Publicystyka - ngo.pl

Rodzina nie istniała w tym doświadczeniu prawie w ogóle – ojcowie czekali pod szpitalnymi oknami, a dzieci oglądali przez szybę. Tymczasem to, jak rodzi się człowiek, wpływa na jego zdrowie, więź z matką, poczucie bezpieczeństwa, a także na dobrostan psychiczny całej rodziny.

W 1994 – rok po kongresie „Jakość Narodzin – Jakość Życia” – przy wsparciu Gazety Wyborczej, która świętowała wtedy pięć lat istnienia, rozpoczęła się akcja „Rodzić po Ludzku”. Za inicjatywą stały kobiety, dziennikarki i aktywistki, które postanowiły działać w odpowiedzi na dramatyczne warunki na porodówkach w Polsce. Dwa lata później akcja przerodziła się w Fundację – jedną z pierwszych i najbardziej rozpoznawalnych organizacji rzeczniczych.

Ważną postacią tego ruchu była Ashoka Fellow Ewa Smuk-Stratenwerth, która współtworzyła Fundację. Ewa dokumentowała doświadczenia kobiet, głośno mówiła o traumie porodów bez wsparcia i promowała prawo rodzącej kobiety do bycia informowaną, do obecności osoby bliskiej, do godnego traktowania.

Fundacja pracowała nie poprzez protesty, ale przez systemowe działania: dokumentowanie stanu obecnego (raporty, ankiety doświadczeń kobiet), określanie standardów opieki okołoporodowej (w tym rankingi, np. „Gdzie rodzić po ludzku”), rzecznictwo, czy przeciwdziałanie rutynowym interwencjom medycznym bez zgody pacjentki. Równolegle rozwijano edukację – szkoły rodzenia, poradniki i materiały informacyjne, aby kobiety wiedziały, czego mogą oczekiwać, oraz jak rozmawiać o porodzie.

Coraz więcej osób wiedziało, że poród może – i powinien – wyglądać inaczej.

W tę zmianę wkład włożyła Ashoka Fellow Katarzyna Oleś – położna, współanimatorka ruchu położnych i rodziców, współzałożycielka i długoletnia prezeska Stowarzyszenia „Dobrze Urodzeni”.

Kasia opisała pracę tzw. położnej niezależnej, czyli pracującej poza szpitalem, zaproponowała, wraz z koleżankami ze stowarzyszenia, model opieki w porodzie pozaszpitalnym, współtworzyła rozporządzenie regulujące standardy opieki okołoporodowej. Działała także na rzecz środowiska położnych wspierających zmiany, propagowała wśród nich wiedzę dotyczącą dobrego porodu, znaczenie świadomego wyboru miejsca i jego przebiegu. Wydała poradniki: „Poród naturalny”, „Ważne! Ciąża” (we współautorstwie z koleżanką ze stowarzyszenia) i książkę dla dzieci o ciąży i porodzie pt. „Pępek”.

Dzięki tym działaniom to, co kiedyś było wyjątkiem – intymny poród w otoczeniu bliskich, w zgodzie z fizjologią i z poszanowaniem potrzeb matki i dziecka oraz fachowe wsparcie w karmieniu piersią – coraz częściej staje się normą.

Artykuł jest częścią publikacji „Polska, która działa”otwiera się w nowej karcie, wydanej w 2025 roku z okazji 30-lecia Ashoki w Polsce. Składa się na nią dziesięć historii o Ashoka Fellows, czyli osobach, które dostrzegły problem, zbudowały zespoły i zmieniły rzeczywistość.

• ^{Fundacja Rodzić po Ludzku. Co się zmieniło na polskich porodówkach podczas 18 lat działań FRpL, 2015: https://rodzicpoludzku.pl/materialydlamediow/co-sie-zmienilo-na-polkich-porodowkach-podczas-18-lat- dzialan-frpl/}
• ^{Natuli. Katarzyna Oleś – odbudowanie znaczenia porodu i rodzicielstwa. Rozmowa z niezależną położną: https://dziecisawazne.pl/niezalezna-polozna-katarzyna-oles/}
• ^{GdzieRodzic.info. O nas: https://gdzierodzic.info/o-nas/}
• ^{OvuFriend. Raport „Jak rodzą Polki?” – doświadczenia kobiet w opiece okołoporodowej w Polsce, 2017/2018: https://ovufriend.pl/artykul/raport-jak-rodza-polki-doswiadczenia-kobiet-na-temat-opieki-okoloporodowej-w-polsce,224.html}