Publicystyka - ngo.pl

Co mają wspólnego bezpieczeństwo energetyczne, sztuczna inteligencja, kondycja demokracji i codzienne życie lokalnych społeczności? Więcej, niż mogłoby się wydawać. Decyzje dotyczące inwestycji wpływają na rozwój miast i gmin, nowe technologie zmieniają relacje między obywatelami a instytucjami, a sytuacja polityczna i gospodarcza przekłada się na możliwości działania organizacji społecznych.

Na poszukiwaniu takich zależności opiera się Open Eyes Economy Summit. Tegoroczna edycja, organizowana pod hasłem „Biznes a demokracja”, połączy przedstawicieli biznesu, nauki, polityki, kultury i trzeciego sektora. Nie po to, by każdy mówił wyłącznie o własnej dziedzinie, lecz by przyjrzeć się współczesnym problemom z perspektyw, które w codziennej debacie rzadko się spotykają.

„Przyzwyczailiśmy się rozmawiać o gospodarce, technologii, polityce czy kulturze osobno, jakby każda z tych dziedzin funkcjonowała niezależnie. Tymczasem decyzje podejmowane w jednej z nich mają konsekwencje dla wszystkich pozostałych. Dlatego na OEES spotykamy ludzi reprezentujących tak różne środowiska. Chcemy, żeby te perspektywy się ze sobą zderzały, bo właśnie wtedy pojawiają się pytania, których nie zadalibyśmy we własnym gronie” – podkreśla Kinga Taćkiewicz, dyrektorka generalna Open Eyes Economy Summit.

W obliczu rosnących nierówności, zmian demograficznych i kolejnych kryzysów coraz większego znaczenia nabiera to, co dzieje się najbliżej ludzi. Lokalne organizacje społeczne, fundacje, spółdzielnie i inicjatywy sąsiedzkie nie tylko odpowiadają na bieżące potrzeby mieszkańców. Mogą również tworzyć trwałe miejsca pracy, wzmacniać więzi społeczne i budować niezależność lokalnych społeczności.

Temu zagadnieniu poświęcona będzie jedna ze ścieżek programowych Kongresu – „Siła lokalnych wspólnot”, realizowana w ramach bloku MIASTO – IDEA.

W dyskusji „Ekonomia współpracy: Jak lokalne partnerstwa budują realną wartość gospodarczą?” spotkają się m.in. Mariusz Andrukiewicz, prezes Fundacji Rozwoju Przedsiębiorczości Społecznej „Być Razem”, Władysław Grochowski, właściciel Grupy Arche, Krzysztof Wołos, wójt gminy Wielka Wieś, oraz przedstawiciele Fundacji Tytano i Allegro.

Punktem wyjścia będą konkretne przykłady współpracy mieszkańców, samorządów, organizacji społecznych i przedsiębiorców. Uczestnicy zastanowią się, w jaki sposób lokalne partnerstwa mogą wzmacniać samodzielność ekonomiczną obywateli oraz jak przenosić sprawdzone rozwiązania do innych społeczności.

W programie znajdzie się również wystąpienie Barbary Sadowskiej z Fundacji Pomocy Wzajemnej Barka, poświęcone godności, wspólnocie i partnerstwu, oraz Sarah de Heusch z Social Economy Europe, która przedstawi perspektywę rozwoju ekonomii społecznej.

Ważną częścią rozmowy będzie także pytanie o odporność lokalnych społeczności na kryzysy. Czy organizacje społeczne, które często jako pierwsze mobilizują pomoc i wsparcie, mają wystarczające zasoby, by skutecznie działać w dłuższej perspektywie? Jak zapewnić im stabilność finansową i partnerską pozycję we współpracy z instytucjami publicznymi?

O praktycznych barierach i możliwościach rozwoju współpracy lokalnej porozmawiają m.in. Michał Braun, dyrektor Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, Julia Koczanowicz-Chondzyńska z Fundacji Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych oraz Andrzej Radniecki z Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Działalność organizacji społecznych wiąże się również z szerszym pytaniem o sprawczość obywateli. Czy człowiek, który nie ma dostępu do stabilnej pracy, mieszkania czy podstawowych zasobów, może w pełni korzystać ze swojej wolności wyboru?

To jeden z tematów ścieżki „Samodzielność ekonomiczna – biznes a demokracja”. Podczas sesji „Wolność zaczyna się od samodzielności” przedstawiciele organizacji społecznych, nauki i instytucji będą rozmawiać o tym, jak zależność ekonomiczna wpływa na jakość demokracji i możliwości uczestniczenia w życiu publicznym.

W dyskusji wezmą udział m.in. Magdalena Dul-Komosińska, prezeska Fundacji Habitat for Humanity, Irena Herbst, prezeska Fundacji Centrum Partnerstwa Publiczno-Prywatnego, oraz Maciej Kuziemski, prezes Fundacji PKO Banku Polskiego.

