Publicystyka - ngo.pl

Aneta Maria Pawelczyk-Piłat: – Jak wyglądały początki Waszego Forum i co dokładnie skłoniło tak różne podmioty do połączenia sił w regionie?

Karolina Mlosek: – Wcześniej była to nieformalna koalicja – spontaniczne spotkania osób zaangażowanych, które chciały działać społecznie bez dedykowanych środków. Wybuch wojny w Ukrainie sprawił, że organizacje w regionie zaczęły działać niezależnie. Powstała sytuacja krytyczna, bo do Olsztyna napłynęła ogromna liczba osób uciekających przed konfliktem. Działaliśmy oddolnie jako aktywiści, nie mając jeszcze pełnej wiedzy, jak systemowo rozwiązać kolejny problem.

Po tych doświadczeniach uznaliśmy, że musimy powołać trwałą grupę reprezentującą podmioty niosące pomoc od pierwszych dni kryzysu. Chodziło o stworzenie reprezentacji, która stanie się głosem tych, którzy sami głosu nie mają. Zmieniliśmy nazwę na The MOST – Warmińsko-Mazurskie Forum na rzecz Osób Cudzoziemskich. Spotykamy się dzięki wsparciu programu Stronger Roots (finansowanego ze środków unijnego programu Obywatele, Równość, Prawa i Wartości) i Fundacji Batorego, co pozwoliło nam uzyskać budżet na realizację ważnych dla nas celów.

Tetiana Horbulina: –

Wszystko zaczęło się od alarmującego wywiadu i ciągłych rozmów z moją przyjaciółką Tetianą Revenko. Mówimy głośno o problemach i w Forum czujemy, że nas naprawdę słychać – około 80 procent tego, co sygnalizujemy, przekłada się na realne zmiany.

Moja droga do FOSy dobrze obrazuje tę perspektywę. Pochodzę z Żytomierza, skąd uciekłam z dziećmi po zbombardowaniu szkoły pod naszym blokiem. Dziś moja najstarsza córka i zięć, który walczy na froncie, mieszkają we Lwowie, a ja przez Skolity, Świątki, Łódź i Szczytno trafiłam do Olsztyna. Przyszłam do FOSy jako uczestniczka projektu dla migrantów, szukając pracy. Po dziewięciu miesiącach dostałam propozycję zatrudnienia. Dziś wspieram innych, dzieląc się własnym doświadczeniem życiowym.

Kto dokładnie tworzy tę sieć i czy The MOST jest zarejestrowaną organizacją? Jak sprawdza się przyjęta struktura?

Karolina Mlosek:

W skład The MOST Warmińsko-Mazurskiego Forum na rzecz Osób Cudzoziemskich wchodzą różne organizacje społeczne, uczelnia, osoby eksperckie, osoby z tłem migranckim oraz instytucje publiczne z regionu, m.in.: Federacja Organizacji Socjalnych Województwa Warmińsko-Mazurskiego FOSa, Fundacja Borussia, Stowarzyszenie „Tratwa”, Stowarzyszenie Sala Parafialna, Fundacja Dwa Skrzydła, Bank Żywności w Olsztynie, Rada Organizacji Pozarządowych Miasta Olsztyna, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie i Wojewódzki Urząd Pracy w Olsztynie.

Brak osobowości prawnej daje nam dużą elastyczność. Nie wiążą nas rygorystyczne przepisy, nie mamy obciążeń sprawozdawczych i unikamy sztywnych ram. Każdy działa w ramach struktury swojej macierzystej instytucji, a The MOST jest przestrzenią syntezy wspólnych celów, wymiany cennych doświadczeń oraz wzmacniania lokalnego potencjału społecznego.

W jaki sposób współpracujecie z lokalnymi władzami i instytucjami publicznymi? Na ile ta relacja opiera się na rzecznictwie?

Karolina Mlosek: – Obecnie naszym głównym założeniem jest wywieranie realnego wpływu na politykę regionalną i kształt dokumentów strategicznych. Przeanalizowaliśmy dokument „Warmińsko-Mazurskie 2030. Strategia Rozwoju Społeczno-Gospodarczego”. W czerwcu zorganizowaliśmy dwudniowe sesje strategiczne w Sztynorcie, pracując nad rekomendacjami zmian w strategii wojewódzkiej, aby uwzględniała wyzwania migracji.

Tetiana Horbulina: – Prowadzimy też pracę informacyjną i urzędową. Opracowaliśmy poradnik dla osób przyjeżdżających, tłumaczący, gdzie szukać pomocy – zawiera linki i kontakty do Urzędu Pracy, Urzędu Wojewódzkiego, czy Urzędu Skarbowego. Dodatkowo organizujemy dni konsultacyjne w Urzędzie Wojewódzkim i stałe dyżury doradcze w biurze Centrum Organizacji Pozarządowych w Olsztynie.

