Publicystyka - ngo.pl

Gmina Zabierzów to piękna, zielona okolica. Znajdują się tu duże, stare lasy pełne buków, dębów i sosen. Drzewa oczyszczają powietrze, a w lesie żyją sarny, dziki i sowy. To idealne miejsce na wycieczki i spacery, które łączą rodziny i sąsiadów. Niestety, przez budowę nowych osiedli w pobliżu Krakowa, lasy są zagrożone. Często wycina się drzewa, a mieszkańcy nie wiedzą, jak je chronić.

W gminie Zabierzów są setki pięknych, starych drzew i form skalnych, które mogłyby być pomnikami przyrody. Niestety, tylko 69 z nich jest oficjalnie chronionych. Pozostałe nie mają żadnej ochrony i mogą być w każdej chwili wycięte lub zniszczone. Zgłaszanie pomników przyrody jest skomplikowane i brakuje jasnych instrukcji. Dlatego nawet miłośnicy przyrody rzadko decydują się na takie zgłoszenia, a wiele cennych drzew pozostaje bez opieki.

Na to wyzwanie odpowiedział Jurajski Ruch Społeczny „Jurasto”, który Od września 2022 roku uczy ludzi, jak chronić przyrodę i działa na rzecz lokalnej społeczności.

W ramach programu „Wzmacniamy Europę SPLOTowymi wartościami” zrealizowany został projekt pt. „Razem dla przyszłych pokoleń, oznaczamy drzewa pomnikowe”, który miał pomóc:

• uwrażliwić mieszkańców na wartość starych drzew i form skalnych jako dziedzictwa przyrodniczego,
• wyposażyć obywateli w praktyczne umiejętności i instrukcje krok po kroku, jak zgłaszać pomniki przyrody,
• budować sieć lokalnych „strażników przyrody”, czyli przeszkolonych wolontariuszy gotowych nieść wiedzę dalej,
• zwiększyć liczbę formalnie chronionych obiektów w gminie Zabierzów,
• tworzyć trwałe partnerstwa z Nadleśnictwem Krzeszowice, samorządem i innymi NGO, by efekt projektu przetrwał długo po jego zakończeniu.

Chroniąc dziś pomniki przyrody, tworzymy prawdziwe dziedzictwo dla przyszłych pokoleń – żywe „muzea” bioróżnorodności, w których wiekowe buki, dęby czy modrzewie zachowują pamięć o historii krajobrazu i klimacie.

Agnieszka Jensz-Stawowczyk oraz Anna Treit, liderki projektu, wierzą, że zaangażowanie mieszkańców w ochronę pomników przyrody kształtuje postawy obywatelskie, uczy współpracy i buduje kapitał społeczny, a młodszym pokoleniom oferuje niepowtarzalną „pracownię na świeżym powietrzu”.

Projekt bardzo spodobał się mieszkańcom. Ludzie chętnie przychodzili na spotkania i angażowali się w działania nawet po ich zakończeniu.

Wiele osób przyznało, że dzięki projektowi dowiedziało się więcej o drzewach i lepiej poznało przyrodę. Mieszkańcy często dopytywali o kolejne spacery, konkursy i warsztaty, co pokazuje, że projekt był bardzo udany i zachęcił ich do dalszego działania na rzecz lokalnej przyrody.

Łukasz, uczestnik projektu: „Bardzo ucieszyłem się, że mogłem nadać imiona pomnikom przyrody, które znalazłem. Byłem też zadowolony, że te drzewa przeszły jako pomniki, a dodatkowo mogłem pomóc ochronić je przed wycinką”.

Maria, uczestniczka projektu: „Las Zabierzowski to bardzo ważne miejsce dla mnie i mojej rodziny. Wiele razy zastanawialiśmy się, jak możemy to miejsce chronić, jak dbać o to by było takie jakie jest, albo jeszcze piękniejsze. Inicjatywa stowarzyszenia Jurasto, aby odnaleźć w tym lesie wyjątkowe i najstarsze drzewa i uzyskać dla nich status pomnika przyrody i szczególną ochronę bardzo nam się spodobała. Na pewno będziemy chcieli wziąć udział w kolejnych tego typu inicjatywach, mając poczucie większej sprawczości”.

Andrzej, uczestnik projektu: „Znalezienie drzewa pomnikowego pozwoliło poczuć sprawstwo tzn. »znalazłem – ochroniłem«. Bezcenne były rozmowy ukazujące różne spojrzenia na stare drzewa oraz pogłębiające wiedzę o ich roli w ekosystemie”.

