Publicystyka - ngo.pl

Decyzje podejmowane na poziomie Unii Europejskiej mają bezpośredni wpływ na warunki działania organizacji społecznych w Polsce. Dotyczą nie tylko funduszy europejskich, ale także praw podstawowych, przestrzeni obywatelskiej, polityki społecznej, klimatycznej, cyfrowej czy zasad dialogu obywatelskiego.

Dyskusja o kolejnych Wieloletnich Ramach Finansowych UE pokazuje, że udział organizacji w europejskich procesach nie może ograniczać się do reagowania na rozwiązania, które są już gotowe. OFOP od lat zwraca uwagę, że organizacje mogą wpływać nie tylko na sposób wdrażania funduszy w Polsce, ale szerzej na polityki europejskie, których skutki odczuwamy później na poziomie krajowym i lokalnym.

Dlatego powstała Polska Sieć Rzecznictwa Europejskiego.

Sieć ma stworzyć trwały mechanizm współpracy i wspólnego rzecznictwa polskich organizacji na poziomie europejskim. Jej członkowie będą mogli wymieniać się wiedzą, identyfikować wspólne potrzeby, zgłaszać ważne dla swoich środowisk tematy oraz wspólnie przygotowywać stanowiska i rekomendacje dotyczące polityk Unii Europejskiej.

To rozwinięcie kierunku, który OFOP realizuje od lat. Federacja uczestniczy w europejskich sieciach organizacji społecznych, działa w Europejskim Komitecie Ekonomiczno-Społecznym i prowadzi rzecznictwo dotyczące m.in. funduszy europejskich, przestrzeni obywatelskiej i mechanizmów dialogu. Już w maju 2026 roku OFOP zapowiadał tworzenie otwartej grupy skupiającej organizacje wokół zagadnień europejskich i wspólnego przygotowywania stanowisk.

Polska Sieć Rzecznictwa Europejskiego nadaje tej współpracy trwałą i uporządkowaną formę.

Działalność Sieci będzie rozwijana w dwóch uzupełniających się kierunkach.

Ścieżka edukacyjna ma pomagać organizacjom lepiej rozumieć procesy zachodzące w Unii Europejskiej i ich znaczenie dla codziennej pracy NGO. Planowane są briefingi europejskie, spotkania z ekspertami i ekspertkami, szkolenia oraz regularna wymiana informacji.

Ścieżka rzecznicza ma pozwalać przekładać tę wiedzę na działanie. Organizacje będą mogły zgłaszać tematy istotne dla swoich środowisk, uczestniczyć w konsultowaniu i tworzeniu stanowisk oraz angażować się we wspólne działania rzecznicze. W praktyce Sieć będzie działać poprzez regularne spotkania, briefingi, konsultacje stanowisk i wspólną pracę organizacji.

Pierwszy etap budowania Sieci rozpoczął się od organizacji członkowskich OFOP. Powstała grupa inicjująca, która uczestniczyła w pracy nad zasadami funkcjonowania Sieci i jej dokumentami.

Do grupy inicjującej dołączyło już 25 organizacji. Sieć została zainaugurowana podczas pierwszego spotkania grupy inicjatywnej 13 sierpnia 2026 roku, a teraz rozpoczyna regularną działalność i zaprasza do współpracy kolejne organizacje pozarządowe z całej Polski.

Pierwsze otwarte spotkanie Polskiej Sieci Rzecznictwa Europejskiego odbędzie się 18 września 2026 r. w godz. 15:00–17:00 online.

W pierwszej części przedstawione zostaną założenia i sposób działania Sieci. Drugą część wypełni panel merytoryczny dotyczący omówienia najważniejszych z punktu widzenia organizacji społecznych informacji, jakie znajdą się w orędziu o stanie Unii (SOTEU 2026) oraz w przygotowywanym budżecie Unii Europejskiej i jego znaczeniu dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego.

To nieprzypadkowe tematy na początek. Orędzie o stanie Unii jest jednym z najważniejszych momentów w unijnym kalendarzu politycznym – wyznacza kierunek działań Komisji Europejskiej i pokazuje, jakie wyzwania, wartości i priorytety będą kształtować politykę UE w kolejnym okresie. Dla organizacji społecznych jest to szczególnie ważny moment, ponieważ zapowiedzi przedstawione w SOTEU mogą przełożyć się na konkretne inicjatywy legislacyjne, programy i instrumenty finansowe oraz działania dotyczące demokracji, praw podstawowych, praworządności, polityki społecznej czy przestrzeni dla społeczeństwa obywatelskiego. Analiza SOTEU pozwala więc nie tylko lepiej rozumieć kierunek zmian w UE, ale także odpowiednio wcześnie identyfikować szanse i zagrożenia oraz planować działania rzecznicze.

Z kolei dyskusja o przyszłych ramach finansowych UE dotyczy nie tylko wielkości poszczególnych funduszy, ale również tego, jakie miejsce w przyszłej Europie zajmą demokracja, prawa podstawowe, spójność społeczna i organizacje społeczeństwa obywatelskiego oraz czy i na jakich zasadach organizacje będą mogły korzystać z europejskiego finansowania. OFOP od kilku lat prowadzi rzecznictwo dotyczące tych zagadnień.

Połączenie obu tematów pozwoli spojrzeć na przyszłość Unii z dwóch perspektyw: politycznych priorytetów i konkretnych narzędzi ich realizacji. To także dobry punkt wyjścia do rozmowy o tym, jak polskie organizacje społeczne mogą skuteczniej uczestniczyć w kształtowaniu polityk europejskich i prowadzić rzecznictwo na poziomie UE.

Polska Sieć Rzecznictwa Europejskiego jest otwarta na organizacje pozarządowe z całej Polski zainteresowane sprawami europejskimi i wspólnym rzecznictwem.

Formularz zgłoszenia zainteresowania udziałem w Sieci dostępny jest tutaj.

Wypełnienie formularza jest zgłoszeniem zainteresowania i nie oznacza automatycznego członkostwa. OFOP skontaktuje się z organizacją i przekaże dokumenty oraz informacje dotyczące kolejnych kroków. Formalne członkostwo następuje zgodnie z Regulaminem Sieci, w tym po złożeniu Deklaracji przystąpienia.

Polska Sieć Rzecznictwa Europejskiego powstaje w ramach projektu „Polski głos w dialogu z Europą”, realizowanego przez Ogólnopolską Federację Organizacji Pozarządowych (OFOP).

Sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021–2030.

Treści przedstawione w niniejszym materiale odzwierciedlają wyłącznie opinie jego autorów. Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania zawartych w nim informacji.