Niestety stale mierzymy się z barierami proceduralnymi. Największym problemem jest nagła utrata statusu UKR przez migrantów (do red.: status UKR to specjalne oznaczenie przy numerze PESEL w Polsce, które potwierdza objęcie ochroną czasową osoby uciekającej przed wojną w Ukrainie. Oznacza ono, że pobyt danej osoby w Polsce jest w pełni legalny). Wynika to z decyzji podejmowanych na granicy – gdy kobiety wracają na krótko do Ukrainy, by umożliwić dzieciom spotkanie z ojcem walczącym na froncie, Straż Graniczna odnotowuje ich wjazd jako turystyczny. W konsekwencji urzędy automatycznie pozbawiają je statusu UKR, co skutkuje natychmiastową utratą prawa do pracy, brakiem możliwości legalnego wynajęcia mieszkania czy korzystania ze wsparcia socjalnego.

Jakie konkretne korzyści daje organizacjom pozarządowym i instytucjom udział w pracach Forum?

Karolina Mlosek: – Udział w projekcie Stronger Roots pozwala podnosić nasze kompetencje merytoryczne. Uczymy się prowadzić forum, rozwijać umiejętności negocjacyjne, pracować nad zaangażowaniem i komunikować się wewnątrz grupy. Budujemy wrażliwość językową i kulturową oraz kształcimy własne kadry.

Dzięki pozyskanym środkom opracowujemy raport o sytuacji cudzoziemców w województwie oraz przewodnik reagowania w kryzysach. Kluczową korzyścią jest sieciowanie – wiemy, jakimi zasobami dysponują poszczególne podmioty. Chcemy tworzyć grupy robocze, aby wyciągać potencjał z unikalnych ekspertyz i działać jeszcze skuteczniej.

Tetiana Horbulina: – W praktyce współpraca działa natychmiastowo. FOSa i Stowarzyszenie Dwa Skrzydła współpracują bez przerwy – przekazujemy sobie podopiecznych w zależności od potrzeb i wspólnie rozwiązujemy sprawy bytowe czy prawne, zapewniając kompleksowe wsparcie.

Z jakimi trudnościami wiąże się utrzymanie i prowadzenie tego typu koalicji?

Karolina Mlosek: – Największym wyzwaniem jest… czas. Wszyscy członkowie Forum pracują intensywnie w macierzystych organizacjach. Działania w ramach The MOST realizujemy poza standardowymi godzinami pracy, co wiąże się z dużym obciążeniem. Wyzwaniem jest też zapewnienie trwałości sieci po zakończeniu finansowania projektowego i budowanie długofalowych perspektyw na przyszłość.

Tetiana Horbulina: – Dla osób pracujących bezpośrednio z ludźmi ogromnym ciężarem jest obciążenie emocjonalne. Trudno oddzielić pracę od życia prywatnego, gdy spotyka się ludzi dotkniętych tragedią wojny, osoby niewidome tracące schronienie czy rodziny pozbawione środków. Z drugiej strony ta praca daje ogromne poczucie głębokiego sensu i satysfakcji.

Czy The MOST współpracuje z innymi koalicjami lub organizacjami eksperckimi spoza regionu?

Karolina Mlosek: – Tak, od początku stawiamy na wsparcie doświadczonych partnerów. Głównym ekspertem zewnętrznym jest dla nas Polskie Forum Migracyjne. Współpracujemy ściśle z Agnieszką Kosowicz, prezeską Fundacji Polskie Forum Migracyjne, która wspierała nas merytorycznie w prowadzeniu sesji strategicznych i pracach nad rekomendacjami do strategii województwa.

Czerpanie z wiedzy i doświadczeń innych, polskich organizacji pozwala nam podnosić kwalifikacje w pracy z cudzoziemcami nie tylko z Ukrainy czy Białorusi, ale również z innych części świata, dopasowując lokalne działania do najwyższych standardów eksperckich.

Jakie są Wasze najważniejsze plany i cele strategiczne dla inicjatywy The MOST na najbliższe lata?

Karolina Mlosek: – Chcemy przede wszystkim utrzymać wypracowaną dynamikę współpracy i sprawić, by nasz głos był jeszcze bardziej słyszalny w regionie. Planujemy sformalizowanie stałych dyżurów eksperckich oraz zacieśnienie współpracy z nowymi partnerami samorządowymi.

Tetiana Horbulina: – Zależy nam również na tym, aby niosąc pomoc, stale dbać o podmiotowość samych cudzoziemców, dając im narzędzia do samodzielnego decydowania o swojej przyszłości w naszym regionie.

Dziękuję za rozmowę.