Publicystyka - ngo.pl

– Pewnego dnia, gdy buszowałam po internecie, natknęłam się na informację o radach seniorów. Skończyłam już sześćdziesiąt lat i poczułam, że to coś dla mnie – mówi Dorota Strzyżyńska, wiceprezeska Fundacji Sztuka i Dom. Gdy z pomysłem powołania rady poszła do burmistrza Wiesława Pardyki, usłyszała, że Gminna Rada Seniorów już istnieje. Została powołana uchwałą Rady Miejskiej 28 stycznia 2020 roku, ale z racji pandemii nie było wyborów.

Strzyżyńska natychmiast zabrała się za poszukiwanie liderów nałęczowskiej społeczności 60+, a władze samorządowe przygotowały kalendarz wyborczy i zorganizowały wybory – był rok 2023. Zgłosiło się dziesięcioro chętnych, sześcioro mieszkających w samym Nałęczowie, kolejne cztery osoby w okolicznych wsiach. Taki skład nie zgadzał się ze statutem Rady, według którego nie mniej niż sześć osób ma mieszkać w Nałęczowie, a drugie tyle na obszarach wiejskich gmin w okolicy. Rada może mieć od dwunastu do piętnastu członków w wieku co najmniej 60 lat. W efekcie nie udało się powołać Gminnej Rady Seniorów, a przewodniczący Rady Miejskiej ogłosił, że kolejne wybory odbędą się za rok.

– To nie była porażka. Wyciągnęłam wnioski i postanowiłam, że spróbujemy w następnym roku – wspomina Dorota Strzyżyńska.

Wyniki wyborów do Gminnej Rady Seniorów z 2023 roku jasno pokazały, gdzie leży problem. Chętnych z miasta do zasiadania w Radzie nie brakowało, ale z terenów wiejskich już tak, a statut wyraźnie wskazuje na potrzebę równowagi reprezentacji.

Aby rozwiązać problem, członkowie Fundacji Sztuka i Dom zgłosili się do akcji Masz Głos. Domyślali się, że seniorki i seniorzy z okolicy są raczej niedoinformowani, czym jest Rada Seniorów i po co istnieje. Na to wskazywały ich własne badania, które Dorota Strzyżyńska zrobiła w czasie pierwszych nieudanych wyborów do rady. Przeprowadziła wówczas diagnozę lokalną – wywiady oraz spotkania warsztatowe – w gronie 30 osób: aktywnych seniorów i seniorek, sołtysów i sołtysek oraz reprezentantów organizacji, które działają na rzecz seniorów. Zapytała ich o bariery przeszkadzające im angażować się w życie lokalne.

– Diagnoza wykazała, że wiele osób nie wie, że może istnieć takie ciało doradcze w gminie jak Rada Seniorów, i że nie czuje się zmotywowanych do uczestnictwa w niej – mówi Dorota Strzyżyńska.

Za kluczowe uznała dotarcie z informacją o tej formie aktywności do seniorek i seniorów, a następnie przekonanie ich do pracy w radzie. Szczegółowy plan działania powstał po przystąpieniu Fundacji Sztuka i Dom do akcji Masz Głos w edycji 2024 – a najważniejszym jego punktem była współpraca z samorządem lokalnym.

Z osobami, które kandydowały do Rady Seniorów w 2023 roku, Dorota Strzyżyńska poszła do burmistrza.

– wspomina Strzyżyńska. 

Wspólnie zaplanowali termin wyborów do Rady Seniorów w 2024 roku i harmonogram przygotowań. Uzgodnili też, że najlepszym sposobem zachęcenia do kandydowania będą zebrania sołeckie. Wybory miały się odbyć we wrześniu, czyli w tym samym momencie, gdy w gminach zbierały się rady sołeckie, aby rozmawiać na temat podziału funduszu sołeckiego.

– Wspólnie uznaliśmy, że te zebrania to najlepsza okazja do informowania o wyborach do Rady Seniorów – mówi Anna Krzesińska, sekretarz gminy. W każdym takim zebraniu sołeckim uczestniczyli przedstawiciele władz gminy: burmistrz, zastępca burmistrza lub sekretarz. Między 12 a 27 września odbyło się 19 zebrań. Uczestnicy dowiadywali się, że właśnie trwają wybory do Rady Seniorów, a także jakie kompetencje ma ten organ. Do dyspozycji były wydrukowany statut Rady Seniorów, a nawet karta zgłoszeń, więc bywało, że już podczas spotkania zgłaszały się osoby chętne do działania w Radzie.