To perspektywa szczególnie istotna dla trzeciego sektora. Organizacje społeczne na co dzień pracują z osobami doświadczającymi wykluczenia, nierówności czy ograniczonego dostępu do usług publicznych. Ich doświadczenia pokazują, że wolność i samodzielność nie zależą wyłącznie od formalnych praw, ale także od rzeczywistych możliwości korzystania z nich.

Sztuczna inteligencja i nowe technologie zmieniają nie tylko sposób pracy, lecz także funkcjonowanie społeczeństwa obywatelskiego. Platformy cyfrowe wpływają na dostęp do informacji, kształtują debatę publiczną i mogą wzmacniać społeczną polaryzację.

Jak korzystać z nowych narzędzi, nie tracąc kontroli nad danymi i podejmowanymi decyzjami? Czy technologia będzie wspierać aktywność obywatelską, czy zwiększać zależność ludzi od największych platform? I kto powinien wyznaczać granice jej wykorzystania?

Takie zagadnienia znajdą się w programie OEES. Perspektywę praw cyfrowych wniesie Katarzyna Szymielewicz, współzałożycielka Fundacji Panoptykon, a o relacjach między biznesem a demokracją będzie mówił Jan-Werner Müller z Princeton University.

Z kolei Swiatłana Cichanouska, liderka białoruskiej opozycji demokratycznej, wspólnie z Markiem Leonardem, dyrektorem Europejskiej Rady Spraw Zagranicznych, weźmie udział w rozmowie o cenie wolności, bezpieczeństwie i przyszłości Europy.

Doświadczenia walki o demokrację, prawa obywatelskie i niezależność instytucji pokazują, że społeczeństwo obywatelskie nie jest jedynie uzupełnieniem państwa. Jest jednym z fundamentów jego demokratycznego funkcjonowania.

Nie wszystkie ważne rozmowy o przyszłości muszą zaczynać się od polityki czy ekonomii. Dobrym przykładem jest spotkanie Roberta Makłowicza z Michałem Obiegałą, prezesem bp w Polsce, poświęcone różnicy między fast food a junk food.

Temat pozornie odległy od debat o demokracji i instytucjach prowadzi do pytań o zdrowie, nawyki konsumenckie, odpowiedzialność przedsiębiorstw i sposób funkcjonowania rynku żywności.

Podobnie jest z dobrostanem psychicznym i kulturą pracy. Janina Bąk, statystyczka i autorka książek, podejmie temat dobrostanu w środowisku zawodowym. Wśród gości Kongresu znajdą się także Ewa Ewart, dokumentalistka zajmująca się ważnymi problemami współczesnego świata, psychoterapeuta Bogdan de Barbaro oraz socjolog Piotr Sztompka.

Różnorodność tych spotkań nie jest przypadkowa. Zdrowie, relacje społeczne, kultura i umiejętność krytycznego myślenia wpływają na to, jak funkcjonują ludzie, organizacje i całe społeczności. Trudno mówić o trwałym rozwoju, pomijając te kwestie.

Open Eyes Economy Summit od lat gromadzi przedstawicieli środowisk, które rzadko spotykają się w ramach jednego wydarzenia. W tym roku w Krakowie będzie można posłuchać ekonomistów, przedstawicieli instytucji publicznych, naukowców, twórców, przedsiębiorców i osób zaangażowanych w działalność społeczną.

Ważną częścią Kongresu pozostają też bezpośrednie spotkania. Uczestnicy będą mogli zadawać pytania podczas dyskusji, wymieniać doświadczenia i nawiązywać kontakty poza salami obrad. Dla przedstawicieli organizacji społecznych to okazja nie tylko do poznania różnych perspektyw, ale także do rozmów z osobami, które kształtują polityki publiczne, prowadzą badania i podejmują decyzje gospodarcze.

Nie oznacza to, że wszystkie reprezentowane środowiska muszą dochodzić do wspólnych wniosków. Przeciwnie, wartością rozmowy bywa możliwość skonfrontowania odmiennych doświadczeń, argumentów i sposobów myślenia.

„Nie zbudujemy lepszego świata, jeśli nie uzgodnimy najpierw, co w ogóle ma dla nas wartość” – mówi Mateusz Zmyślony, współtwórca idei Open Eyes Economy.

To zdanie dobrze oddaje sens rozmowy prowadzonej ponad granicami poszczególnych dziedzin. Przyszłość demokracji i gospodarki zależy nie tylko od decyzji podejmowanych na najwyższych szczeblach władzy czy w zarządach wielkich firm, lecz także od tego, czy obywatele mają możliwość współdecydowania o swoim otoczeniu, a lokalne wspólnoty – zasoby i przestrzeń do działania.

Dlatego warto łączyć różne światy. Nie po to, by zacierać różnice między nimi, ale żeby dostrzegać zależności, których nie widać z jednej perspektywy.

11. Open Eyes Economy Summit odbędzie się 17–18 listopada 2026 roku w Centrum Kongresowym ICE Kraków oraz online. Szczegółowy program wydarzenia i informacje o biletach dostępne są na stronie kongres.oees.pl.