Publicystyka - ngo.pl

Proces starzenia się społeczeństwa w Polsce jest faktem, który ma konsekwencje ekonomiczne, społeczne i cywilizacyjne. Na koniec 2023 roku liczba osób w wieku 60 lat i więcej wyniosła blisko 9,9 miliona, co stanowi 26,3% całej populacji kraju. Według prognoz demograficznych ten trend będzie narastał — do roku 2060 co trzeci mieszkaniec Polski może należeć do tej grupy wiekowej, stanowiąc około 38,3% ludności kraju.

To nie jest tylko statystyka. To pytanie o to, jak organizujemy społeczne ramy życia starszych obywateli, jak wspieramy ich zdrowie, relacje społeczne, poczucie sensu i godności. Polityka senioralna – od programów takich jak Senior+ czy Aktywni+, przez rozwój usług środowiskowych i opiekę wytchnieniową – stara się odpowiadać na te potrzeby. Jednak skala zjawiska przekracza możliwości samego systemu publicznego, dlatego ogromne znaczenie mają projekty społeczne i organizacje pozarządowe, które działają w codzienności seniorów.

Fundacja Święty Mikołaj dla Seniora funkcjonuje dokładnie w tej przestrzeni — między systemową odpowiedzią publiczną a konkretną, codzienną obecnością przy osobach starszych i ich bliskich.

O starzeniu się społeczeństwa mówi się dużo, ale warto zrozumieć to także przez pryzmat doświadczeń seniorów.

1. Skala demograficzna.
Osoby w wieku 60+ stanowią już znaczącą część naszej populacji — ponad jedną czwartą. Struktura ta ma realny wpływ na rynek pracy, system opieki zdrowotnej, dostępność usług społecznych i rodzinne sieci wsparcia.

2. Samotność i izolacja.
W analizie zewnętrznych źródeł wynika, że nawet co czwarty senior w wieku 80+ doświadcza poczucia samotności i izolacji, które przekracza nie tylko samotność społeczno-fizyczną, ale także psychologiczną potrzebę kontaktu i sensu.

3. Aktywność i uczestnictwo.
Osoby starsze chętnie uczestniczą w życiu społecznym — w klubach seniora, bibliotekach czy Uniwersytetach Trzeciego Wieku — ale ich udział w życiu lokalnym jest zróżnicowany regionalnie i często zależy od dostępności oferty oraz lokalnej polityki społecznej.

4. Wsparcie systemowe — rozwinięte, ale niewystarczające.
Rządowe programy skierowane do seniorów (jak Senior+ czy działania w obszarze opieki wytchnieniowej) są istotnym elementem polityki publicznej wobec starzenia się społeczeństwa, jednak dostępność usług wsparcia i opieki pozostaje w wielu miejscach nierównomierna i ograniczona.

W praktyce osoby starsze często mierzą się z uczuciem osamotnienia, barierami w dostępie do usług, wyzwaniami zdrowotnymi i ograniczoną sprawczością — nie tylko fizyczną, ale też społeczną i emocjonalną. To nie tylko liczby — to doświadczenia ludzi, których warto słuchać.

Fundacja Święty Mikołaj dla Seniora powstała z prostego, ale głębokiego przekonania: senior nie powinien być niewidzialny, zapomniany ani sprowadzony do roli „produktu opieki” czy kosztu systemu. Nasza działalność wychodzi naprzeciw tej potrzebie widzialności, podmiotowości i relacji — nie tylko przy okazji świąt, ale przez cały rok.

Główne obszary działalności:

Fundacja działa jako partner lokalnych placówek opiekuńczych, organizacji społecznych i aktywistów senioralnych, budując most między twardymi strukturami wsparcia instytucjonalnego a codzienną obecnością przy osobach starszych.

Rzecznictwo społeczne i edukacja – Fundacja aktywnie uczestniczy w dyskusjach o jakości życia osób starszych, nagłaśnia ich doświadczenia w mediach i reprezentuje ich głos w przestrzeni publicznej, wskazując, że starzenie to nie tylko demografia, ale też relacje, emocje i sens życia.

Wsparcie instytucji opieki – wyposażenie placówek, drobne remonty, przekazanie sprzętu i pomoc materialna, która poprawia codzienne warunki życia podopiecznych domów pomocy społecznej, zakładów opiekuńczo-leczniczych, DPS-ów i ZOL-i.

Akcja „Listy do Świętego Mikołaja dla Seniora” – inicjatywa, która łączy seniorów umieszczonych w placówkach opiekuńczych z darczyńcami z całej Polski. Seniorzy mają szansę napisać swoje marzenia, a wolontariusze i darczyńcy pomagają je spełniać, co daje nie tylko prezenty, ale przede wszystkim poczucie, że ich głos jest słyszany.

Starzenie się to nie tylko zmiany biologiczne. To przede wszystkim doświadczenie psychiczne i społeczne.