– Ja dodatkowo działałam jeszcze inaczej. Przy każdej nadarzającej się okazji, gdy widziałam osoby 60+, podchodziłam, znałam ludzi czy nie, i pytałam: a może chciałabyś dołączyć do Rady Seniorów? – mówi Dorota Strzyżyńska. Wykorzystywała też swoje profile w mediach społecznościowych. – Dużo mnie to kosztowało energii, ale nawet się nagrywałam. Po jakimś czasie patrzę: 500 wyświetleń! Może więc ktoś to jednak obejrzał i powie w rodzinie, że powstaje taka rada i że warto się zgłosić.

Ostatnie spotkanie informacyjne, które miało charakter podsumowujący, odbyło się we wrześniu w Nałęczowskim Ośrodku Kultury. Dorota wówczas mówiła:

W tej historii kluczowe było zaangażowanie Doroty Strzyżyńskiej, ale w działaniu wsparli ją również seniorki i seniorzy kandydujący w 2023 roku. Wiceprezeska Fundacji Sztuka i Dom podkreśla też, jak była przyjmowana przez mieszkańców, z którymi miała kontakt na kilku zebraniach sołeckich.

– Nigdy nie spotkałam się z negatywnym odbiorem i pytaniami, po co to robisz. Ludzie mówili o swoich odczuciach, że nie są pewni, czy włączenie się w Radę coś da, czy to coś zmieni. Czasami mówili o różnych przeszkodach utrudniających im zaangażowanie się. Zawsze proponowałam, że jeśli jest jakiś problem, to teraz możemy się zastanowić nad jego rozwiązaniem wspólnie – wspomina.

Wybory do Gminnej Rady Seniorów odbywały się między 6 września a 1 października 2024 roku. Zgłosiło się 17 osób, dwa zgłoszenia odpadły z powodów formalnych. Według Statutu Rady Seniorów może mieć ona maksymalnie 15 członków, więc wszystkie zgłoszone poprawnie osoby weszły do Rady. Pięć osób z tego grona kandydowało w 2023 roku.

– O Radzie Seniorów usłyszałam po raz pierwszy na zebraniu wiejskim. Wszyscy powiedzieli, żebym się zgłosiła, bo najlepiej będę reprezentowała ich interesy. Poczułam się taka doceniona – mówi Bożena Kruk, mieszkanka Piotrowic, która zgłosiła się do Rady.

Nałęczów ma faktycznie funkcjonującą Gminną Radę Seniorów. Przewodniczącą została Dorota Strzyżyńska, która na pierwszym posiedzeniu przedstawiła wyzwania stojące przed tym gronem, ale też możliwości, jakie ono ma, aby tworzyć lepsze warunki życia dla seniorów.

W pierwszej kolejności Rada chce zająć się: dostępnością przestrzeni miejskiej oraz wydarzeń kulturalnych dla seniorów i seniorek, promocją zdrowia, kwestią przemocy wobec osób starszych. Obiecuje dbać o to, aby informacje na temat pracy Rady Seniorów były starannie przekazywane wszystkim mieszkańcom i mieszkankom gminy Nałęczów.

Fundacja Sztuka i Dom i władze Nałęczowa są finalistami nagrody Super Samorząd, przyznawanej w ramach akcji Masz Głos Fundacji Batorego. Jury doceniło skuteczność we wznowieniu działań Gminnej Rady Seniorów w Nałęczowie.

„Atlas dobrych praktyk" to 25 historii działań lokalnych z całej Polski, zrealizowanych w ramach akcji Masz Głos Fundacji Batorego w 2024 roku. To swoiste kompendium wiedzy o tym, jak w praktyce działa społeczeństwo obywatelskie w Polsce. Opisane inicjatywy dotyczą m.in. integracji społeczności wiejskich, aktywizacji młodzieży, ochrony środowiska, dostępności przestrzeni publicznej i wsparcia osób potrzebujących. Pod każdą z nich są komentarze ekspertów, materiały dodatkowe, a na końcu indeks rzeczowy. „Atlas” można czytać tematycznie lub geograficznie, odnajdując inicjatywy z własnego regionu. Edycja 2024 to także przegląd laureatów i finalistów nagród Super Samorząd i Super Głos, wyróżniających najbardziej udane przykłady współpracy między w społecznościach lokalnych.

Akcja Masz Głos to prowadzony od 2006 roku ogólnopolski projekt Fundacji im. Stefana Batorego, który ma na celu budowanie dialogu i współpracy pomiędzy społecznościami lokalnymi a władzami samorządowymi. Patroni medialni: ngo.pl, Onet.

^{[1] Ustawa z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz.U. 1990 nr 16 poz. 95).}