Publicystyka - ngo.pl

Środki na organizację i realizację Programu gmina otrzyma z budżetu państwa (jest to zadanie zlecone gminom z zakresu administracji rządowej).

To gmina występuje do wojewody (urzędu wojewódzkiego) o środki na ten cel, dlatego warto dowiadywać się w urzędzie gminy, ośrodku pomocy społecznej lub centrum usług społecznych, czy Wasz samorząd planuje zwracać się o środki na realizację Bonu Senioralnego, realizować usługi samodzielnie, czy też zamierza je zlecać. Rozmawiajcie z samorządem na ten temat.

Pierwszeństwo w otrzymaniu środków na realizację Bonu Senioralnego mają gminy, w których nie są realizowane publiczne usługi opiekuńcze lub gdzie tymi usługami objętych jest mniej niż 10 osób.

Bon Senioralny jest usługą wsparcia dla osób powyżej 65. roku życia (które spełniają odpowiednie warunki, w tym dochodowe – kryterium jest o wiele wyższe niż to stosowane w ramach pomocy społecznej). Kwalifikuje do niej gmina (OPS lub CUS).

• jednostki organizacyjne gminy (OPS, CUS, inne jednostki organizacyjne właściwe w sprawach wsparcia osób starszych) – zatrudniając bezpośrednio opiekunów/opiekunki,

lub na zlecenie gminy:

• zewnętrzni wykonawcy usług opiekuńczych – w trybie zamówień publicznych bądź zlecenia realizacji zadania publicznego na podstawie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Oznacza to, że podmiotami realizującymi na zlecenie gminy usługi w ramach Bonu Senioralnego mogą być: organizacje pozarządowe, przedsiębiorstwa społeczne oraz przedsiębiorstwa komercyjne.

Przypominamy, że:

a) w przypadku mniejszych zakupów (poniżej progu 130 000 zł netto), do których nie stosuje się procedur Prawa zamówień publicznych, gmina ma do dyspozycji zastrzeżenie podmiotowe (art. 26 ustawy o ekonomii społecznej).

Oznacza to, że gmina może zastrzec, iż o zamówienie mogą ubiegać się wyłącznie przedsiębiorstwa społeczne. Samorząd może więc całkowicie legalnie wyłączyć z postępowania firmy komercyjne, kierując środki bezpośrednio do przedsiębiorstw społecznych.

b) w przypadku zamówień powyżej 130 000 zł netto gmina ma do dyspozycji społeczne zamówienia publiczne:

1. zamówienie zastrzeżone (art. 94 ustawy Prawo zamówień publicznych) – czyli ograniczenie kręgu wykonawców do podmiotów, których celem jest społeczna i zawodowa integracja osób społecznie marginalizowanych, pod warunkiem że wskaźnik zatrudnienia tych osób w podmiocie wynosi minimum 30%;
2. klauzule zatrudnieniowe (art. 96 ustawy Prawo zamówień publicznych) – warunek, że wykonawca realizujący usługę musi zatrudnić przy jej realizacji osoby bezrobotne lub osoby z niepełnosprawnościami.

Na IV kwartał 2026 roku przeznaczono z budżetu państwa na realizację Bonu Senioralnego 100 mln zł.

Na jednego seniora może przypadać maksymalnie 50 godz. wsparcia miesięcznie (stawka za godzinę usługi do 48 zł). Oznacza to, że maksymalna wartość realizacji usług w ramach Bonu Senioralnego przypadająca na seniora wynosi 2 500 zł miesięcznie.

Wykonanie usług jest potwierdzane przez seniora. Gmina rozlicza wykonawców na podstawie faktycznie zrealizowanych i poświadczonych godzin wsparcia.

Usługi są świadczone bezpośrednio w miejscu zamieszkania seniora i obejmują pomoc w czterech głównych obszarach:

1. podstawowe czynności życia codziennego: przygotowywanie posiłków, pomoc w ubieraniu się, poruszaniu się, sprzątanie i utrzymanie porządku w przestrzeni seniora, robienie zakupów;
2. opieka higieniczno-pielęgnacyjna: toaleta poranna i wieczorna, mycie, kąpiel, higiena jamy ustnej, zmiana odzieży oraz pościeli;
3. podstawowe wsparcie zdrowotne i monitoring: pomoc w przygotowaniu i przyjmowaniu leków, wykonywanie drobnych opatrunków, pomiar ciśnienia, temperatury, poziomu cukru, saturacji, asysta przy korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych;
4. aktywizacja i wsparcie społeczne: prowadzenie rozmów, towarzyszenie na spacerach, pomoc w załatwianiu spraw urzędowych, pomoc w utrzymywaniu kontaktów z rodziną i otoczeniem.

• kwalifikacje: osoby wykonujące usługi opiekuńcze muszą posiadać m.in. ukończony kurs udzielania pierwszej pomocy;
• zakaz przypadkowych zastępstw: w przypadku nieobecności stałego opiekuna zastępstwo może sprawować wyłącznie osoba spełniająca ustawowe wymagania kwalifikacyjne (takie same jak w przypadku realizacji usług opiekuńczych);
• zasada wyłączności: opiekun w danym czasie wykonuje usługi wyłącznie na rzecz seniora wskazanego w umowie (wyjątkiem jest drugi senior współzamieszkujący w tym samym domu lub mieszkaniu, posiadający osobną umowę);
• uzgodnienia z seniorem: kolejność i rodzaj czynności w danym dniu opiekun ustala bezpośrednio w porozumieniu z seniorem;
• standardy etyczne i identyfikacja: usługi muszą być świadczone z poszanowaniem godności, intymności i prywatności seniora. Opiekunowie muszą legitymować się sposobem identyfikacji określonym w umowie;
• nadzór gminy, która ma obowiązek bieżącego monitorowania i weryfikacji jakości opieki. Odbywa się to poprzez wizyty kontrolne w miejscu zamieszkania seniora (co najmniej raz na pół roku), zbieranie opinii od seniorów i ich rodzin oraz analizę zgłoszeń i ewentualnych skarg.

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 11 czerwca 2026 r. o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej (Dz. U. z 2026 r. poz. 986) oraz Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 września 2026 r. w sprawie Programu Bonu Senioralnego na lata 2026–2028 (Dz. U. z 2026 r. poz. 1277).