Katarzyna, uczestniczka projektu: „Wzięłam udział w projekcie Stowarzyszenia Jurasto, który miał na celu ochronę pomnikowych drzew na terenie Lasu Zabierzowskiego. Przy okazji tej akcji poznałam świetnych ludzi, którzy, tak jak ja, chcą działać na rzecz przyrody i nie godzą się na jej niszczenie. Te praktyki podsunęły mi pomysł na zatrzymanie wycinek w mieście”.

Najważniejszą zmianą społeczną, jaką przyniósł projekt, było uświadomienie mieszkańcom, że każdy może wpłynąć na ochronę przyrody. Uczestnicy przekonali się, że zgłaszanie drzew jako pomników przyrody jest proste i dostępne dla wszystkich. Dzięki warsztatom i spacerom edukacyjnym nauczyli się rozpoznawać gatunki, mierzyć drzewa i doceniać ich rolę w lokalnej bioróżnorodności.

Ogromnym zaskoczeniem były zgłoszenia konkursowe – autorzy nie oceniali drzew wyłącznie pod względem estetycznym, lecz przede wszystkim dostrzegali ich wartość ekologiczną i znaczenie jako siedlisk. To wyraźny dowód, że postawa wobec przyrody zmieniła się z biernego podziwiania na aktywną troskę i zaangażowanie.

Organizacja Jurajski Ruch Społeczny „Jurasto” umocniła swoją pozycję jako lider w edukacji ekologicznej. Udany projekt „Razem dla przyszłych pokoleń, oznaczamy drzewa pomnikowe” pozwolił jej zdobyć nowe kontakty i cenne doświadczenie. To potwierdzenie, że współpraca mieszkańców i organizacji pozarządowych może przynieść konkretne korzyści dla całej społeczności.

Stowarzyszenie Jurasto planuje kontynuować swoją pracę. Chcą stworzyć w Lesie Zabierzowskim nową ścieżkę edukacyjną, która będzie prowadzić obok drzew biocenotycznych i pomnikowych. W ten sposób mieszkańcy i turyści będą mogli lepiej poznać unikalną przyrodę.

Trasa będzie idealna dla rodzin, uczniów, nauczycieli i wszystkich, którzy kochają przyrodę. Dzięki temu projekt nie tylko poszerzy wiedzę o ekologii, ale także zachęci do aktywnego wypoczynku, co pozytywnie wpłynie na zdrowie. Stowarzyszenie wierzy, że ścieżka na stałe wpisze się w krajobraz lasu.

Jeśli wasza organizacja chce zaangażować ludzi w ochronę przyrody, możecie zainspirować się projektem „Razem dla przyszłych pokoleń, oznaczamy drzewa pomnikowe”.

Taka inicjatywa wymaga dobrej strategii i aktywności różnych grup. Trzeba dopasować działania do ich potrzeb. Poniżej znajdziecie sprawdzone porady, które pomogą wam skutecznie wdrożyć własny projekt. Dzięki nim wasze działania będą efektywne, a ich wpływ trwały.

Realizator projektu: Stowarzyszenie Jurajski Ruch Społeczny „Jurasto”

Nazwa projektu: Razem dla przyszłych pokoleń, oznaczamy drzewa pomnikowe

Cel projektu: Podniesienie świadomości mieszkańców i ułatwienie procedury zgłaszania pomników przyrody w gminie Zabierzów, aby chronić wiekowe drzewa i formy skalne dla przyszłych pokoleń.

Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100088505407481

Kontakt do organizacji: [email protected]

Główne działania:

• Szkolenie członków i sympatyków Stowarzyszenia w zakresie inwentaryzacji drzew oraz procedur zgłaszania pomników przyrody.
• Spotkania informacyjno-integracyjne dla mieszkańców w różnym wieku, warsztaty w terenie oraz on-line.
• Opracowanie modelowego wzoru wniosku oraz instrukcji „jak zgłosić pomnik przyrody”, konkurs na obiekty spełniające kryteria pomnikowe.

Efekty:

• Podniesienie świadomości ekologicznej wśród różnych grup wiekowych.
• Uformowanie sieci aktywnych „strażników przyrody”.
• Umocnienie Jurajskiego Ruchu Społecznego „Jurasto” jako lidera edukacji ekologicznej.