Publicystyka - ngo.pl

Z rynku pracy odejdzie nawet 2,5 miliona doświadczonych pracowników, a w samym sektorze OZE do 2030 roku pojawi się 300 tysięcy nowych miejsc pracy. Tymczasem 55% szkół zawodowych nie może znaleźć nauczycieli z aktualną wiedzą branżową, tylko 20% firm współpracuje z edukacją zawodową, a UE zakłada, że do 2030 roku 80% obywateli będzie miało podstawowe kompetencje cyfrowe. Dziś w Polsce jest ich zaledwie 44%. Fundacja Code for Green uruchamia program, który może to zmienić.

Polska od lat zmaga się z podwójną luką: cyfrową i kompetencyjną. Według najnowszych danych Eurostatu jedynie 44% Polaków w wieku 16–74 lata posiada podstawowe kompetencje cyfrowe, przy średniej unijnej wynoszącej 56%. Unia Europejska zakłada, że do 2030 roku wskaźnik ten osiągnie 80%. Polska zaczyna z pozycji o 36 punktów procentowych poniżej tego celu. To przepaść, której szkolnictwo zawodowe nie może dłużej ignorować.

Dane z rynku pracy rysują jeszcze bardziej wymagający obraz. Według prognoz do 2030 roku pokolenia Baby Boomers i Gen X opuszczą rynek pracy w liczbie od 1,5 do 2,5 miliona osób. Ich miejsce zajmie 1,4–1,5 miliona przedstawicieli pokolenia Z. Owszem, cyfrowo biegłych, ale często bez kwalifikacji zawodowych i praktycznego doświadczenia. Równolegle tylko w sektorze odnawialnych źródeł energii powstanie ok. 300 tysięcy nowych stanowisk pracy wymagających kompetencji technicznych.

44% Polaków ma podstawowe kompetencje cyfrowe (UE: 56%) - Eurostat 2023

55% szkół zawodowych miało problem z zatrudnieniem nauczyciela z aktualną wiedzą branżową - NIK 2023

20% firm deklaruje współpracę z sektorem edukacji zawodowej - FRSE 2020

~300 tys. nowych miejsc pracy powstanie w OZE do 2030 roku

23. miejsce zajmuje Polska w European Innovation Scoreboard 2025 (65,9% średniej UE)

Jednocześnie Polska zajmuje 23. pozycję wśród tzw. Emerging Innovators w europejskim rankingu innowacyjności, z wynikiem stanowiącym zaledwie 65,9% średniej unijnej. Szkoły zawodowe potrzebują modelu, który łączy kompetencje cyfrowe, zielone oraz umiejętność projektowania i wdrażania rozwiązań. Dotąd takiego modelu w Polsce nie było.

SLL-GREEN+: ODPOWIEDŹ NA SYSTEMOWĄ LUKĘ

SLL-Green+ (School Living Labs - modelowe pracownie i program edukacji w obszarze innowacji w szkolnictwie zawodowym) to ogólnopolski program edukacyjny realizowany przez Fundację Code for Green w latach 2026–2030. Fundacja, która działa od 2017 roku, wypracowała model edukacji środowiskowo-cyfrowej przetestowany w trakcie ponad 6000 godzin lekcyjnych, m.in. w 8 pracowniach Living Lab w polskich szkołach publicznych.

W 16 szkołach technicznych i branżowych, po jednej z każdego województwa, powstaną pracownie School Living Lab: zintegrowane przestrzenie do interdyscyplinarnej pracy projektowej, łączące strefę technologii, strefę przyrodniczą, strefę projektową i tzw. strefę miękką - do relaksu. Uczniowie i nauczyciele pracować będą tam nad realnymi wyzwaniami środowiskowymi swoich regionów: efektywnością energetyczną, gospodarką wodną, OZE i ochroną bioróżnorodności z użyciem technologii cyfrowych, metod design thinking i project-based learning.

Dotychczasowe projekty uczniowskie z pracowni Living Lab w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych obejmują m.in.: ławkę solarną, urządzenie monitorujące jakość powietrza wewnątrz budynku, prototyp płotu retencjonującego wodę, aplikację do monitorowania wilgotności gleby, inteligentny kosz segregujący odpady oraz grę edukacyjną o systemie kaucyjnym. Ten ostatni projekt stworzył w fundacyjnej pracowni Michał Kluk, jeden z uczniów Zespołu Szkół Politechnicznych we Wrześni, a cykl materiałów o nim i innych prototypach zrealizowała ogólnopolska telewizja.

„Chodzi nam o to, aby szkoły w swoich działaniach związanych z rozwijaniem kompetencji zielonych, cyfrowych i projektowania innowacji pracowały na lokalnych, regionalnych wyzwaniach. Szukamy szkół, które chcą współpracować z lokalnymi firmami, samorządami i odpowiadać na realne potrzeby swojego otoczenia.” - podkreśla dr Małgorzata Snarska-Nieznańska, Prezeska Zarządu Fundacji Code for Green.

CO WNOSI PROGRAM DO PRAKTYKI SZKOŁY

Program zmienia codzienną pracę szkoły na trzech poziomach:

Trwałym rezultatem jest kompletny pakiet: pracownia - program zajęć - narzędzia dydaktyczne - model współpracy z otoczeniem. Wszystkie materiały zostaną udostępnione bezpłatnie (w formule open access) jako gotowy wzorzec dla każdej szkoły zawodowej w Polsce.

Program realizowany jest w ramach European Vocational Education and Training Initiative (EVI), finansowanej przez Villum Foundation, część VELUX Foundations. Łącznie dziesięć kompleksowych działań z Polski, Czech, Słowacji i Węgier otrzymało ok. 12 mln euro na rozwój nowoczesnej edukacji zawodowej, odpowiadającej na wyzwania zielonej i cyfrowej transformacji. Są to programy przewidziane do realizacji w latach 2026–2030.

„Kształcenie zawodowe jest fundamentem europejskiej drogi ku bardziej zielonej i cyfrowej przyszłości. Wybrane projekty nie tylko rozwijają kluczowe kompetencje, ale także budują w młodych ludziach poczucie sprawczości i gotowość do współtworzenia tej zmiany.” — zauważa Nicolas Schunck, Grant Area Director, Villum Foundation.

Program realizowany jest we współpracy z uczelniami wyższymi i przedstawicielami biznesu. Nabór potrwa do 21 czerwca 2026 r.: szczegóły dostępne są na stronie internetowej Fundacji Code For Greem - https://www.cfg.edu.pl/sll-green/