Publicystyka - ngo.pl

Systematyczne badania, prowadzone przez miejski projekt Ochotnicy warszawscy, wykazują, że udział mieszkańców i mieszkanek stolicy w formalnym wolontariacie utrzymuje się na stabilnym poziomie 22,2%. W momentach kryzysowych liczba ta gwałtownie wzrasta – w czasie pandemii COVID-19 w 2020 roku wyniosła aż 35%, a po wybuchu wojny w Ukrainie w 2022 roku osiągnęła rekordowe 45,7%.

Wśród pomagających przeważają kobiety, jednak różnica wynosi zaledwie około 13%. Dominują osoby w wieku 35–44 lata (ok. 30%) oraz 25–34 lata (ok. 20%). Zwraca uwagę stosunkowo niski udział seniorów powyżej 65. roku życia (13%). Zdecydowana większość to osoby aktywne zawodowo. Co ciekawe, na zaangażowanie nie wpływa fakt, czy ktoś urodził się w stolicy, czy do niej przeprowadził. Najwięcej wolontariuszy mieszka na Pradze-Południe, Białołęce oraz Mokotowie.

Mieszkańcy i mieszkanki stolicy angażują się w różnorodnych obszarach. Z danych Miejskiego Portalu Wolontariatu wynika, że najwięcej ofert i działań skupia się w trzech głównych obszarach: edukacji, kulturze oraz pomocy społecznej. Znaczącą pozycję zajmuje też budowanie społeczeństwa obywatelskiego i wolontariat sportowy, podczas gdy oferty z zakresu ekologii, zdrowia czy ochrony zwierząt pojawiają się stosunkowo rzadziej.

Warszawiacy i warszawianki najczęściej pomagają w:

• organizacjach społecznych (stowarzyszenia, fundacje, kluby sportowe) – 12%
• szkołach, przedszkolach i kołach szkolnych – 8%
• instytucjach kultury (biblioteki, domy kultury, muzea) – 6%
• parafiach i organizacjach wyznaniowych – 6%
• ośrodkach pomocy społecznej, domach dziecka i klubach seniora – 5%

W geografii miejskiej wyraźnie dominuje Śródmieście (ze względu na liczbę siedzib instytucji i organizacji społecznych oferujących wolontariat)), jednak silną potrzebą mieszkańców staje się rozwój wolontariatu „blisko domu” w dzielnicach takich jak Targówek, Wawer, Bemowo czy Białołęka.

Obserwacja warszawskiego środowiska wolontariackiego wskazuje na zmiany w podejściu do działalności społecznej:. Ze względu na brak czasu mieszkańcy rzadziej decydują się na wolontariat stały, trwający powyżej 6 miesięcy (deklaruje go tylko 17% badanych). Dominują jednorazowe akcje (60%) oraz działania okazjonalne.

Potencjalni wolontariusze i wolontariuszki poszukują ofert z elastycznym czasem pracy i w bliskiej lokalizacji. Oczekują też jasnych potwierdzeń zdobytych kompetencji (certyfikatów) oraz drobnych gestów docenienia.

Coraz większym uznaniem cieszy się wolontariat rodzinny (wspólne pomaganie z dziećmi) oraz międzypokoleniowy.

Dla wolontariuszy:

• Miejski Portal Wolontariatu: główna baza sprawdzonych ofert pracy społecznej w całej Warszawie.
• bezpłatne szkolenia i warsztaty: podnoszące kompetencje miękkie i zawodowe. Od 2021 roku skorzystało z nich ponad 6,7 tys. osób.
• wsparcie psychologiczne: dedykowane osobom pomagającym w obszarach trudnych emocjonalnie (np. w hospicjach czy ośrodkach pomocy).

Dla organizacji i koordynatorów:

• programy rozwojowe dla instytucji: systemowe, dwuletnie cykle szkoleniowe dla szkół, bibliotek, domów kultury i OPS-ów (skorzystało z nich już ponad 210 miejskich placówek).
• superwizje i doradztwo: indywidualne konsultacje prawne i organizacyjne dla koordynatorów wolontariatu.
• narzędzia cyfrowe: wdrożenie bezpłatnego systemu CRM w portalu miejskim, ułatwiającego rekrutację i zarządzanie relacjami z ochotnikami.
• finansowanie partnerstw: wsparcie finansowe na wspólne, lokalne inicjatywy w ramach „Warszawskich partnerstw dla wolontariatu”.

Przygotowano na podstawie Diagnozy i podsumowania działań podejmowanych w latach 2014-2025 Projekt rozwoju wolontariatu w Warszawie „Ochotnicy warszawscy” na lata 2026–2030.