1. Utrata sprawczości i roli społecznej.
Wielu seniorów doświadcza obniżenia sprawności fizycznej i mentalnej, co współgra z uczuciem utraty wpływu na własne życie. Osoby te często zadają pytanie: „Czy nadal jestem potrzebny?”. Ten aspekt psychologiczny dotyka nie tylko ich samych, ale całej ich rodziny.

2. Potrzeba godności.
Psychika seniora reaguje na marginalizację społeczną i brak uwagi. Badania wskazują, że poczucie godności jest kluczowym elementem dobrostanu psychicznego — nie tylko ilość lat, ale jakość relacji i autonomia decyzyjna wpływają na psychiczne zdrowie osób starszych.

3. Samotność i izolacja.
Zjawisko izolacji ma wiele postaci: nie tylko samotność fizyczna, ale samotność w relacjach, brak rozmowy, brak wysłuchania i brak przestrzeni do bycia sobą. Osoby starsze często wypełniają te braki rutyną, aktywnością zewnętrzną lub kontaktami w grupach wsparcia, ale trudność w znalezieniu sensownej relacji pozostaje problemem społecznym.

4. Opiekunowie rodzinni.
W polskiej rzeczywistości wsparcie dla seniorów wciąż w dużej mierze spoczywa na rodzinie. Często są to żony, córki, synowe albo inni bliscy, którzy łączą opiekę nad seniorem z pracą zawodową i życiem osobistym. To rodzi wyzwania: przeciążenie emocjonalne, poczucie winy, konflikt między rolami, lęk przed oceną — zarówno własną, jak i otoczenia.

Fundacja obserwuje, że bez partnerstwa i wsparcia społecznego takie doświadczenia mogą prowadzić do wypalenia opiekunów i pogłębiać izolację seniorów.x

W odpowiedzi na te wyzwania Fundacja opracowała i realizuje szkolenie „Senior w rodzinie i co dalej?” — kierowane do pracodawców, działów HR i wszystkich tych, którzy w codziennym życiu spotykają się z opiekunami osób starszych lub są opiekunami seniorów.

Dlaczego to szkolenie jest ważne?

To szkolenie to most między praktyką a polityką, między doświadczeniem rodzinnym a realnymi narzędziami systemowymi.

Wsparcie pracodawców
Działy HR otrzymują praktyczne wskazówki — jak organizować politykę pracy sprzyjającą równowadze między obowiązkami zawodowymi a opieką nad seniorem. Dzięki temu firmy mogą ograniczać absencję, apatię zawodową i wypalenie pracowników-opiekunów.

Kompetencje emocjonalne i organizacyjne
Uczestnicy dowiadują się, jak rozumieć emocje związane ze starzeniem się — zarówno seniorów, jak i opiekunów — oraz jak budować zdrowe relacje w rodzinie i pracy.

Mapa wsparcia systemowego
Szkolenie przedstawia narzędzia i zasoby, które mogą pomóc zarówno seniorom, jak i ich opiekunom: od OPS-ów, PCPR-ów, programów Senior+ i Aktywni+, przez usługi opieki środowiskowej i wytchnieniowej, aż po lokalne centra aktywności seniorów.

Polityka senioralna w Polsce — realizowana na poziomie rządowym i samorządowym — stawia silny nacisk na aktywizację społeczną, dostęp do usług i wspieranie rodzin. Jednak data źródeł statystycznych pokazuje, że odpowiedź publiczna nadal wymaga partnerstwa środowiskowego, wiedzy praktycznej i empatii społecznej.

Dzięki współpracy z lokalnymi instytucjami, placówkami opieki, organizacjami pozarządowymi, a także środowiskiem HR i pracodawcami, Fundacja Święty Mikołaj dla Seniora działa jako łącznik między systemem a jednostką — pomagając seniorom odnaleźć się w swojej codzienności, a opiekunom znaleźć sens i narzędzia wsparcia.

Starzenie się społeczeństwa to wyzwanie, którego skala wymaga wspólnego podejścia — instytucji, organizacji, pracodawców i partnerów społecznych.
Fundacja Święty Mikołaj dla Seniora zaprasza do współpracy:

Wspólnie możemy budować system, w którym każdy senior ma prawo do godnego życia, a każdy opiekun — do wsparcia i zrozumienia.

Źródła danych:

Raporty o sytuacji osób starszych w Polsce (kontekst polityki senioralnej). das.mpips.gov.pl

Opieka i polityka senioralna – kontekst systemowy. Gov.pl

Analiza uczestnictwa seniorów w aktywnościach społecznych. Gov.pl

Dane o izolacji seniorów w Polsce. Holistic News

Prognozy demograficzne dotyczące liczby seniorów w Polsce do 2060 r. MedExpress

GUS – Sytuacja osób starszych w Polsce w 2023 r. – dane demograficzne, struktura populacji seniorów. Główny Urząd Statystyczny

organizacje społeczne i badawcze.

pracodawców i działy HR,

programy polityki senioralnej i jednostki regionalne,

jednostki samorządowe i administrację centralną,