieść sprawy sektora na wyższy poziom. Chodziło też o zwiększenie koordynacji działań dotyczących trzeciego sektora na szczeblu centralnym. Ustawa wskazuje, że zadaniem KPP jest m.in. „koordynowanie i monitorowanie współpracy organów administracji rządowej z sektorem organizacji pozarządowych oraz innych zorganizowanych form społeczeństwa obywatelskiego”. Przy takich założeniach, skuteczność działania tego ciała zależy przede wszystkim od zaangażowania się w pracę przedstawicieli poszczególnych ministerstw (ustawa stawia tu konkretne wymagania, uniemożliwiając delegowanie do KPP urzędników niższej rangi).

Spytaliśmy Przewodniczącego Komitetu Piotra Glińskiego, czy oceniając dotychczasowe prace KPP nie ma niedosytu. – I mam, i nie mam – odpowiadał Minister Kultury. Na posiedzeniach Komitetu było „wiele poważnych dyskusji i starć”. Z informacji wicepremiera uzupełnionych przez Wojciecha Kaczmarczyka wynika, że największym sukcesem Komitetu jest zainicjowanie dialogu przedstawicieli NGO i Regionalnych Izb Obrachunkowych. W planach jest przyjrzenie się obowiązującym od ponad roku regulacjom dotyczącym turystyki.

zobacz: Komitet do spraw Pożytku Publicznego podsumował 4 lata działań rządu na rzecz wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, zdjęcia z konferencji oraz materiał rozdawany dziennikarzom, pozytek.gov.pl